KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 1.
Wartość ciśnienia wskazywanego przez manometr na rysunku wynosi
Ilustracja przedstawia manometr, który jest urządzeniem służącym do pomiaru ciśnienia gazów lub cieczy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Manometr ma skalę w MPa, a wskazówka znajduje się na wartości 6 na tej skali, więc poprawny odczyt to 6 MPa. Pozostałe odpowiedzi odpowiadają typowym pomyłkom rzędu wielkości (przesunięcie przecinka o 1–2 miejsca) albo błędnemu przyjęciu wartości 10 razy większej.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt z manometru polega na połączeniu dwóch informacji: położenia wskazówki na skali oraz jednostki nadrukowanej na tarczy. Jeżeli tarcza jest wyskalowana w MPa (megapaskalach), to liczba wskazywana przez wskazówkę jest już podana w MPa – nie wykonuje się dodatkowego przeliczania, o ile pytanie nie wymaga zmiany jednostki.

W tym zadaniu wskazówka znajduje się na wartości 6 na skali MPa, dlatego wynik odczytu wynosi 6 MPa.

Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne?

  • 0,6 MPa – to typowy błąd przesunięcia przecinka o jedno miejsce (10 razy za mało). Często wynika z mylenia działek głównych z pomocniczymi albo z nieuzasadnionego "dzielenia przez 10".
  • 0,06 MPa – to błąd jeszcze większy (100 razy za mało), spotykany, gdy ktoś mechanicznie interpretuje podziałkę jako setne części lub przenosi nawyk z innej skali bez sprawdzenia opisów.
  • 60 MPa – to błąd rzędu wielkości w drugą stronę (10 razy za dużo), np. gdy odczytujący "dopowiada" dodatkowe zero albo błędnie zakłada inną jednostkę/zakres.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw sprawdź jednostkę (Pa/kPa/MPa lub bar), potem odczytaj liczbę z najbliższych wartości głównych i dopiero na końcu doprecyzuj wynik na podstawie działek pośrednich. To minimalizuje pomyłki o czynnik 10 lub 100.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw sprawdź jednostkę na tarczy (np. MPa). Potem odczytaj, na jakiej liczbie głównej jest wskazówka, i doprecyzuj wynik działkami pośrednimi. Na końcu zapisz liczbę razem z jednostką, bez dodatkowych przeliczeń, jeśli nie są wymagane.
MPa to megapaskal, czyli wielokrotność paskala używana do opisu ciśnienia. Zapis "MPa" informuje, że skala manometru jest już podana w megapaskalach. Dzięki temu nie trzeba przeliczać z Pa na MPa podczas samego odczytu.
To typowy błąd rzędu wielkości: mózg automatycznie "przesuwa przecinek", zwłaszcza gdy odpowiedzi mają podobne cyfry. Pomyłka może też wynikać z nieuważnego rozróżnienia działek głównych i pomocniczych lub z nawyku odczytu w innej jednostce.
Najczęściej: (1) pominięcie jednostki i odczyt "jak w barach", (2) błędne policzenie działek pośrednich, (3) wybór odpowiedzi z podobnymi cyframi bez analizy skali, (4) dopisanie lub zgubienie zera, co daje błąd ×10.
Nie. Manometry mogą być wyskalowane w Pa, kPa, MPa, barach lub innych jednostkach. Dlatego kluczowe jest odczytanie oznaczenia jednostki na tarczy. Ta informacja decyduje, jak zapisać wynik i czy w ogóle trzeba go przeliczać.
W typowych manometrach wskazówkowych skala jest liniowa: równe odstępy oznaczają równe przyrosty wartości. Weryfikujesz to, porównując odległości między kolejnymi liczbami głównymi. Jeśli są równe, możesz pewnie liczyć działki pośrednie.
Odczyty w MPa pojawiają się tam, gdzie zakres ciśnień jest wyższy i wygodniej używać większej jednostki, np. w niektórych obiegach hydraulicznych, układach z czynnikiem roboczym lub podczas prób ciśnieniowych. Zawsze decyduje zakres i typ aparatury.
Wystarczy pamiętać przedrostek "mega": 1 MPa to 1 000 000 Pa. Czyli mnożysz wartość w MPa przez milion. Przykład: 6 MPa = 6 000 000 Pa. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle wystarcza poprawny zapis rzędu wielkości.
W wielu zadaniach z odczytu skali błąd 60 zamiast 6 wynika z "dopisanego zera", a nie z realnego położenia wskazówki. Jeśli wskazówka stoi na 6 na skali MPa, to 60 MPa wymagałoby innego zakresu lub innego położenia na tarczy.
Podaj liczbę i jednostkę dokładnie tak, jak wynika ze skali, np. "6 MPa". Nie dodawaj dodatkowych opisów, jeśli pytanie tego nie wymaga. Zwróć uwagę na separator dziesiętny (w polskich zadaniach zwykle przecinek) i na wielkość liter w jednostce.
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Manometr ma skalę w MPa, a wskazówka znajduje się na wartości 6 na tej skali, więc poprawny odczyt to 6 MPa."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI), 9th edition (2019), Chapter 4 (SI units) – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-28)
  • NIST Special Publication 811, Guide for the Use of the International System of Units (SI), sections on prefixes and unit symbols – https://physics.nist.gov/cuu/pdf/sp811.pdf (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (pl), "Paskal" (jednostka ciśnienia, relacje Pa–kPa–MPa) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal_(jednostka) (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podstawy metrologii technicznej: odczyt przyrządów wskazówkowych i zasady zapisu wyniku z jednostką
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji instalacji hydraulicznych i automatyki zabezpieczeniowej
  • Tablice jednostek i przedrostków SI (MPa, kPa, Pa) oraz przykłady typowych zakresów manometrów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego