Napięcie zwarcia transformatora (często oznaczane jako uk%) to parametr związany z impedancją zwarciową transformatora. W uproszczeniu mówi, jaki procent napięcia znamionowego trzeba przyłożyć do uzwojenia (przy odpowiednich warunkach badania), aby przy zwartym uzwojeniu wtórnym popłynął prąd znamionowy.
Ten parametr jest praktycznie bardzo ważny, bo wpływa na:
- wartość prądów zwarciowych po stronie niskiego napięcia (im mniejsze uk%, tym większy prąd zwarciowy),
- dobór i nastawy zabezpieczeń,
- dobór aparatury (np. wytrzymałość zwarciowa urządzeń w torze zasilania),
- warunki pracy przy obciążeniu (spadki napięć mają z tym związek, choć nie są tym samym co uk%).
Dla transformatorów rozdzielczych spotykanych w praktyce (w tym w zasilaniu infrastruktury technicznej obiektów, gdzie mogą występować także instalacje gazowe i ich urządzenia pomocnicze) napięcie zwarcia ma zwykle wartość kilku procent. W wielu rozwiązaniach projektowych i katalogach producentów dla mocy do ok. 1600 kVA pojawiają się wartości w okolicy 5%, dlatego odpowiedź "5% UNI" jest zgodna z typowym poziomem.
Pozostałe odpowiedzi ("10%…", "15%…", "20%…") są zwykle zbyt wysokie jak na standardowe transformatory rozdzielcze tego zakresu mocy. Tak duże uk% oznaczałoby znacznie większą impedancję, a więc istotnie mniejsze prądy zwarciowe, co nie odpowiada najczęściej spotykanym konstrukcjom w tej klasie mocy. W praktyce wyższe uk% może wystąpić dla innych założeń konstrukcyjnych lub specjalnych wymagań, ale nie jest to wartość "zbliżona" w sensie typowym dla tego segmentu.
Wskazówka egzaminacyjna: kojarz uk% z prądem zwarciowym. Jeśli widzisz kilka–kilkanaście procent, pytaj w myślach: czy chodzi o typowy transformator rozdzielczy (zwykle kilka %) czy o przypadek specjalny (wartości większe)?
