KWALIFIKACJA BUD12 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 29.
Wielowarstwowy i różnobarwny tynk ozdobny, w którym barwę rysunku wydobywa się przez wyskrobanie lub wycięcie odpowiednich warstw wierzchnich to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sgraffito to wielowarstwowy tynk ozdobny wykonywany z warstw o różnych barwach. Wzór uzyskuje się przez mechaniczne wyskrobanie lub wycięcie fragmentów warstw wierzchnich, tak aby odsłonić kolor znajdujący się niżej. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych rodzajów dekoracji lub wykończeń.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: sgraffito.

Sgraffito jest techniką dekoracyjną opartą na wielowarstwowym układzie tynku (lub zaprawy) w różnych kolorach. Kluczowe w definicji jest to, że rysunek nie powstaje przez samo modelowanie powierzchni, lecz przez mechaniczne odsłanianie niższej, kontrastowej warstwy. W praktyce wykonawca nakłada co najmniej dwie warstwy o odmiennej barwie, a następnie – zanim tynk całkowicie stwardnieje – wyskrobuje albo wycina odpowiednie fragmenty wierzchu, uzyskując ornament lub napis.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Sztukateria to dekoracje architektoniczne (np. listwy, gzymsy, rozety) wykonywane z mas lub zapraw, ale nie jest to technika polegająca na odkrywaniu barwnej warstwy przez zeskrobywanie tynku.
  • Sztablatura odnosi się do gładkiego wykończenia (gładź/warstwa wyrównująca i wygładzająca). Nie opisuje metody tworzenia wzoru przez wycinanie kolejnych, różnobarwnych warstw.
  • Stiuk jest rodzajem masy/tynku dekoracyjnego o określonych właściwościach i sposobie uzyskiwania efektu (np. imitacje kamienia, połysk), ale definicyjnie nie sprowadza się do techniki "wydrapywania" warstw dla odsłonięcia koloru rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o "wielu warstwach" i "wydobywaniu rysunku przez wyskrobanie/wycięcie", traktuj to jako cechę rozpoznawczą sgraffita. Skup się na mechanizmie powstania wzoru, a nie na tym, czy dekoracja jest ogólnie "ozdobna".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sgraffito to technika tynku dekoracyjnego, w której nakłada się warstwy o różnych kolorach, a wzór uzyskuje przez wyskrobanie lub wycięcie fragmentów warstwy wierzchniej, aby odsłonić barwę niższej warstwy.
Wzór powstaje mechanicznie: po nałożeniu co najmniej dwóch warstw tynku o różnych barwach wykonuje się nacięcia, skrobanie lub wycinanie w warstwie wierzchniej. Odsłonięta warstwa spodnia tworzy rysunek o kontrastowym kolorze.
Ponieważ efekt dekoracyjny zależy od układu kilku warstw o różnych kolorach. Bez warstwy spodniej o odmiennej barwie nie da się "wydobyć" rysunku przez skrobanie – nie byłoby kontrastu, który tworzy ornament.
Sgraffito to przede wszystkim metoda wykonania wzoru przez odsłanianie warstw. Stiuk natomiast jest określeniem materiału/rodzaju wykończenia dekoracyjnego i sposobu uzyskania efektu powierzchni (np. imitacji kamienia), niekoniecznie przez wycinanie warstw.
Nie. Sztukateria to dekoracje architektoniczne (np. gzymsy, listwy, rozety) wykonywane jako elementy plastyczne. Sgraffito jest techniką wykonywania wzoru na powierzchni tynku poprzez skrobanie/wycinanie warstw barwnych.
Oznacza usunięcie fragmentów warstwy zewnętrznej narzędziem (np. rylcem/nożykiem), aby odsłonić inną barwę lub fakturę znajdującą się niżej. To typowa cecha techniki sgraffito i kluczowy trop w pytaniach egzaminacyjnych.
Stosuje się narzędzia do nacinania i skrobania (np. rylce, nożyki, skrobaki). Dobór zależy od grubości warstw i oczekiwanego detalu. Ważne jest wykonanie pracy w odpowiednim czasie, zanim tynk stanie się zbyt twardy.
Najczęściej wykonuje się je w fazie, gdy tynk jeszcze nie jest całkowicie związany: na tyle plastyczny, by dało się go ciąć, ale na tyle stabilny, by krawędzie wzoru się nie rozmazywały. Zbyt mokre podłoże psuje rysunek, a zbyt suche utrudnia cięcie.
Najczęstsze błędy to wybór odpowiedzi "sztukateria" z powodu skojarzenia z ozdobą oraz mylenie z "stiukiem" jako ogólnym tynkiem dekoracyjnym. W pytaniu szukaj zawsze cechy rozstrzygającej: odsłanianie barwnej warstwy przez skrobanie.
Ucz się "po mechanizmie wykonania": czy wzór powstaje przez skrobanie, zacieranie, modelowanie, czy przez elementy doklejane. Rób fiszki z hasłami i cechą rozpoznawczą (np. sgraffito = warstwy + wyskrobanie). To przyspiesza wybór w teście.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Sgraffito to wielowarstwowy tynk ozdobny wykonywany z warstw o różnych barwach."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "sgraffito" (opis techniki wydrapywania warstw), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/sgraffito;3975062.html - accessed 2026-02-18
  • Encyklopedia PWN – hasło "stiuk" (definicja i charakterystyka materiału/techniki), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/stiuk;3981126.html - accessed 2026-02-18
  • Encyklopedia PWN – hasło "sztukateria" (definicja dekoracji architektonicznej), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/sztukateria;3983612.html - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z robót tynkarskich dla branży budowlanej (działy: tynki ozdobne, tynki cienkowarstwowe i techniki dekoracyjne)
  • Słowniki/encyklopedie terminów budowlanych i plastycznych (hasła: sgraffito, stiuk, sztukateria)
  • Materiały producentów systemów tynkarskich opisujące tynki dekoracyjne i techniki wykonania (karty techniczne, instrukcje wykonania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego