KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 26.
W zwrotnicy głośnikowej trójdrożnej doszło do uszkodzenia (w jednym elemencie nastąpiła przerwa), w wyniku którego przestał odtwarzać dźwięk wyłącznie głośnik średniotonowy G. Wskaż uszkodzony element.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny zwrotnicy głośnikowej trójdrożnej, używanej w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przerwa w elemencie szeregowym odcina sygnał tylko w tej gałęzi, za którą dany element się znajduje. W zwrotnicy trójdrożnej cewka L2 jest w szeregu wyłącznie z torem średniotonowym, więc jej uszkodzenie wyciszy tylko głośnik średniotonowy, bez wpływu na nisko- i wysokotonowy.

Pełne wyjaśnienie:

Zwrotnica trójdrożna dzieli sygnał audio na trzy pasma i kieruje je do trzech głośników. W typowej topologii równoległej każda sekcja jest podłączona do wspólnych zacisków wejściowych, ale poszczególne tory mogą mieć odcinki wspólne oraz elementy indywidualne.

Kluczowa zasada diagnostyczna brzmi: przerwa w elemencie połączonym szeregowo przerywa przepływ sygnału w tej ścieżce. Jeżeli milknie tylko jeden głośnik, usterki szuka się w jego własnej gałęzi (po rozdzieleniu torów), a nie w części wspólnej.

W rozpatrywanym układzie:

  • Tor niskotonowy jest realizowany przez cewkę L1 w szeregu z głośnikiem niskotonowym. Przerwa w L1 odcięłaby wyłącznie bas, a pozostałe głośniki grałyby nadal.
  • Tor średnio- i wysokotonowy jest zasilany przez wspólny kondensator C1. Gdyby wystąpiła przerwa w C1, sygnał nie dotarłby ani do średniotonowego, ani do wysokotonowego, więc zamilkłyby dwa głośniki.
  • Za C1 następuje rozgałęzienie: cewka L2 znajduje się w szeregu z głośnikiem średniotonowym. Przerwa w L2 odcina tylko tę jedną odnogę, dlatego milknie wyłącznie głośnik średniotonowy.
  • Kondensator C2 jest elementem szeregowym toru wysokotonowego. Przerwa w C2 wyłączyłaby tylko sopran.

Stąd poprawna diagnoza to uszkodzenie L2, bo jest to jedyny wskazany element, którego przerwa selektywnie eliminuje wyłącznie tor średniotonowy.

W praktyce serwisowej potwierdza się to pomiarem ciągłości/rezystancji: uszkodzona cewka lub kondensator przy przerwie pokaże brak przewodzenia w torze, a objaw akustyczny (milknie tylko jeden przetwornik) zawęża miejsce usterki do tej gałęzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zwrotnica trójdrożna to układ filtrów pasywnych, który dzieli sygnał audio na trzy pasma: niskie, średnie i wysokie, i kieruje je do odpowiednich głośników. Dzięki temu każdy przetwornik pracuje w swoim zakresie, a zniekształcenia i przeciążenia są mniejsze.
Cewka (L) ma reaktancję rosnącą z częstotliwością, więc względnie łatwo przepuszcza niskie częstotliwości, a tłumi wysokie. Dlatego jest typowym elementem filtrów dolnoprzepustowych oraz części filtrów pasmowoprzepustowych w torze średniotonowym.
Kondensator (C) ma reaktancję malejącą z częstotliwością, więc blokuje niskie częstotliwości, a przepuszcza wysokie. W zwrotnicach bywa stosowany jako element filtru górnoprzepustowego (dla tweetera) oraz jako część toru średnio/wysokotonowego, gdy stanowi odcinek wspólny przed rozgałęzieniem.
Element w szeregu leży na jedynej ścieżce przepływu sygnału do danego odbiornika. Gdy powstanie w nim przerwa (brak ciągłości), obwód przestaje przewodzić w tej gałęzi, więc napięcie sygnału nie dociera do głośnika i przetwornik milknie.
Jeśli milknie jeden głośnik, podejrzenie pada na elementy indywidualne jego gałęzi (po rozdzieleniu torów). Jeśli milkną dwa głośniki naraz (np. średni i wysoki), częściej winny jest odcinek wspólny zasilania tych torów, np. kondensator przed rozgałęzieniem.
Zwykle nie, jeśli C1 jest elementem wspólnym dla dwóch torów (np. średniego i wysokiego) przed rozgałęzieniem. Wtedy przerwa w C1 odetnie sygnał dla obu tych gałęzi jednocześnie. To częsty "haczyk" w zadaniach: objaw jednego milknącego głośnika wskazuje raczej na element indywidualny.
Najpierw sprawdza się ciągłość przewodów i połączeń, a potem mierzy się elementy zwrotnicy w gałęzi średniotonowej: cewkę (rezystancja uzwojenia) oraz kondensatory (czy nie ma przerwy). Multimetr w trybie omomierza pozwala szybko wykryć przerwę w elemencie szeregowym.
W praktyce porównuje się objawy i wykonuje pomiary. Jeśli głośnik ma przerwę w cewce drgającej, zwykle ma bardzo dużą rezystancję/nie ma ciągłości na zaciskach. Jeśli głośnik jest sprawny, a brak dźwięku wynika z przerwy w zwrotnicy, ciągłość głośnika będzie poprawna, a problem wyjdzie na elementach w jego gałęzi.
Filtr pasmowoprzepustowy stosuje się w torze średniotonowym, aby przepuszczać tylko zakres średnich częstotliwości, a tłumić zarówno bas (za niskie), jak i sopran (za wysokie). W pasywnych zwrotnicach realizuje się go typowo przez kombinację elementów L i C w odpowiedniej konfiguracji.
Najczęstsze są: pomijanie elementów wspólnych (np. kondensatora przed rozgałęzieniem), mylenie działania cewek i kondensatorów w zależności od częstotliwości oraz wnioskowanie "na skróty" bez prześledzenia pełnej ścieżki sygnału do konkretnego głośnika. Pomaga rysowanie gałęzi i wskazanie elementu szeregowego.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przerwa w elemencie szeregowym odcina sygnał tylko w tej gałęzi, za którą dany element się znajduje.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Zwrotnica_g%C5%82o%C5%9Bnikowa - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_g%C3%B3rnoprzepustowy - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_dolnoprzepustowy - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały o filtrach RC i RL oraz filtrach pasywnych
  • Materiały dydaktyczne o zwrotnicach głośnikowych (filtry 2- i 3-drożne)
  • Ćwiczenia z analizy schematów: rozgałęzienia, elementy wspólne i indywidualne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego