KWALIFIKACJA AUD2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 35.
Wada optyczna przedstawiona na rysunku określana jest jako
Ilustracja przedstawia schemat optyczny związany z aberracją chromatyczną, co jest zgodne z kontekstem pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aberracja chromatyczna wynika z różnego załamywania światła o różnych długościach fali, dlatego na kontrastowych krawędziach pojawiają się barwne obwódki (np. fioletowe/zielone). Aberracja sferyczna pogarsza ostrość ogólnie, koma deformuje punkty poza osią w "kometki", a astygmatyzm daje różną ostrość w dwóch kierunkach.

Pełne wyjaśnienie:

Aberracja chromatyczna to wada optyczna związana z dyspersją: szkło inaczej załamuje światło czerwone, zielone i niebieskie. W praktyce fotograf widzi to jako barwne obwódki wzdłuż kontrastowych granic (np. gałęzie na jasnym niebie, krawędzie budynków, metal na tle jasnego tła). Często są to zafarbienia fioletowe i/lub zielone, a zjawisko może nasilać się przy wysokim kontraście i na brzegach kadru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "aberracja sferyczna" – nie jest przede wszystkim wadą "kolorową". Typowo powoduje spadek ostrości i kontrastu (miękkość obrazu), szczególnie przy pełnym otworze przysłony, ale bez charakterystycznych barwnych obwódek na krawędziach.
  • "aberracja komatyczna" (koma) – dotyczy głównie punktowych źródeł światła poza osią optyczną. Zamiast obwódek barwnych pojawiają się zniekształcenia przypominające "kometę" lub "łezkę", widoczne zwłaszcza przy astrofotografii i na brzegach kadru.
  • "astygmatyzm" – polega na tym, że układ optyczny nie ogniskuje jednakowo w dwóch prostopadłych przekrojach. W efekcie szczegóły mogą być ostre w jednym kierunku, a rozmyte w drugim; punkty i linie przyjmują kierunkowe, "rozciągnięte" kształty. To również nie jest typowo zjawisko objawiające się kolorową obwódką.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji/zdjęciu widać przede wszystkim kolorowe frędzle na krawędziach, najczęściej chodzi o aberrację chromatyczną. Jeżeli natomiast problemem jest kształt punktów na brzegach (kometki) – rozważ komę, a jeśli rozmycie jest kierunkowe – astygmatyzm.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aberracja chromatyczna to wada obiektywu wynikająca z dyspersji, czyli różnego ogniskowania barw. W obrazie objawia się najczęściej jako kolorowe obwódki (np. fioletowe lub zielone) na kontrastowych krawędziach, szczególnie przy dużym kontraście i na brzegach kadru.
Szukaj barwnych frędzli na granicach jasnych i ciemnych obszarów (np. gałęzie na niebie, kontury budynków). Jeśli wzdłuż krawędzi pojawiają się zafarby, a nie tylko spadek ostrości, to typowy sygnał aberracji chromatycznej.
Poza osią optyczną promienie światła przechodzą przez soczewki pod większym kątem, a błędy korekcji rosną. W efekcie różne barwy "rozjeżdżają się" bardziej w narożnikach niż w centrum, więc obwódki kolorystyczne bywają tam wyraźniejsze.
Często tak, zwłaszcza w przypadku poprzecznej aberracji na brzegach może być mniej widoczna, bo ograniczasz skrajne promienie. Nie jest to jednak reguła absolutna: zależy od konstrukcji obiektywu. W praktyce warto porównać ujęcia przy różnych wartościach przysłony.
Aberracja sferyczna to wada, w której promienie przechodzące przez różne części soczewki nie ogniskują się w tym samym miejscu. Na zdjęciu daje "miękkość", spadek kontrastu i ostrości (zwłaszcza na pełnym otworze), ale bez typowych kolorowych obwódek.
Koma to wada widoczna głównie dla punktów poza osią optyczną. Punkty światła (np. gwiazdy, latarnie) przyjmują kształt "kometki" lub "łezki" na brzegach kadru. To zniekształcenie kształtu punktów, a nie zjawisko polegające na barwnych obwódkach.
Astygmatyzm powoduje różną ostrość w dwóch prostopadłych kierunkach, przez co detale mogą być wyraźne "wzdłuż", a rozmyte "w poprzek". Koma z kolei zniekształca punkty poza osią w kształt komety. Obie wady mogą dotyczyć brzegów kadru, ale wygląd artefaktów jest inny.
W wielu programach można ją w dużym stopniu skorygować narzędziami typu "korekcja aberracji chromatycznej" lub "defringe". Skuteczność zależy od zdjęcia i obiektywu: delikatne obwódki usuwa się łatwiej, a silne zafarby na prześwietleniach bywają trudniejsze.
Częściej spotyka się ją w tańszych konstrukcjach i w sytuacjach trudnych optycznie (duży kontrast, pełny otwór przysłony, skrajne ogniskowe w zoomach). Obiektywy z lepszą korekcją (np. z elementami niskodyspersyjnymi) zwykle ograniczają to zjawisko.
Najpierw nazwij cechę obrazu: kolorowe obwódki, "kometki" punktów, ogólna miękkość czy kierunkowe rozmycie. Dopiero potem dopasuj nazwę wady. Ta strategia zmniejsza ryzyko pomyłki wynikającej z podobieństwa nazw (koma/astygmatyzm/sferyczna).
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aberracja chromatyczna wynika z różnego załamywania światła o różnych długościach fali, dlatego na kontrastowych krawędziach pojawiają się barwne obwódki (np. fioletowe/zielone)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Aberracja chromatyczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Aberracja_chromatyczna (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: "Aberracja sferyczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Aberracja_sferyczna (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: "Koma (optyka)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Koma_(optyka) (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z optyki fotograficznej (rozdziały o aberracjach)
  • Materiały producentów o korekcji aberracji w obiektywach i w oprogramowaniu
  • Ćwiczenia praktyczne: porównanie zdjęć przy różnych przysłonach i ogniskowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego