KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 26.
Wartości składowych reakcji podpór belki swobodnie podpartej przedstawionej na rysunku są następujące:
Ilustracja przedstawia schemat statyczny belki swobodnie podpartej, co jest typowym zagadnieniem w kontekście egzaminów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Reakcje podpór belki swobodnie podpartej wyznacza się z równań równowagi: suma sił pionowych musi dać zero oraz suma momentów względem dowolnego punktu również musi być równa zero.
Gdy z rysunku wynika symetryczne obciążenie i rozstaw podpór jest symetryczny, reakcje są równe, stąd RA = RB = 55 kN.

Pełne wyjaśnienie:

W belce swobodnie podpartej (podpora przegubowa i przesuwna) typowo występują dwie reakcje pionowe: RA i RB. Aby je obliczyć, stosuje się warunki równowagi układu płaskiego.

1) Równanie sił pionowych
Spełniony musi być warunek: suma wszystkich sił pionowych (reakcje i obciążenia) równa się zero. W praktyce oznacza to, że suma reakcji musi równoważyć sumę obciążeń działających w dół.

2) Równanie momentów
Drugie niezależne równanie otrzymuje się z warunku, że suma momentów względem wybranego punktu (np. podpory A albo B) jest równa zero. To równanie pozwala rozdzielić łączną wartość reakcji na dwie podpory w zależności od tego, jak "przesunięte" jest obciążenie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "RA = 55 kN, RB = 55 kN"?
Taki wynik jest typowy, gdy z rysunku wynika symetria obciążenia względem środka przęsła oraz symetryczne usytuowanie podpór. Wtedy obie podpory przenoszą jednakową część całkowitego obciążenia, więc RA = RB, a ich suma odpowiada obciążeniu całkowitemu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Warianty z mniejszymi wartościami (np. 10 kN, 25 kN, 40 kN) zwykle nie spełniają równania sił, bo dawałyby zbyt małą sumę reakcji w porównaniu do obciążenia wynikającego ze schematu.
  • Nawet jeśli zachodzi równość reakcji, ich wartość musi wynikać z bilansu sił i momentów, a nie z "intuicji" lub zaokrągleń.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od sprawdzenia, czy schemat jest symetryczny. Jeśli tak, możesz przyjąć RA = RB, ale i tak kontrolnie upewnij się, że suma reakcji równa się wypadkowej obciążeń z rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się warunki równowagi: suma sił pionowych musi być równa zero oraz suma momentów względem wybranego punktu (np. podpory) także równa się zero. Z tych dwóch równań wyznacza się R_A i R_B, uwzględniając wartości i miejsca przyłożenia obciążeń z rysunku.
Reakcje są równe, gdy układ jest symetryczny: podpory leżą symetrycznie, a obciążenie jest rozmieszczone symetrycznie względem środka przęsła. Wtedy warunek momentów "dzieli" obciążenie po równo. Brak symetrii zwykle daje różne reakcje.
To belka oparta na dwóch podporach, najczęściej przegubowej i przesuwnej. Taki schemat pozwala na obrót na podporach i (w jednej podporze) na przesuw wzdłużny, ale zapewnia podparcie pionowe. Dzięki temu reakcje wyznacza się z podstawowych równań równowagi.
W typowych zadaniach z obciążeniami pionowymi stosuje się: (1) sumę sił pionowych równą zero oraz (2) sumę momentów względem jednego z punktów podparcia równą zero. Gdy występują też siły poziome, dochodzi równanie sumy sił poziomych.
Nie wolno tego zakładać, gdy obciążenie jest niesymetryczne (np. siła skupiona bliżej jednej podpory, obciążenie częściowe, różne odległości) albo gdy schemat podparcia nie jest symetryczny. W takich przypadkach równość reakcji może być fałszywa mimo podobnych wartości.
Moment siły to miara "tendencji do obrotu" względem punktu i zależy od wartości siły oraz jej ramienia. W zadaniach z belką momenty są kluczowe, bo równanie momentów pozwala rozdzielić obciążenie między podpory i wyznaczyć każdą reakcję osobno.
Obciążenie rozłożone zastępuje się siłą wypadkową równą polu pod wykresem obciążenia (np. q·L dla rozkładu stałego). Punkt przyłożenia wypadkowej leży w środku ciężkości tego pola (dla stałego q w środku odcinka). To ułatwia zapis równania momentów.
Suma sił pionowych daje jedno równanie, a niewiadome są dwie (R_A i R_B). Potrzebujesz więc drugiego niezależnego równania, którym zwykle jest suma momentów. Dopiero para równań pozwala jednoznacznie wyznaczyć obie reakcje.
Najczęstsze błędy to: zły znak momentu (pomieszanie zwrotów), złe ramię siły (odległość od punktu obrotu), błędne miejsce przyłożenia wypadkowej obciążenia rozłożonego oraz mechaniczne przyjmowanie równości reakcji bez sprawdzenia symetrii schematu.
Wykonaj dwa krótkie testy: (1) sprawdź, czy R_A + R_B równa się całkowitemu obciążeniu pionowemu z rysunku, (2) sprawdź momenty względem jednej podpory – powinny się równoważyć. Dodatkowo oceń, czy większa reakcja jest po stronie większego obciążenia.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • R. C. Hibbeler, "Engineering Mechanics: Statics", Pearson, rozdz. 5 (Equilibrium of a Rigid Body), wydania współczesne
  • F. P. Beer, E. R. Johnston, J. T. DeWolf, D. F. Mazurek, "Vector Mechanics for Engineers: Statics", McGraw-Hill, rozdziały o równowadze i reakcjach podpór

Materiały:

  • Podręczniki z mechaniki/styki budowli – rozdziały o belkach swobodnie podpartych i reakcjach podpór
  • Zbiory zadań z mechaniki budowli: wyznaczanie reakcji, sił tnących i momentów
  • Notatki/ściągi egzaminacyjne z równań równowagi i zasad liczenia momentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego