KWALIFIKACJA LES2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 34.
Wałek odbioru mocy (WOM) jest źródłem napędu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
WOM przekazuje moc z ciągnika do maszyn o napędzie czynnym.
Wyorywacz grzędowy z rusztem wahliwym ma element roboczy poruszany mechanicznie (ruszt wykonuje ruch wahliwy), więc wymaga napędu z WOM. Pług lemieszowy oraz bierny podcinacz korzeni to narzędzia bierne – pracują dzięki uciągowi, bez zasilania z WOM.

Pełne wyjaśnienie:

Wałek odbioru mocy (WOM) w ciągniku służy do przekazywania mocy mechanicznej z silnika (przez układ przeniesienia napędu ciągnika) do maszyny współpracującej. Z WOM korzystają przede wszystkim maszyny czynne, czyli takie, w których elementy robocze muszą być wprawiane w ruch obrotowy lub oscylacyjny niezależnie od samego toczenia się kół i uciągu.

Odpowiedź "wyorywacza grzędowego z rusztem wahliwym" jest właściwa, ponieważ ruszt wahliwy (w praktyce: element odsiewająco-transportujący) wymaga wymuszonego ruchu. Taki ruch jest typowo realizowany przez mechanizm napędzany z WOM (często przez wał przegubowo-teleskopowy i przekładnie), co umożliwia oddzielanie gleby od materiału roślinnego oraz sprawną pracę urządzenia.

Pozostałe propozycje opisują narzędzia, które co do zasady nie potrzebują napędu z WOM:

  • "pługa ciągnikowego lemieszowego" – pług jest narzędziem biernym. Jego odkładnica i lemiesz wykonują pracę dzięki temu, że ciągnik je ciągnie (uciąg), a opory gleby powodują skrawanie i odwracanie skiby. Nie ma tu elementów roboczych wymagających zasilania obrotowego.
  • "wyorywacza klamrowego z rusztem stałym" – wskazanie "ruszt stały" sugeruje brak wymuszonego ruchu rusztu. W takim układzie separacja/oczyszczanie może zachodzić pasywnie (np. poprzez przesuw i opadanie materiału na elementach stałych) albo wymaga innego rozwiązania niż napędzany ruch rusztu. Sama obecność wyorywacza nie przesądza o zasilaniu z WOM; kluczowa jest właśnie cecha: czy ma element roboczy napędzany mechanicznie.
  • "biernego podcinacza korzeni" – jak sama nazwa wskazuje, jest to narzędzie bierne. Podcinanie odbywa się dzięki przejazdowi i pracy noża/lemiesza w glebie, a energię zapewnia uciąg ciągnika, nie WOM.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w nazwie lub opisie maszyny pojawiają się określenia typu "wahliwy", "wibracyjny", "obrotowy", "napędzany", często oznacza to konieczność doprowadzenia mocy do mechanizmu roboczego (np. z WOM lub hydrauliki). Natomiast narzędzia typowo uprawowe, jak pług czy bierne podcinacze, zwykle działają tylko dzięki uciągowi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
WOM to wał wyprowadzający z ciągnika moc mechaniczną do maszyny. Dzięki niemu można napędzać elementy robocze urządzeń czynnych (np. mechanizmy wibracyjne, obrotowe), zwykle przez wał przegubowo-teleskopowy z osłonami.
Najczęściej po tym, że ma element roboczy, który musi się poruszać niezależnie od jazdy: obraca się, wibruje albo wykonuje ruch wahliwy. Pomagają też określenia w nazwie: "napędzany", "wahliwy", "wibracyjny", a także obecność przekładni i przyłącza wału przegubowego.
Pług jest narzędziem biernym: skrawa i odwraca glebę dzięki uciągowi ciągnika oraz oporom gleby działającym na lemiesz i odkładnicę. Nie ma mechanizmu, który musiałby być zasilany obrotowo, więc WOM nie jest do jego pracy niezbędny.
"Ruszt wahliwy" oznacza, że część robocza wykonuje ruch oscylacyjny (wahadłowy), który wspomaga odsiewanie i oczyszczanie materiału. Taki ruch zwykle trzeba wymusić mechanicznie, więc to mocna wskazówka, że maszyna będzie potrzebowała napędu z WOM.
Z definicji narzędzie bierne nie wymaga napędu z WOM do działania, bo pracuje dzięki uciągowi. Może jednak występować w zestawach z innymi elementami (np. dodatkowymi mechanizmami), ale wtedy nie jest to już typowy "bierny" podcinacz w rozumieniu egzaminacyjnym.
Największe ryzyko to wkręcenie odzieży lub elementów ciała przez obracający się wał. Dlatego wymagane są osłony wału, sprawne zabezpieczenia, wyłączanie napędu przed regulacją i zachowanie odstępu. Na egzaminie warto pamiętać: WOM = element szybkoobrotowy i szczególnie niebezpieczny.
Częsty błąd to automatyczne zaznaczanie każdej maszyny agregowanej z ciągnikiem jako napędzanej WOM. Drugi błąd to ignorowanie słów-kluczy (np. "wahliwy") i brak rozróżnienia maszyn biernych (uciąg) od czynnych (napęd mechaniczny).
Najczęściej jest to wał przegubowo-teleskopowy (tzw. wał kardana) z osłonami, a dalej przekładnie i mechanizmy robocze maszyny. W praktyce ważne jest dopasowanie długości wału, sprawność przegubów oraz zgodność prędkości WOM z wymaganiami urządzenia.
Gdy potrzebny jest wymuszony ruch roboczy, np. do separacji gleby, wibracji rusztu, mieszania lub napędu osprzętu. W szkółkach spotyka się prace, gdzie mechanizacja przypomina rolnictwo, ale dobór sprzętu zależy od technologii uprawy i rodzaju materiału szkółkarskiego.
Najskuteczniej działa prosta reguła: jeśli maszyna ma "własny ruch" elementów roboczych (obrót/wibracja/wahadło), to zwykle potrzebuje zasilania (WOM lub hydraulika). Jeśli element roboczy jest stały, a praca wynika z przejazdu i uciągu, to jest narzędzie bierne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "WOM przekazuje moc z ciągnika do maszyn o napędzie czynnym.Wyorywacz grzędowy z rusztem wahliwym ma element roboczy poruszany mechanicznie (ruszt wykonuje ruch wahliwy), więc wymaga napędu z WOM."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wał odbioru mocy" – opis przeznaczenia WOM i przekazywania mocy w ciągnikach, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82_odbioru_mocy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Pług" – charakterystyka narzędzia biernego wykorzystywanego do uprawy gleby, https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82ug (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Ciągnik rolniczy" – ogólny opis wyposażenia ciągnika, w tym zastosowań WOM w agregowaniu maszyn, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ci%C4%85gnik_rolniczy (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z mechanizacji prac rolniczych/leśnych (dział: ciągniki i napędy maszyn)
  • Instrukcje obsługi ciągników (rozdziały o WOM i wałach przegubowych)
  • Instrukcje obsługi wyorywaczy/maszyn z rusztem (opis napędu i regulacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego