KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 13.
Weryfikację kategorii archiwalnych należy wykonać w oparciu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Weryfikacja kategorii archiwalnych opiera się na dokumencie, który dla poszczególnych rodzajów spraw określa klasyfikację oraz kwalifikację (kategorię) dokumentacji.
Taką funkcję pełni rzeczowy wykaz akt, natomiast statut, schemat organizacyjny i instrukcja organizacji archiwum nie są źródłem przypisania kategorii archiwalnych do haseł rzeczowych.

Pełne wyjaśnienie:

Weryfikacja kategorii archiwalnych polega na sprawdzeniu, czy dokumentacji przypisano właściwą kwalifikację (np. materiały archiwalne lub dokumentację niearchiwalną z określonym czasem przechowywania) zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej jednostce. Podstawowym narzędziem, które łączy klasyfikację rzeczową z kwalifikacją archiwalną, jest rzeczowy wykaz akt. To właśnie on przypisuje do haseł/klas wykazu odpowiednie kategorie archiwalne i stanowi punkt odniesienia przy kontroli poprawności prowadzenia teczek.

Odpowiedź "o rzeczowy wykaz akt." jest poprawna, ponieważ wykaz akt zawiera uporządkowany system haseł oraz przypisane im kategorie, dzięki czemu można porównać kategorię nadaną na teczce lub w spisie z kategorią wynikającą z wykazu.

Pozostałe propozycje nie są właściwą podstawą weryfikacji kategorii:

  • "o statut." – statut określa cele, zadania i ustrój jednostki, ale nie służy do klasyfikowania spraw ani ustalania kategorii przechowywania dokumentacji.
  • "o schemat organizacyjny." – schemat pokazuje strukturę komórek i podległość, pomaga w ustaleniu wytwórcy akt, lecz nie zawiera zasad kwalifikacji archiwalnej poszczególnych typów dokumentów.
  • "o instrukcję o organizacji archiwum." – instrukcja reguluje organizację i tryb pracy archiwum zakładowego (np. przyjmowanie, ewidencję, udostępnianie), ale zwykle nie jest dokumentem, który przypisuje kategorie do haseł rzeczowych; tę rolę pełni wykaz akt.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy kategorii archiwalnych, szukaj dokumentu, który jest "mapą spraw" w jednostce i zawiera kategorie przy hasłach – w praktyce jest to wykaz akt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rzeczowy wykaz akt to uporządkowany spis klas/ haseł rzeczowych spraw prowadzonych w jednostce. Służy do klasyfikowania dokumentacji oraz zwykle wskazuje kwalifikację archiwalną (kategorię) dla danej klasy, co ułatwia prawidłowe zakładanie teczek i kontrolę przechowywania.
Bo to wykaz akt jest narzędziem, które przypisuje kategorie archiwalne do określonych rodzajów spraw. Dzięki temu można porównać kategorię nadaną dokumentacji (na teczce lub w ewidencji) z kategorią przewidzianą dla danej klasy w wykazie.
To sprawdzenie, czy dokumenty zostały zaklasyfikowane do właściwej klasy i czy mają prawidłowo przypisaną kategorię przechowywania. W praktyce obejmuje kontrolę opisów teczek, spisów zdawczo-odbiorczych i zgodności z zasadami wynikającymi z wykazu akt.
Nie jest to właściwa podstawa. Statut opisuje ustrój i zadania jednostki, ale nie zawiera technicznych reguł klasyfikacji i kwalifikacji dokumentacji. Kategorie archiwalne weryfikuje się w oparciu o dokumenty kancelaryjne, a nie dokumenty ustrojowe.
Schemat organizacyjny może pomóc ustalić, która komórka jest wytwórcą akt i gdzie powinna być prowadzona dana sprawa, ale nie wyznacza kategorii archiwalnej. Kategoria wynika z przypisania do klasy/hasła w wykazie akt, a nie z podległości służbowej.
Instrukcja organizacji archiwum określa sposób działania archiwum zakładowego: przejmowanie akt, ewidencję, przechowywanie, udostępnianie i inne czynności. To ważny dokument porządkowy, ale nie zastępuje wykazu akt jako podstawy przypisywania kategorii do rodzajów dokumentacji.
Częsty błąd to wybór dokumentów "ogólnych" (statut, schemat) tylko dlatego, że kojarzą się z organizacją urzędu. Drugi błąd to mylenie instrukcji archiwalnej (procedury pracy) z wykazem akt (klasyfikacja i kategorie). Pomaga zapamiętać: kategorie są przy hasłach.
Dokumenty kancelaryjne służą prowadzeniu spraw i akt (np. klasyfikacja, ewidencja, obieg pism). Dokumenty organizacyjne opisują strukturę i zasady działania jednostki (np. statut, schemat). Gdy pytanie dotyczy kategorii, szukaj dokumentu kancelaryjnego powiązanego z hasłami spraw.
Najczęściej przy przejmowaniu dokumentacji z komórek organizacyjnych, podczas porządkowania akt, przygotowania do brakowania lub przekazania materiałów archiwalnych, a także przy kontrolach wewnętrznych jakości prowadzenia teczek. Celem jest wyeliminowanie błędów jeszcze przed dalszymi czynnościami.
Ćwicz na przykładach: weź kilka opisów spraw i przypisz im klasę oraz kategorię według wykazu akt. Ucz się rozróżniać role dokumentów: wykaz akt = klasy i kategorie, instrukcja archiwalna = procedury, statut/schemat = organizacja. To zwykle wystarcza do pewnych odpowiedzi.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki zakładowej dotyczące JRWA i kwalifikacji archiwalnej
  • Instrukcja kancelaryjna i wykaz akt obowiązujące w przykładowej jednostce (do ćwiczeń klasyfikacji)
  • Zadania praktyczne: przypisywanie symboli i kategorii do przykładowych spraw oraz weryfikacja błędnych przypisań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego