KWALIFIKACJA GIW7 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 17.
W związku ze znaczną głębokością zalegania złoża węgla brunatnego (ponad 200 m) i możliwością zawodnienia dna wyrobiska, eksploatację ostatniego (najniższego) piętra należy zrealizować z zastosowaniem koparki wielonaczyniowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ryzyko zawodnienia dna wyrobiska sprzyja rozwiązaniu, w którym koparka nie stoi na dnie/spągu, lecz jest ustawiona powyżej dna. Tryb podsiębierny pozwala urabiać niżej położony materiał z bezpieczniejszego poziomu ustawienia. Dlatego właściwy jest wariant: koparka łańcuchowa powyżej dna, pracująca podsiębiernie.

Pełne wyjaśnienie:

W najniższym (ostatnim) piętrze odkrywki pojawiają się dwa istotne ograniczenia organizacyjno-technologiczne: duża głębokość prowadzenia robót oraz możliwość zawodnienia dna wyrobiska. W takiej sytuacji dobór maszyny i sposobu jej pracy powinien ograniczać konieczność posadowienia i poruszania się sprzętu bezpośrednio na dnie/spągu, gdzie woda i uplastyczniony grunt zwiększają ryzyko ugrzęźnięcia, utraty stateczności podłoża, przestojów oraz trudności w utrzymaniu parametrów pracy.

Odpowiedź "łańcuchowej ustawionej powyżej dna wyrobiska i pracującej podsiębiernie." jest zgodna z logiką doboru technologii w warunkach potencjalnego zawodnienia: ustawienie maszyny powyżej dna zmniejsza narażenie na skutki wody w rejonie dna, a praca podsiębierna umożliwia urabianie materiału znajdującego się niżej niż poziom ustawienia koparki. W praktyce oznacza to, że front urabiania może być prowadzony bez konieczności stałego "stania" sprzętu w najbardziej zawodnionym obszarze.

Pozostałe propozycje są mniej trafne w świetle podanego warunku o zawodnieniu dna:

  • "łańcuchowej ustawionej na spągu złoża." – zakłada ustawienie sprzętu w rejonie dna/spągu, czyli tam, gdzie zawodnienie może najbardziej utrudniać posadowienie i ruch, a także utrzymanie parametrów pracy.
  • "kołowej ustawionej powyżej dna wyrobiska i pracującej nadsiębiernie." – tryb nadsiębierny oznacza urabianie powyżej poziomu ustawienia, co nie odpowiada potrzebie efektywnego urabiania najniższego piętra z bezpieczniejszego poziomu, gdy materiał do urabiania znajduje się niżej.
  • "kołowej ustawionej na spągu złoża." – ponownie problemem jest posadowienie na dole wyrobiska w warunkach ryzyka wody; dodatkowo taki wybór pomija wskazówkę organizacyjną, że trzeba ograniczyć pracę na zawodnionym dnie.

Wskazówka egzaminacyjna: w treści kluczowe są słowa "możliwość zawodnienia dna wyrobiska" oraz "ostatnie (najniższe) piętro". To one kierują uwagę na ustawienie maszyny powyżej dna i na tryb urabiania umożliwiający pracę "w dół", czyli podsiębiernie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Praca podsiębierna polega na urabianiu materiału znajdującego się poniżej poziomu ustawienia maszyny. W praktyce koparka może stać wyżej, a i tak wybierać urobek z niższego poziomu, co bywa korzystne przy trudnych warunkach na dnie wyrobiska, np. przy zawodnieniu.
Woda i rozluźniony grunt na dnie mogą obniżać nośność podłoża, zwiększać poślizg i ryzyko zapadania, a także utrudniać dojazd i stabilną pracę. Ustawienie koparki powyżej dna ogranicza kontakt z najbardziej zawodnioną strefą i zwykle poprawia niezawodność robót.
Obie są koparkami wielonaczyniowymi, ale różnią się elementem urabiającym: łańcuchowa ma łańcuch z czerpakami, a kołowa koło czerpakowe. Różnice wpływają na sposób urabiania i organizację frontu. Na egzaminie kluczowe jest skojarzenie typu koparki z trybem pracy (podsiębiernie/nadsiębiernie).
Koparki wielonaczyniowe stosuje się tam, gdzie urabianie jest prowadzone w sposób ciągły i opłaca się utrzymywać stały strumień urobku (np. w dużych wyrobiskach). Dobór zależy od warunków geologicznych, parametrów pięter oraz ograniczeń organizacyjnych, takich jak możliwość zawodnienia.
Spąg złoża to dolna granica warstwy złożowej, natomiast dno wyrobiska to najniżej położona powierzchnia robocza wyrobiska w danym momencie. Te pojęcia mogą się pokrywać, ale nie muszą. Mylenie ich bywa częstym błędem, bo wpływa na ocenę, gdzie realnie pracuje sprzęt.
Wskazówkami są sformułowania typu: "ostatnie (najniższe) piętro", "dno wyrobiska", "spąg" oraz warunki utrudniające pracę na dole (np. "możliwość zawodnienia"). To sygnał, że rozwiązanie powinno uwzględniać ograniczenia pracy w strefie dna.
Zwykle nie jest to intuicyjny wybór, bo nadsiębiernie oznacza urabianie powyżej poziomu ustawienia. W najniższym piętrze często potrzeba urabiać materiał położony niżej lub na poziomie dna. Dlatego w takich zadaniach częściej pasuje praca podsiębierna z ustawienia powyżej dna.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie pojęć podsiębiernie/nadsiębiernie, ignorowanie warunku o wodzie na dnie oraz automatyczne wybieranie koparki kołowej "bo jest bardziej znana". Warto zawsze najpierw wskazać, gdzie może bezpiecznie stać maszyna, a dopiero potem dobrać tryb urabiania.
Duża głębokość zwykle oznacza, że prace odbywają się w rozległym, głębokim wyrobisku i rośnie znaczenie organizacji pięter, transportu oraz odwadniania. W połączeniu z ryzykiem zawodnienia wskazuje to na potrzebę ograniczania pracy sprzętu na samym dnie i dobór rozwiązania odpornego organizacyjnie na wodę.
Najlepiej uczyć się przez mapowanie: warunek (np. zawodnienie, najniższe piętro) → konsekwencja (nie stawiaj na dnie) → tryb (podsiębiernie) → typ maszyny (np. łańcuchowa). Pomagają też proste fiszki z definicjami "podsiębiernie/nadsiębiernie".
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Ryzyko zawodnienia dna wyrobiska sprzyja rozwiązaniu, w którym koparka nie stoi na dnie/spągu, lecz jest ustawiona powyżej dna."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z górnictwa odkrywkowego (rozdziały o systemach urabiania i maszynach podstawowych)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące koparek wielonaczyniowych (łańcuchowych i kołowych) oraz ich trybów pracy
  • Instrukcje producentów/DTR koparek (części opisujące warunki pracy i ograniczenia eksploatacyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego