Wentylacja grawitacyjna (naturalna) działa bez wentylatorów. Jej "silnikiem" jest różnica ciśnień wytwarzana przede wszystkim przez różnicę temperatur między powietrzem w budynku a powietrzem na zewnątrz. Ciepłe powietrze w pomieszczeniach ma mniejszą gęstość, unosi się i w kanale wentylacyjnym powstaje ciąg, który ułatwia usuwanie powietrza na zewnątrz. Ten mechanizm nazywa się często efektem kominowym.
W okresie zimowym różnica temperatur (wewnątrz zwykle ok. "komfortowa", na zewnątrz znacznie chłodniej) jest zazwyczaj największa. To oznacza większą różnicę gęstości i ciśnienia, a więc większą siłę napędową przepływu w kanałach. W praktyce zimą łatwiej uzyskać stabilny wywiew i wymianę powietrza, o ile jest zapewniony dopływ powietrza (np. przez nawiewniki).
Odpowiedzi "jesiennym" i "wiosennym" mogą wydawać się kuszące, bo pogoda bywa wietrzna, a wiatr też wpływa na działanie wentylacji. Jednak wiatr jest czynnikiem zmiennym i nie zawsze występuje; sama pora przejściowa nie gwarantuje dużej różnicy temperatur. Dlatego przeciętnie nie jest to okres, w którym wentylacja grawitacyjna działa najlepiej.
Odpowiedź "letnim" jest najczęściej błędna, ponieważ latem różnica temperatur między wnętrzem a otoczeniem może być mała, a czasem nawet odwrócona (na zewnątrz cieplej niż w środku). Wtedy ciąg słabnie, a w skrajnych sytuacjach może dojść do pogorszenia wywiewu lub niekorzystnych zjawisk (np. cofki), szczególnie przy braku prawidłowego nawiewu.
Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o wentylację grawitacyjną szukaj odpowiedzi związanej z największą różnicą temperatur oraz pamiętaj, że sprawny wywiew wymaga także dopływu powietrza do budynku.
