Wartość początkowa środka trwałego zależy od sposobu jego pozyskania. Gdy składnik majątku jest kupiony, punktem wyjścia jest cena (związana z zapłatą). Gdy jest wytworzony, podstawą jest koszt wytworzenia. Natomiast przy nabyciu nieodpłatnym (np. darowizna, nieodpłatne przekazanie) nie ma ani ceny zapłaconej sprzedawcy, ani własnych nakładów produkcyjnych, które dałoby się zebrać w koszt wytworzenia.
W takiej sytuacji wartość początkową ustala się poprzez oszacowanie wartości składnika na dzień przyjęcia, czyli według wartości wynikającej z wyceny. W praktyce oznacza to przyjęcie wartości odpowiadającej temu, ile podobny składnik byłby wart na rynku (często określane jako wartość godziwa, ustalana metodą szacunkową).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "ceny nabycia" – dotyczy nabycia odpłatnego, gdy jednostka ponosi wydatek i dysponuje dokumentami zakupu.
- "ceny zakupu" – to również kategoria związana z zakupem, a więc z odpłatnym pozyskaniem składnika.
- "kosztów wytworzenia" – stosuje się, gdy jednostka sama wytwarza środek trwały (materiały, robocizna, koszty pośrednie). Przy darowiźnie takich kosztów z reguły nie ponosi.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze podkreśl w treści słowo-klucz "nieodpłatnie". To sygnał, że metody oparte na cenie lub koszcie wytworzenia zwykle odpadają, a pojawia się wycena (szacunek) wartości na dzień ujęcia.
