W osoczu wiele leków występuje w dwóch postaciach: wolnej (niezwiązanej) oraz związanej z białkami (najczęściej z albuminami lub kwaśną glikoproteiną alfa-1). Kluczowa zasada farmakokinetyki mówi, że to przede wszystkim frakcja wolna może przenikać przez błony biologiczne, docierać do miejsca działania, ulegać metabolizmowi i wydalaniu. Frakcja związana pełni natomiast funkcję swoistego "magazynu/rezerwuaru" w krążeniu.
Stwierdzenie, że lek słabo związany z białkiem działa szybko i krótko, wynika z tego, że przy słabym wiązaniu większy odsetek dawki pozostaje w postaci wolnej. To zwykle sprzyja szybszemu uzyskaniu stężenia efektywnego w tkankach (szybszy początek działania). Jednocześnie mniejsze związanie oznacza mniejszy "rezerwuar" w osoczu, więc po spadku stężenia (np. przez dystrybucję i eliminację) efekt może wygasać względnie szybciej.
Pozostałe odpowiedzi są niezgodne z tą logiką:
- "lek słabo związany z białkiem działa wolno i długo" – słabe wiązanie nie tłumaczy wolnego początku; większa frakcja wolna zwykle temu przeciwdziała.
- "lek silnie związany z białkiem działa wolno i krótko" – silne wiązanie ogranicza frakcję wolną (co może opóźniać efekt), ale obecność rezerwuaru raczej nie sprzyja krótkotrwałości.
- "lek silnie związany z białkiem działa szybko i krótko" – szybki początek jest mniej prawdopodobny przy małej frakcji wolnej, a "krótko" jest sprzeczne z ideą magazynowania w osoczu.
W praktyce klinicznej czas działania nie zależy wyłącznie od wiązania z białkami (liczą się też: lipofilność, objętość dystrybucji, klirens, postać farmaceutyczna). Jednak jako reguła egzaminacyjna zależność "słabo związany → więcej frakcji wolnej → szybciej" jest podstawowa.
