KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 20.
Wcześniejsze wybranie jednego z sąsiednich pokładów, zalegającego w niewielkiej odległości od eksploatowanego, jest metodą zwalczania zagrożenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wcześniejsze wybieranie sąsiedniego pokładu położonego blisko eksploatowanego działa jak odprężenie górotworu: zmniejsza koncentrację naprężeń i energii sprężystej w rejonie robót. To typowe podejście w profilaktyce tąpaniowej, a nie metoda ograniczania zagrożeń wodnych, metanowych czy erupcyjnych.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "tąpaniami".

Pełne wyjaśnienie:

Opis "wcześniejsze wybranie jednego z sąsiednich pokładów, zalegającego w niewielkiej odległości od eksploatowanego" odnosi się do działań, których celem jest zmniejszenie koncentracji naprężeń w górotworze. W praktyce górniczej wykorzystuje się to jako formę odprężania: wcześniejsza eksploatacja (lub odpowiednio zaplanowana kolejność wybierania) powoduje redystrybucję naprężeń i ogranicza możliwość gwałtownego ich rozładowania.

Takie gwałtowne rozładowanie energii sprężystej w górotworze jest istotą zagrożenia tąpaniami. Z tego powodu metoda polegająca na uprzednim wybieraniu sąsiedniego pokładu jest kojarzona właśnie z profilaktyką i zwalczaniem zagrożenia tąpaniowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "wodnego" – zagrożenie wodne zwalcza się m.in. rozpoznaniem hydrogeologicznym, odwodnieniem, tamami, kontrolą dopływów i zabezpieczeniami przed nagłymi wdarciami wody. Samo "wcześniejsze wybranie sąsiedniego pokładu" nie jest typową, jednoznaczną metodą walki z wodą.
  • "erupcyjnego" – erupcje (gwałtowne zjawiska związane z wyrzutem materiału/gazów) mają inną genezę i wymagają innych środków profilaktyki (rozpoznanie, odmetanowanie/odgazowanie, odpowiednia technologia robót). Opis w pytaniu skupia się na mechanice górotworu i naprężeniach.
  • "metanowego" – zagrożenie metanowe ogranicza się przez wentylację, odmetanowanie, monitoring i reżimy prowadzenia robót. Kolejność wybierania pokładów może wpływać na warunki gazowe, ale sformułowanie pytania wskazuje przede wszystkim na cel odprężeniowy, charakterystyczny dla tąpań.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się pojęcia typu "odprężenie", "zmniejszenie naprężeń", "sąsiedni pokład", "niewielka odległość" i "kolejność wybierania", najczęściej chodzi o zagadnienia geomechaniczne i tąpaniowe, a nie stricte o wentylację czy gospodarkę wodną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zagrożenie tąpaniami dotyczy możliwości gwałtownego rozładowania naprężeń w górotworze, które może spowodować wstrząs i uszkodzenia wyrobisk. Jest związane z geomechaniką, stanem naprężeń, budową geologiczną i sposobem prowadzenia eksploatacji.
Wcześniejsza eksploatacja sąsiedniego pokładu może działać odprężająco: zmienia rozkład naprężeń i ogranicza ich koncentrację w rejonie przyszłych robót. Mniejsza koncentracja naprężeń oznacza mniejsze ryzyko nagłego, gwałtownego rozładowania energii w górotworze.
Metody tąpaniowe dotyczą naprężeń i stateczności górotworu (np. odprężanie, kolejność wybierania). Metanowe dotyczą gazu: wentylacja, odmetanowanie, monitoring stężeń i procedury pracy. Gdy w opisie jest "sąsiedni pokład" i "odprężenie", zwykle chodzi o tąpania.
Zagrożenie wodne ogranicza się m.in. przez rozpoznanie dopływów, odwodnienie, uszczelnienia, tamy i odpowiednią organizację robót. Kluczowe jest też monitorowanie i procedury na wypadek wdarcia wody. To inny zestaw działań niż profilaktyka tąpaniowa.
Odprężenie górotworu to działania, które zmniejszają koncentrację naprężeń w rejonie robót górniczych. Może być realizowane przez odpowiednie planowanie eksploatacji (np. kolejność wybierania), a także inne metody techniczne zależnie od warunków geologiczno-górniczych.
Największe znaczenie ma w rejonach trudnych geomechanicznie: przy dużych głębokościach, wysokich naprężeniach, zaburzeniach tektonicznych i historii wstrząsów. Wtedy sposób i sekwencja eksploatacji mogą istotnie wpływać na rozkład naprężeń i ryzyko zjawisk dynamicznych.
Nie zawsze. Zależy od warunków geologicznych, organizacyjnych, technologii i bezpieczeństwa w danym rejonie. Nawet jeśli metoda jest znana, jej zastosowanie wymaga oceny ryzyka oraz dostosowania planu eksploatacji do realnych ograniczeń kopalni.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "najbardziej znanej" (np. metan) bez analizy opisu metody. Uczniowie mylą też zagrożenia wynikające z gazów i wody z zagrożeniami geomechanicznymi. Pomaga szukanie słów kluczowych: naprężenia/odprężenie → tąpania.
Wskazówkami są sformułowania o "sąsiednim pokładzie", "niewielkiej odległości", "kolejności eksploatacji" i efektach w górotworze (naprężenia, odprężenie). Dla wody typowe są dopływy, odwodnienie i tamy, a dla metanu – wentylacja i odmetanowanie.
Ułóż tabelę: zagrożenie → mechanizm → typowe metody. Ćwicz zadania, w których metoda jest opisana "po czynności" (np. wcześniejsza eksploatacja) i trzeba dopasować zagrożenie. Zwracaj uwagę na słowa: naprężenia, gaz, woda, wyrzut, wentylacja.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wcześniejsze wybieranie sąsiedniego pokładu położonego blisko eksploatowanego działa jak odprężenie górotworu: zmniejsza koncentrację naprężeń i energii sprężystej w rejonie robót.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu zagrożenia tąpaniami i profilaktyki tąpaniowej (skrypty szkoły/centrum szkolenia)
  • Podręczniki i kompendia z geomechaniki górniczej (rozkład naprężeń, odprężanie)
  • Instrukcje i procedury zakładowe dotyczące profilaktyki tąpaniowej (jeśli dostępne dla uczniów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego