KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 34.
Wartość parametru chropowatości powierzchni Ra, zaznaczonej na rysunku dla średnicy ϕ60 wynosi
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny elementu mechanicznego, który jest częścią zadania egzaminacyjnego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Parametr Ra oznacza średnią arytmetyczną odchyłek profilu chropowatości i na rysunku technicznym jest podawany przy znaku chropowatości dla danej powierzchni.
Dla średnicy φ60 z oznaczenia wynika Ra = 0,4 μm, dlatego pozostałe wartości nie odpowiadają wskazaniu z rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

Parametr Ra jest jednym z podstawowych parametrów chropowatości powierzchni. Określa on średnią arytmetyczną wartości bezwzględnych odchyłek profilu chropowatości od linii średniej w zadanym odcinku pomiarowym. Na rysunkach wykonawczych wymagania dotyczące chropowatości zapisuje się przy symbolu chropowatości i odnosi się je do konkretnej powierzchni (np. powierzchni walcowej o danej średnicy).

W tym zadaniu należy odczytać wartość Ra przypisaną do powierzchni oznaczonej jako średnica φ60. Zgodnie z podanym oznaczeniem dla tej średnicy wymagana jest chropowatość Ra = 0,4 μm. Taka odpowiedź jest poprawna, bo bezpośrednio odpowiada wartości wpisanej przy symbolu chropowatości dotyczącej tej powierzchni.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ przedstawiają inne wartości parametru Ra niż ta wskazana na rysunku. W praktyce różnica między 0,3 μm a 0,4 μm może być istotna technologicznie (może wymagać innego procesu lub parametrów obróbki i wpływa na kontrolę jakości). Wartość 0,1 μm oznaczałaby znacznie gładszą powierzchnię (zwykle trudniejszą do uzyskania), a 0,6 μm powierzchnię wyraźnie bardziej chropowatą, co również nie spełniałoby wymagań z dokumentacji.

Wskazówka egzaminacyjna: nie wybieraj "prawdopodobnej" liczby z doświadczenia. Najpierw ustal, do której powierzchni odnosi się symbol chropowatości (linia odniesienia/strzałka), a dopiero potem przepisz wartość Ra wraz z jednostką (μm). To eliminuje typowy błąd polegający na pomyleniu powierzchni, której dotyczy wymaganie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ra to parametr chropowatości profilu opisujący średnią arytmetyczną odchyłek profilu od linii średniej. Na rysunku technicznym Ra podaje się zwykle w μm przy symbolu chropowatości i odnosi się go do konkretnej powierzchni detalu.
Najpierw znajdź symbol chropowatości, którego linia odniesienia/strzałka wskazuje powierzchnię walcową φ60. Następnie odczytaj liczbę wpisaną przy symbolu (to wartość Ra w μm). Upewnij się, że nie mylisz jej z inną powierzchnią detalu.
Chropowatość opisuje mikrogeometrię powierzchni, czyli bardzo małe nierówności. Ich amplitudy są zwykle rzędu mikrometrów, dlatego standardowo podaje się je w μm. Użycie mm byłoby niepraktyczne i prowadziłoby do nieczytelnych, bardzo małych wartości.
Tak, Ra 0,4 μm oznacza dość gładką powierzchnię w zastosowaniach maszynowych. Taki poziom często wiąże się z obróbką wykańczającą i kontrolą jakości. Dokładna "gładkość" zależy jednak od funkcji powierzchni (np. pasowanie, uszczelnienie, tarcie).
Najczęstsze błędy to: wybór "na oko" bez odczytu z rysunku, pomylenie powierzchni wskazywanej przez symbol, przeoczenie jednostki (μm) oraz mylenie Ra z innym parametrem (np. Rz). Pomaga spokojne śledzenie linii odniesienia symbolu.
Wymagana wartość Ra może wymuszać określoną obróbkę: większa chropowatość bywa osiągalna po toczeniu zgrubnym, a mniejsza po obróbce wykańczającej (np. szlifowaniu lub dogładzaniu). Im mniejsze Ra, tym zwykle większe wymagania technologiczne i kontrolne.
Nie. W zadaniach z odczytu dokumentacji liczy się dokładna wartość podana na rysunku. Nawet różnica 0,1 μm może oznaczać inne wymaganie jakościowe. Dlatego poprawna jest tylko ta odpowiedź, która dokładnie zgadza się z zapisem Ra przy wskazanej powierzchni.
Najczęściej wykonuje się pomiar profilometrem (stykowym lub optycznym) zgodnie z procedurą zakładową. Ważne jest dobranie odpowiedniego odcinka pomiarowego i filtracji oraz wykonanie pomiaru na właściwej powierzchni wskazanej w dokumentacji, np. na walcu φ60.
Gdy różne powierzchnie mają różne funkcje: współpracujące (łożyskowanie, uszczelnienia, pasowania) zwykle mają ostrzejsze wymagania, a pozostałe mogą mieć mniej rygorystyczne. Wtedy symbole chropowatości umieszcza się lokalnie przy konkretnych powierzchniach.
Ćwicz czytanie rysunków wykonawczych: lokalizuj symbole chropowatości, sprawdzaj, do której powierzchni odnoszą się linie odniesienia, i zapisuj wartości z jednostkami. Warto też znać sens Ra oraz ogólne powiązanie Ra z jakością obróbki i kontrolą.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 1302:2004 (lub nowsza wersja): Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Wskazywanie struktury powierzchni na rysunkach technicznych
  • ISO 4287:1997: Geometrical Product Specifications (GPS) — Surface texture: Profile method — Terms, definitions and surface texture parameters (definicje parametrów m.in. Ra)
  • ISO 4288:1996: Geometrical Product Specifications (GPS) — Surface texture: Profile method — Rules and procedures for the assessment of surface texture

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: oznaczenia chropowatości)
  • Materiały dydaktyczne o parametrach chropowatości (Ra, Rz) i ich interpretacji
  • Przykładowe rysunki wykonawcze z oznaczeniami chropowatości do ćwiczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego