KWALIFIKACJA GIW6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 15.
Widoczne na mapie warstwy kredy
Ilustracja przedstawia mapę geologiczną z oznaczeniami warstw skalnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol "+" na mapie geologicznej oznacza warstwy leżące poziomo (upad 0°). Ponieważ warstwy kredy (K) leżą zgodnie na warstwach jury (J) i granica K/J jest cienka oraz nieregularna, obie serie mają tę samą orientację. Dlatego kreda również zalega poziomo.

Pełne wyjaśnienie:

Na mapach geologicznych orientację warstw odczytuje się z symboli strukturalnych oraz z obrazu wychodni (kształtu i układu granic między jednostkami).

Kluczową informacją jest znak "+" umieszczony w obrębie jednostki jury (J). Taki symbol jest standardowym oznaczeniem warstw poziomych, czyli o upadzie 0°. Oznacza to, że jura w tym miejscu nie zapada pod żadnym kątem.

Warstwy kredy (K) stykają się z jurą (J) wzdłuż cienkiej, falistej granicy. Taki kontakt wskazuje na zgodne ułożenie serii (brak zmiany orientacji między K i J). Skoro jura jest pozioma i kreda leży na niej zgodnie, to kreda ma taką samą orientację jak jura, czyli również leży poziomo.

Pozostałe propozycje odpowiedzi odwołują się do "większego" lub "mniejszego" kąta zapadania. To prowadzi do typowego błędu: porównywania kątów tam, gdzie jedna seria jest już jednoznacznie rozpoznana jako pozioma. Jeśli jura ma upad 0°, nie ma sensu przypisywać kredzie "większego" lub "mniejszego" kąta zapadania względem niej przy zachowanej zgodności ułożenia.

Warto też zwrócić uwagę na kontrast z prawą częścią mapy: jednostki paleozoiczne (S, D, C, P) tworzą regularne, równoległe pasy, co jest typowym obrazem warstw nachylonych. Rozdziela je od K i J gruba, łukowata linia interpretowana jako niezgodność kątowa, czyli kontakt młodszych, słabo zdeformowanych serii z podłożem starszym, sfałdowanym i nachylonym.

Wniosek: skoro symbol "+" potwierdza poziome zaleganie jury, a kreda leży na niej zgodnie, to warstwy kredy także leżą poziomo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Znak "+" to symbol strukturalny informujący, że warstwy w danym miejscu leżą poziomo, czyli mają upad 0°. W praktyce jest to najszybsza wskazówka, że nie należy szukać kierunku ani kąta zapadania dla tej serii.
Warstwy poziome często dają nieregularne, faliste granice wychodni i brak długich, równoległych pasów. To wskazówka pomocnicza, ale na egzaminie najpewniejsze są symbole (np. "+") oraz charakter kontaktów między seriami.
Bo kontakt K/J jest interpretowany jako zgodny (cienka, nieregularna granica), czyli bez zmiany orientacji warstw między seriami. Jeśli jura jest pozioma (symbol "+"), to kreda leżąca na niej zgodnie również będzie pozioma.
Upad to kąt nachylenia warstwy względem poziomu. Na mapach podaje się go zwykle jako wartość w stopniach (np. 20°, 45°). Dla warstw poziomych upad wynosi , co bywa oznaczane właśnie symbolem "+".
Najczęściej są to regularne, równoległe pasy wychodni, powtarzalny układ granic oraz obecność symboli pokazujących kierunek i kąt zapadania. Taki obraz wynika z przecinania nachylonych warstw przez powierzchnię topograficzną.
Niezgodność kątowa oznacza, że młodsze warstwy zalegają na starszych, które wcześniej zostały zdeformowane (sfałdowane/pochylone) i zerodowane. Na mapie często pokazuje się ją wyraźniejszą granicą oraz kontrastem: młodsze serie mają inną geometrię wychodni niż starsze.
To typowa pułapka: gdy jedna seria jest pozioma, porównywanie "większego" lub "mniejszego" kąta bywa automatyczne, ale nieuzasadnione. Najpierw trzeba ustalić, czy zapadanie w ogóle występuje, a dopiero potem rozważać porównania między seriami.
To skróty wieku geologicznego jednostek: K zwykle oznacza kredę, a J jurę. W zadaniach egzaminacyjnych litery identyfikują obszary (wydzielenia) o określonym wieku i typie skał, które trzeba powiązać z ich ułożeniem.
Zawsze, gdy symbol jest jednoznaczny (np. "+", znaki upadu/zapadania). Kształt granic bywa zależny od rzeźby terenu i skali mapy, więc może wprowadzać w błąd. Symbole strukturalne są celowo dodawane, by ograniczyć niepewność interpretacji.
Najczęściej: ignorowanie symboli upadu, mylenie warstw poziomych z nachylonymi na podstawie samego konturu, błędne wnioskowanie o zapadaniu z falistości granic oraz pomijanie rodzaju kontaktu (zgodny vs niezgodność). Pomaga wykonywanie krótkiej listy kontrolnej przed wyborem odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Symbol "+" na mapie geologicznej oznacza warstwy leżące poziomo (upad 0°)."

Materiały:

  • Podręcznik z kartografii geologicznej (część o symbolach i znakach strukturalnych)
  • Ćwiczenia z czytania map geologicznych: rozpoznawanie upadu i zapadania na podstawie wychodni
  • Materiały dydaktyczne o niezgodnościach (zgodność, niezgodność kątowa) i ich obrazie na mapie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego