KWALIFIKACJA HGT9 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 7.
Walory przyrodnicze charakterystyczne dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gołoborza to charakterystyczne rumowiska skalne typowe dla Łysogór w Górach Świętokrzyskich, stanowiące jeden z najbardziej rozpoznawalnych walorów Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Moreny są formami polodowcowymi, połoniny są typowe dla Bieszczadów, a jaskinie nie stanowią tu waloru wiodącego.

Pełne wyjaśnienie:

Walory przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego są silnie związane z budową geologiczną i rzeźbą Łysogór. Najbardziej rozpoznawalnym elementem krajobrazu są gołoborza, czyli rozległe rumowiska skalne (głównie z kwarcytów), które powstały w wyniku procesów wietrzenia i przemieszczania bloków skalnych w warunkach klimatu peryglacjalnego. To właśnie te pola głazów są często wykorzystywane w promocji regionu i w edukacji przyrodniczej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "moreny" – moreny są formami rzeźby terenu powstałymi w wyniku działalności lądolodu lub lodowca. W Polsce kojarzy się je przede wszystkim z obszarami północnymi i pojezierzami o rzeźbie polodowcowej. Nie są one walorem charakterystycznym dla ŚPN.
  • "połoniny" – połoniny to wysokogórskie łąki typowe dla Bieszczadów i stanowią element tamtejszego krajobrazu. Góry Świętokrzyskie są znacznie niższe i nie tworzą klasycznych połonin, więc ten trop wynika zwykle z ogólnego skojarzenia "góry = połoniny".
  • "jaskinie" – choć w różnych rejonach Polski jaskinie mogą być ważną atrakcją (np. na obszarach krasowych), w przypadku Świętokrzyskiego Parku Narodowego nie są one wskazywane jako walor kluczowy i najbardziej charakterystyczny w ujęciu krajoznawczym.

W praktyce zawodowej (technik turystyki wiejskiej) poprawne rozpoznawanie takich walorów pomaga w tworzeniu opisów tras, doborze tematu wycieczki (np. geoturystyka, edukacja przyrodnicza) oraz w rzetelnym doradztwie turystom odwiedzającym region świętokrzyski.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gołoborza to rozległe rumowiska skalne (pola bloków) na stokach gór. Powstają wskutek długotrwałego wietrzenia i rozpadu skał oraz przemieszczania okruchów, szczególnie intensywnego w dawnych warunkach peryglacjalnych. Są ważnym walorem krajobrazowym i edukacyjnym.
W Świętokrzyskim Parku Narodowym (Łysogóry) gołoborza są jedną z najbardziej rozpoznawalnych form rzeźby terenu i często pojawiają się w opisach regionu oraz na trasach turystycznych. Dla turysty są "znakiem firmowym" parku, wyróżniającym go na tle innych pasm.
Morena to forma polodowcowa: zwykle wał lub pagórek z materiału naniesionego przez lądolód (mieszanka glin, żwirów, głazów). Gołoborze to przede wszystkim odsłonięte pole dużych bloków skalnych na stokach, bez charakterystycznego "wału" lodowcowego.
Połoniny to wysokogórskie łąki powyżej górnej granicy lasu, typowe zwłaszcza dla Bieszczadów. Wyróżniają się rozległymi trawiastymi grzbietami. W Górach Świętokrzyskich nie ma klasycznych połonin, dlatego łączenie ich z tamtym regionem jest częstym błędem.
Nie są one zwykle wskazywane jako walor najbardziej charakterystyczny dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego. W kontekście krajoznawczym park kojarzy się przede wszystkim z Łysogórami, lasami oraz gołoborzami. Jaskinie częściej są "motywem przewodnim" regionów krasowych.
W opisie oferty można akcentować walory krajobrazowe i przyrodnicze Łysogór, możliwość wędrówek szlakami, kontakt z lasem oraz elementy geoturystyki (np. obserwacja gołoborzy). Dobrze działa też łączenie przyrody z edukacją i lokalną kulturą.
Najlepiej podać: co to jest (rumowisko skalne), gdzie je zobaczy (Łysogóry), dlaczego jest wyjątkowe (rozmiar i rozpoznawalność w Polsce) oraz jak się zachować (poruszać się po szlaku, nie wchodzić w miejsca niedozwolone).
Najczęstsze pomyłki wynikają ze skojarzeń "na skróty": utożsamiania każdej strefy górskiej z połoninami, przypisywania moren wszystkim regionom, bo "to Polska", albo wybierania atrakcji typu jaskinie bez sprawdzenia, czy są one rzeczywiście wiodące dla danego parku.
Gdy pojawia się "charakterystyczne", trzeba szukać waloru najbardziej typowego i rozpoznawalnego dla danego obszaru, a nie dowolnej atrakcji, która "może gdzieś występować". To słowo zawęża wybór do cechy wyróżniającej region na tle innych miejsc w Polsce.
Skuteczne jest uczenie się "mapą skojarzeń": park → 1–3 najbardziej znane walory (np. forma rzeźby, ekosystem, gatunek). Pomaga też praca na mapie Polski i krótkie fiszki. W turystyce wiejskiej liczy się szybkie rozpoznanie regionu i jego unikatów.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Gołoborza to charakterystyczne rumowiska skalne typowe dla Łysogór w Górach Świętokrzyskich, stanowiące jeden z najbardziej rozpoznawalnych walorów Świętokrzyskiego Parku Narodowego."

Źródła:

  • Świętokrzyski Park Narodowy – oficjalna strona, dział/strona opisująca walory przyrodnicze i gołoborza w Łysogórach (serwis swietokrzyskipn.org.pl) – dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Świętokrzyski Park Narodowy" (opis walorów i charakterystycznych gołoborzy) https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99tokrzyski_Park_Narodowy - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Gołoborze" (definicja i występowanie m.in. w Górach Świętokrzyskich) https://pl.wikipedia.org/wiki/Go%C5%82oborze - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • materiały edukacyjne i opisy przyrodnicze na stronie Świętokrzyskiego Parku Narodowego
  • atlas/geografia Polski – rozdział o rzeźbie terenu i regionach fizycznogeograficznych
  • przewodniki krajoznawcze po Górach Świętokrzyskich oraz mapy turystyczne szlaków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego