KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 28.
Wartość odczytu, którą wskazuje przestawiona podziałka transwersalna, wynosi
Ilustracja przedstawia podziałkę transwersalną, która jest używana w geodezji do precyzyjnego odczytu wartości na mapach.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z przestawionej podziałki transwersalnej uzyskuje się przez poprawne wskazanie części całkowitej (w metrach) oraz doprecyzowanie części dziesiętnej zgodnie z położeniem indeksu na skali. Prawidłowa interpretacja wskazania daje wartość 155,5 m, a pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia setek lub zaokrąglenia do 0,0 m.

Pełne wyjaśnienie:

Podziałka transwersalna służy do dokładniejszego odczytu wartości niż sama podziałka główna. W praktyce oznacza to, że nie wystarczy "zobaczyć" liczby na skali, ale trzeba ją złożyć z dwóch elementów:

  • części całkowitej (np. liczby metrów/decymetrów wynikającej z położenia wskazania na skali głównej),
  • części ułamkowej (doprecyzowanej przez transwersalę – zwykle do 0,1 lub 0,01 w zależności od konstrukcji skali).

W tym zadaniu poprawny odczyt wynosi 155,5 m. Jest to wynik, w którym zachowana jest zarówno właściwa "setka" (1xx), jak i doprecyzowanie o 0,5 m wynikające z ustawienia na transwersali.

Odpowiedź 55,5 m jest typowym skutkiem pominięcia setek (odczytania tylko końcówki wartości). To błąd rzędu wielkości: w dokumentacji geodezyjnej jest to zwykle błąd krytyczny, bo przesuwa wysokość/odległość o 100 m.

Odpowiedź 155,0 m wskazuje na błąd polegający na zignorowaniu części ułamkowej z transwersali lub na niepoprawnym zaokrągleniu. W praktyce terenowej prowadzi to do systematycznego zaniżania/zawyżania wyników, gdy odczyt powinien zawierać doprecyzowanie.

Odpowiedź 55,0 m łączy oba mechanizmy błędu naraz: jednoczesne pominięcie setek oraz utrata doprecyzowania ułamkowego. To często efekt pośpiechu i odczytu "na oko" bez sprawdzenia położenia indeksu oraz zgodności z podziałką główną.

Wskazówka egzaminacyjna: przy odczytach z podziałek zawsze kontroluj rząd wielkości (czy to 0–99, czy 100–199 itd.) oraz dopiero potem dopasuj część dziesiętną z transwersali. To ogranicza pomyłki typu 155,5 ↔ 55,5.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podziałka transwersalna to rodzaj skali pomocniczej używanej do dokładniejszego odczytu wartości (części ułamkowej) niż umożliwia sama skala główna. Dzięki przesunięciu i liniom poprzecznym można precyzyjniej wyznaczyć np. 0,1 m lub inną działkę, zależnie od konstrukcji.
Najpierw ustala się część całkowitą na skali głównej (np. metry), a potem doprecyzowuje część ułamkową z transwersali, patrząc na położenie indeksu i zgodność linii. Kluczowe jest sprawdzenie rzędu wielkości, aby nie "zgubić" setek.
To efekt błędu rzędu wielkości: wzrok skupia się na końcowych cyfrach (np. "55,5"), a pomija informację o setkach wynikającą z położenia na skali głównej. Pomaga nawyk kontroli: najpierw odczytaj pełne metry, dopiero potem część dziesiętną z transwersali.
Tak. Jej sens polega na ułatwieniu interpolacji między działkami skali głównej. Zamiast zgadywać "na oko" położenie między kreskami, korzysta się z układu linii transwersalnych, aby odczyt był powtarzalny i bardziej precyzyjny.
Najczęstsze błędy to: pominięcie setek (błąd rzędu wielkości), odczyt z niewłaściwego indeksu, zaokrąglenie do "0,0" bez użycia transwersali oraz mylenie, która linia odpowiada doprecyzowaniu. Pomaga kontrola logiczna: czy wynik pasuje do zakresu skali.
Warto wykonać szybką kontrolę: porównać wynik z poprzednimi odczytami, ocenić, czy zmiana jest realna dla danej sytuacji terenowej, oraz sprawdzić rząd wielkości. Jeśli różnica nagle wynosi ok. 100 m, to najczęściej znak, że "uciekły" setki w odczycie.
Część dziesiętna oznacza doprecyzowanie względem pełnych metrów (albo innej jednostki skali głównej). W zapisie 0,5 m chodzi o połowę metra. W zadaniach z transwersalą ta część wynika z ustawienia indeksu na skali pomocniczej, a nie z dowolnego "zaokrąglenia".
Zadania z odczytem podziałek pojawiają się zwykle przy tematach niwelacji, pomiarów wysokościowych i interpretacji wskazań na rysunkach przyrządów/łat. Sprawdzają praktyczną umiejętność czytania skali i poprawnego zapisu wyniku, co jest kluczowe przy opracowaniu wyników pomiarów.
Błąd zaokrąglenia zmienia wynik o małą wartość (np. 0,5 m lub 0,1 m), bo dotyczy części ułamkowej. Błąd rzędu wielkości zmienia wynik skokowo (np. o 100 m), bo dotyczy części całkowitej. To rozróżnienie pomaga szybko znaleźć przyczynę pomyłki w zapisie.
Najlepsze są krótkie serie ćwiczeń: odczytaj 10–20 wskazań z rysunków skal, zapisz wyniki i porównaj z kluczem; następnie wyjaśnij, skąd bierze się część całkowita i ułamkowa. Dobrze działa też metoda "najpierw setki i metry, potem dziesiętne".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odczyt z przestawionej podziałki transwersalnej uzyskuje się przez poprawne wskazanie części całkowitej (w metrach) oraz doprecyzowanie części dziesiętnej zgodnie z położeniem indeksu na skali.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do niwelacji i odczytów z łat geodezyjnych (dział: podziałki i technika odczytu)
  • Instrukcje laboratoryjne/ćwiczeniowe z geodezji: odczyty na podziałkach i zapisy wyników
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych BUD.18 dotyczące niwelacji i interpretacji odczytów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego