KWALIFIKACJA MED2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 33.
Wartości liczbowe P, U, W zależą między innymi od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźnik PUW (P—próchnica, U—usunięte z powodu próchnicy, W—wypełnione) służy do oceny intensywności próchnicy w populacji.
W badaniach epidemiologicznych wyniki PUW interpretuje się i porównuje w grupach, a wartości referencyjne zależą m.in. od wieku (akumulacja doświadczenia próchnicowego) oraz płci.

Pełne wyjaśnienie:

Wartości liczbowe P, U, W odnoszą się do składowych wskaźnika PUW, czyli polskiego odpowiednika międzynarodowego wskaźnika DMF stosowanego w epidemiologii stomatologicznej. Składowe oznaczają liczbę zębów: z próchnicą (P), usuniętych z powodu próchnicy (U) oraz wypełnionych (W). Taki wskaźnik opisuje intensywność próchnicy i sumuje aktualne oraz przebyte doświadczenie choroby.

W badaniach populacyjnych same wartości PUW mają sens głównie wtedy, gdy można je porównać między grupami. Dlatego dane standardowo prezentuje się w podziale (stratyfikacji) m.in. na wiek i płeć. Wiek jest kluczowy, ponieważ wraz z upływem czasu rośnie prawdopodobieństwo, że dana osoba miała próchnicę, leczenie wypełnieniami lub ekstrakcje zębów z powodu próchnicy. Ponadto u dzieci analizuje się okres wyrzynania i wymiany uzębienia, co również wpływa na typowe wartości wskaźnika w danej grupie wiekowej. Płeć bywa uwzględniana, bo w danych populacyjnych obserwuje się różnice średnich wartości między kobietami i mężczyznami, co ma znaczenie przy interpretacji i planowaniu profilaktyki.

Pozostałe odpowiedzi nie opisują typowych zmiennych, od których zależą wartości referencyjne PUW w epidemiologii:

  • "liczby zębów" – PUW nie jest prostym przeliczeniem uzębienia, tylko indeksem stanu chorobowego/leczenia; liczba zębów u osób z uzębieniem stałym jest względnie stała i nie stanowi standardowej osi raportowania wartości referencyjnych.
  • "pracy mięśni żwaczy" – aktywność mięśni nie jest składnikiem wskaźnika PUW i nie służy do jego stratyfikacji w badaniach próchnicy.
  • "rozmiarów jamy ustnej" – cechy anatomiczne tego typu nie definiują ani nie różnicują wartości wskaźnika PUW w standardowych analizach epidemiologicznych.

Dla higienistki stomatologicznej praktyczna wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy PUW/DMF, najczęściej chodzi o interpretację epidemiologiczną (porównania między grupami) i o to, że wyniki odnosi się do wieku i płci, a nie do cech takich jak wielkość jamy ustnej czy praca mięśni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PUW to wskaźnik intensywności próchnicy: P – zęby z próchnicą, U – zęby usunięte z powodu próchnicy, W – zęby wypełnione. Jest używany w epidemiologii do oceny obciążenia próchnicą w populacji i do porównań między grupami.
Składowe opisują stan zębów w kontekście próchnicy: P dotyczy aktywnej próchnicy, U wskazuje zęby utracone z powodu próchnicy, a W – zęby leczone wypełnieniami. Razem pokazują zarówno aktualny problem, jak i "historię" leczenia w danej populacji.
Wraz z wiekiem rośnie skumulowane "doświadczenie próchnicowe": więcej czasu na rozwój próchnicy, leczenie wypełnieniami oraz ewentualne ekstrakcje. Dlatego w badaniach populacyjnych PUW typowo analizuje się osobno dla określonych grup wieku, np. dzieci i dorosłych.
W analizach epidemiologicznych często obserwuje się różnice wartości średnich między kobietami a mężczyznami. Rozdzielenie wyników według płci ułatwia porównania i ocenę, czy programy profilaktyczne działają podobnie w obu grupach, oraz pomaga planować działania ukierunkowane.
PUW jest polskim odpowiednikiem międzynarodowego wskaźnika DMF stosowanego w epidemiologii stomatologicznej. Sens jest ten sam: zlicza się zęby z próchnicą, usunięte z powodu próchnicy i wypełnione. Różnica dotyczy nazewnictwa liter, nie idei wskaźnika.
W praktyce PUW pomaga ocenić obciążenie próchnicą i planować profilaktykę: edukację, instruktaż higieny, fluoryzację czy dobór zaleceń dietetycznych. W działaniach populacyjnych wynik porównuje się z typowymi wartościami dla grupy wieku i płci, aby ocenić skalę problemu.
Częsty błąd to traktowanie PUW jak "liczby zębów" lub mylenie go z ogólną anatomią jamy ustnej. Uczniowie czasem skupiają się na czynnikach mechanicznych (np. mięśnie żwaczy), zamiast na tym, że PUW jest wskaźnikiem epidemiologicznym porównywanym między grupami wieku i płci.
PUW nie jest wskaźnikiem "ile zębów ma pacjent", tylko "ile zębów ma doświadczenie próchnicy" (choroba, usunięcie z powodu próchnicy, wypełnienie). W epidemiologii do interpretacji kluczowe są podziały na wiek i płeć, a nie sama liczba zębów jako cecha referencyjna.
PUW stosuje się w badaniach przesiewowych i epidemiologicznych zdrowia jamy ustnej, np. w szkołach lub w programach monitoringu. Umożliwia ocenę skali próchnicy w populacji, porównania między regionami oraz sprawdzanie zmian w czasie po wdrożeniu profilaktyki.
Warto opanować definicję P/U/W, rozumieć, że PUW opisuje intensywność próchnicy i obejmuje także zęby wypełnione oraz usunięte z powodu próchnicy. Na egzaminie zwracaj uwagę na kontekst epidemiologiczny: wyniki zwykle porównuje się w grupach wieku i płci.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • World Health Organization, Oral Health Surveys: Basic Methods, 5th edition, Geneva, 2013 (rozdziały dot. wskaźnika DMFT/DMFS i prezentacji wyników).
  • Wikipedia: "DMF index" https://en.wikipedia.org/wiki/DMF_index (dostęp: 05.03.2026).
  • Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu – domena projektu monitoringu/badań (wskazana w materiale): https://dmp.umw.edu.pl/ (dostęp: 05.03.2026).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z epidemiologii stomatologicznej (wskaźniki próchnicy PUW/DMF)
  • Materiały WHO dotyczące badań zdrowia jamy ustnej i wskaźnika DMFT
  • Polskie raporty/opracowania z monitoringu zdrowia jamy ustnej z tabelami PUW wg wieku i płci

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego