W soczewkach pryzmatycznych decentracja (przesunięcie środka optycznego) wynika z reguły Prentice’a. Zależność ma postać:
P = c · F
gdzie P to moc pryzmatu (w dioptriach pryzmatycznych), F to moc soczewki w danym meridianie (w dioptriach), a c to decentracja w cm. Po przekształceniu i zamianie na milimetry:
d(mm) = (P / F) · 10
Kluczowe jest to, że w soczewce sfero-cylindrycznej moc zależy od kierunku. Nie wolno brać samej sfery, jeśli w zadanym kierunku działa cylinder. Moc w meridianie θ oblicza się wzorem:
F(θ) = S + C · sin²(θ − oś)
Tutaj: S = +4,00 D, C = −2,00 D, oś = 110°, a baza pryzmatu jest w kierunku 20° (czyli θ = 20°). Różnica kątowa wynosi 20° − 110° = −90°, a sin²(−90°) = 1, więc cylinder wnosi 100% swojej mocy:
F(20°) = +4,00 + (−2,00) · 1 = +2,00 D
Następnie liczysz decentrację:
d(mm) = (2,0 / 2,0) · 10 = 10,0 mm
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?
- 5,0 mm pojawia się, gdy ktoś użyje niepoprawnie F = +4,00 D (czyli pominie wpływ cylindra). Wtedy d = (2,0/4,0)·10 = 5 mm.
- 6,6 mm jest typowe dla przyjęcia mocy ok. 3,00 D (np. błędne założenie częściowego działania cylindra zamiast 100% przy 90° od osi).
- 3,3 mm odpowiadałoby mocy ok. 6,00 D, co nie wynika z tego zapisu w meridianie bazy i zwykle jest skutkiem pomylenia znaków lub dodania cylindra zamiast uwzględnienia sin².
Na egzaminie zawsze sprawdzaj: czy kierunek bazy pryzmatu pokrywa się z meridianem, w którym liczysz moc oraz czy poprawnie zamieniasz cm na mm.
