KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 35.
Wartość napięcia wskazana przez woltomierz wynosi
Na ilustracji przedstawiono analogowy woltomierz laboratoryjny typu LM-3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z woltomierza analogowego wymaga uwzględnienia ustawionego zakresu.
Przy zakresie 7,5 V i wskazaniu 40 na skali 0–75 napięcie wynosi (40/75)×7,5 V = 4 V. Taki sam wynik daje skala 0–30: (16/30)×7,5 V = 4 V.

Pełne wyjaśnienie:

Woltomierz analogowy pokazuje wartość poprzez wychylenie wskazówki na tarczy. Sama liczba, na której zatrzymała się wskazówka (np. 40), nie musi oznaczać 40 V. Najpierw trzeba sprawdzić zakres ustawiony pokrętłem, czyli maksymalną wartość, jaką odpowiada pełnemu wychyleniu skali.

W tej sytuacji zakres to 7,5 V. Na tarczy są dwie skale (0–75 i 0–30), które odpowiadają różnym sposobom wyskalowania, ale obie można przeliczyć na ten sam wynik.

Przeliczenie dla skali 0–75:
Wskazanie = 40, maksimum skali = 75.
Wartość napięcia = (40/75) × 7,5 V = 4 V.

Przeliczenie dla skali 0–30:
Wskazanie = 16, maksimum skali = 30.
Wartość napięcia = (16/30) × 7,5 V = 4 V.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "4 V".

  • Odpowiedź "8 V" pasowałaby do innego ustawienia zakresu (większego) lub innego wskazania; przy zakresie 7,5 V nie wynika z proporcji skali.
  • Odpowiedź "17 V" jest niemożliwa przy zakresie 7,5 V, bo przekracza maksymalną wartość wybranego zakresu.
  • Odpowiedź "40 V" wynika z błędu polegającego na odczytaniu liczby ze skali jako woltów bez przeliczenia oraz bez uwzględnienia zakresu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj sekwencję: zakres → właściwa skala → proporcja (wskazanie/maksimum) → wynik w V.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw sprawdź ustawiony zakres (maksymalną wartość w V). Potem odczytaj wskazanie na właściwej skali (np. 0–75 lub 0–30). Na końcu przelicz proporcją: wynik = (wskazanie / maksimum skali) × zakres. Bez tego łatwo pomylić "działki" z woltami.
W mierniku analogowym liczba na tarczy jest zwykle podziałką skali, a nie bezpośrednio woltami dla każdego zakresu. To pokrętło zakresu definiuje, ile voltów odpowiada pełnemu wychyleniu. Gdy zakres to 7,5 V, wskazanie 40 na skali 0–75 oznacza tylko część tej wartości, a nie 40 V.
Zakres 7,5 V oznacza, że maksymalny odczyt dla wybranej konfiguracji skali odpowiada 7,5 V. Innymi słowy: pełne wychylenie wskazówki do końca skali daje 7,5 V. Każde inne wskazanie trzeba przeliczyć proporcjonalnie do maksymalnej wartości skali, aby otrzymać wynik w woltach.
Najczęściej popełnia się: (1) odczyt liczby ze skali bez przeliczenia na zakres, (2) wybór niewłaściwej skali (np. 0–30 zamiast 0–75), (3) pominięcie sprawdzenia ustawionego zakresu, (4) zaokrąglanie "na oko" zamiast policzenia proporcji.
Stosujesz proporcję do ustawionego zakresu: wynik = (40/75) × zakres. Jeśli zakres wynosi 7,5 V, to (40/75) × 7,5 V = 4 V. Ten sposób działa dla każdego analogowego miernika, o ile dobrze dobierzesz maksimum skali i znasz ustawiony zakres.
Tak. Dwie skale (np. 0–75 i 0–30) są różnymi "mapami" tego samego wychylenia wskazówki. Jeśli wskazówka stoi w tym samym miejscu, to odpowiada jej konkretna wartość na obu skalach (np. 40 i 16). Po przeliczeniu na ten sam zakres obie metody powinny dać identyczny wynik (tu: 4 V).
Mniejszy zakres wybiera się, gdy spodziewasz się niskiego napięcia i chcesz uzyskać dokładniejszy odczyt (większe wychylenie wskazówki dla tej samej wartości). Trzeba jednak uważać, aby nie przekroczyć maksimum zakresu, bo grozi to przeciążeniem lub uszkodzeniem przyrządu oraz błędnym wskazaniem.
Wybór skali zależy od konstrukcji tarczy i oznaczeń przy zakresie. Zasada praktyczna: wybierasz tę skalę, dla której maksimum odpowiada przyjętemu sposobowi wyskalowania (np. 75 lub 30). Jeśli masz dwie skale, możesz wykonać obliczenie na obu i porównać wyniki — powinny być zgodne.
Mierniki analogowe są przydatne, bo pokazują trend zmian (płynne wychylenie wskazówki), co ułatwia obserwację wahań i niestabilności napięcia. W warsztacie i laboratorium bywają też cenione za prostą obsługę i czytelną tarczę. W mechatronice pomagają np. przy szybkiej ocenie pracy zasilaczy i obwodów sterowania.
Ćwicz stały schemat: zakres → skala → proporcja → jednostka. Rozwiązuj zadania na różnych tarczach (0–10, 0–30, 0–75) i zakresach (1,5 V, 7,5 V, 15 V). Zwracaj uwagę na to, że liczba ze skali to nie zawsze wynik w V. Na egzaminie policz proporcję, nawet jeśli wynik "wydaje się oczywisty".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Odczyt z woltomierza analogowego wymaga uwzględnienia ustawionego zakresu.Przy zakresie 7,5 V i wskazaniu 40 na skali 0–75 napięcie wynosi (40/75)×7,5 V = 4 V."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Woltomierz" https://pl.wikipedia.org/wiki/Woltomierz - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL): "Przyrządy pomiarowe elektryczne" https://pl.wikipedia.org/wiki/Przyrz%C4%85dy_pomiarowe_elektryczne - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Instrukcje stanowisk laboratoryjnych dotyczące pomiarów napięcia i obsługi mierników analogowych
  • Podręczniki/notesy z podstaw elektrotechniki: skale przyrządów i przeliczanie wskazań
  • Zadania ćwiczeniowe: odczyt ze skal 0–75, 0–30 oraz przeliczanie na zakres 1,5 V / 7,5 V / 15 V

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego