Na oscyloskopie wartości napięcia odczytuje się z siatki (działek) i nastawy czułości pionowej Ay wyrażonej w V/dz. Najpierw trzeba ustalić, co dokładnie odczytujemy z wykresu:
- amplituda Um (od osi/poziomu odniesienia do szczytu), albo
- wartość międzyszczytowa Upp (od minimum do maksimum).
Dopiero potem wykonuje się przeliczenie: liczba działek × 2 V/dz daje napięcie w woltach. Nastawa Ax = 1 ms/dz służy głównie do odczytu czasu (np. okresu), a do samej wartości skutecznej jest potrzebna tylko wtedy, gdy trzeba rozpoznać kształt przebiegu lub wyznaczyć parametry czasowe – w typowym zadaniu RMS kluczowa jest oś Y.
Dla przebiegu sinusoidalnego zachodzą standardowe zależności:
- Usk = Um/√2
- Upp = 2Um, więc Usk = Upp/(2√2)
Poprawna odpowiedź "3,5 V" odpowiada sytuacji, w której z oscylogramu (przy Ay = 2 V/dz) wynika amplituda około 5 V (czyli ok. 2,5 działki), a następnie przeliczenie na RMS daje około 5/√2 ≈ 3,54 V, co po zaokrągleniu daje 3,5 V.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne w tym kontekście?
- "5,0 V" typowo oznacza amplitudę, a nie wartość skuteczną; bez dzielenia przez √2 wynik jest zawyżony.
- "10,0 V" zwykle odpowiada wartości międzyszczytowej (2× amplituda); wzięcie Upp jako RMS daje wynik zbyt duży.
- "2,5 V" mogłoby wyjść z błędnego przyjęcia połowy amplitudy albo pomyłki w liczeniu działek (np. odczyt 1,25 dz zamiast 2,5 dz).
Na egzaminie zawsze sprawdź: czy odczytujesz Um czy Upp, oraz czy przebieg jest sinusoidalny – tylko wtedy proste przeliczenie na RMS jest właściwe.
