KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 25.
W zapobieganiu powstawania odleżyn u obłożnie chorych istotną rolę pełni:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profilaktyka odleżyn opiera się przede wszystkim na odciążaniu tkanek: regularnej zmianie pozycji i zastosowaniu materacy przeciwodleżynowych. Te działania ograniczają długotrwały ucisk prowadzący do niedokrwienia i martwicy. Pomiar temperatury, pościel antyalergiczna czy sama dieta nie zastępują odciążania.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają najczęściej wskutek długotrwałego ucisku na wyniosłości kostne. Ucisk ogranicza przepływ krwi (niedokrwienie), co z czasem prowadzi do uszkodzenia skóry i tkanek głębszych. Dlatego kluczowym celem profilaktyki jest zmniejszenie czasu i siły ucisku oraz ochrona integralności skóry.

Odpowiedź "stosowanie materaców przeciwodleżynowych i regularna zmiana pozycji" jest poprawna, ponieważ łączy dwa podstawowe filary profilaktyki mechanicznej: repositioning (zmiana ułożenia ciała) oraz użycie podłoża zmniejszającego nacisk (materac przeciwodleżynowy statyczny lub zmiennociśnieniowy). W praktyce oznacza to planowanie i dokumentowanie zmian pozycji oraz dobór materaca do poziomu ryzyka, często po ocenie skalą Nortona lub Braden.

Odpowiedź "regularny pomiar temperatury ciała" jest nieprawidłowa, bo temperatura jest parametrem ogólnym monitorowania stanu pacjenta, ale sama czynność pomiaru nie zmniejsza ucisku ani nie chroni skóry przed niedokrwieniem. Może być elementem opieki, lecz nie jest kluczową metodą zapobiegania odleżynom.

Odpowiedź "stosowanie diety wysokobiałkowej bogatej w witaminy" jest ważna jako wsparcie żywieniowe (np. przy ryzyku niedożywienia), ale nie stanowi podstawowej metody profilaktyki odleżyn. Żywienie wspomaga regenerację i odporność skóry, jednak bez odciążania nawet najlepsza dieta nie zatrzyma mechanizmu ucisku prowadzącego do zmian.

Odpowiedź "używanie pościeli antyalergicznej" może mieć znaczenie w alergiach, ale nie rozwiązuje problemu ucisku. Pościel nie zastępuje ani materaca przeciwodleżynowego, ani regularnej zmiany pozycji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy odleżyn, szukaj odpowiedzi związanych z odciążaniem (zmiana pozycji, materace, podkładki) i pielęgnacją skóry. Odpowiedzi "ogólnozdrowotne" często są tylko tłem i nie trafiają w mechanizm powstawania odleżyn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek spowodowane długotrwałym uciskiem (często nad wyniosłościami kostnymi). Ucisk ogranicza ukrwienie, prowadząc do niedokrwienia i martwicy. Najbardziej narażone są osoby unieruchomione, niedożywione lub z zaburzeniami czucia.
Zmiana pozycji przerywa długotrwały ucisk na te same miejsca, poprawia ukrwienie tkanek i zmniejsza ryzyko martwicy. Dodatkowo pozwala na częstą kontrolę skóry i szybką reakcję na nieblednące zaczerwienienie, które może oznaczać początek odleżyny.
Stosuje się m.in. materace statyczne (piankowe) oraz zmiennociśnieniowe. Ich celem jest rozłożenie nacisku i ograniczenie punktowego obciążenia tkanek. Dobór zależy od ryzyka odleżyn oraz możliwości opieki (np. częstotliwości zmiany pozycji, masy ciała pacjenta).
Alkohol wysusza skórę, może powodować podrażnienia i mikrourazy, przez co osłabia barierę ochronną. W efekcie skóra staje się bardziej podatna na uszkodzenia przy ucisku i tarciu. Współczesna pielęgnacja preferuje delikatną higienę i natłuszczanie preparatami ochronnymi.
Pomiar temperatury jest ważny w monitorowaniu stanu chorego, ale nie jest metodą profilaktyki odleżyn. Odleżynom zapobiega przede wszystkim odciążanie (zmiana pozycji, materace, podkładki) oraz właściwa pielęgnacja skóry. Parametry życiowe nie zastępują działań mechanicznych.
Wczesnym sygnałem jest zaczerwienienie skóry, szczególnie jeśli nie blednie po uciśnięciu, oraz miejscowe ocieplenie, ból lub stwardnienie. To znak, że tkanki są przeciążone. W praktyce wymaga to natychmiastowego odciążenia miejsca i częstszej kontroli skóry.
Częste błędy to poleganie na przestarzałych metodach (np. nacieranie alkoholem, masaż wyniosłości kostnych), zbyt rzadkie zmiany pozycji, brak oceny ryzyka (np. skala Norton/Braden) oraz pomijanie kontroli skóry. Innym błędem jest przekonanie, że sama dieta "załatwi sprawę".
Żywienie wspiera kondycję skóry i gojenie, zwłaszcza gdy pacjent jest zagrożony niedożywieniem. Dieta bogatobiałkowa oraz odpowiednia podaż witamin i składników mineralnych mogą wspomagać regenerację, ale nie zastąpią odciążania. W praktyce żywienie jest elementem profilaktyki wielokierunkowej.
Skale Braden i Nortona stosuje się na początku opieki i okresowo w trakcie pobytu, aby oszacować ryzyko odleżyn. Wynik pomaga zaplanować intensywność profilaktyki: częstotliwość zmian pozycji, dobór materaca i podkładek oraz zakres obserwacji skóry i działań pielęgnacyjnych.
Szukaj odpowiedzi, które bezpośrednio zmniejszają ucisk i tarcie: zmiana pozycji, materace przeciwodleżynowe, poduszki odciążające, higiena i ochrona skóry. Opcje typu "pomiar temperatury" lub "pościel antyalergiczna" brzmią medycznie, ale nie dotyczą mechanizmu ucisku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Profilaktyka odleżyn opiera się przede wszystkim na odciążaniu tkanek: regularnej zmianie pozycji i zastosowaniu materacy przeciwodleżynowych."

Źródła:

  • EPUAP/NPIAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries – Clinical Practice Guideline, 2019, rozdziały dot. repositioning i support surfaces
  • Polskie Towarzystwo Leczenia Ran (PTLR): Zalecenia/wytyczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn, edycja 2020 (materiały edukacyjne PTLR)

Materiały:

  • Wytyczne Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran (materiały edukacyjne dot. odleżyn)
  • Materiały szkoleniowe EPUAP/NPIAP/PPPIA dotyczące odleżyn
  • Podręczniki z podstaw pielęgnowania i opieki długoterminowej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego