KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 38.
Wiertła z chwytem walcowym mocuje się na wiertarce za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiertło z chwytem walcowym mocuje się w wiertarce najczęściej w uchwycie wiertarskim, który zaciska chwyt szczękami.
Imak służy do mocowania narzędzi na obrabiarkach typu tokarka, a tuleje zaciskowe stosuje się w innych systemach mocowania niż typowy uchwyt wiertarski.

Pełne wyjaśnienie:

Wiertła z chwytem walcowym są przeznaczone do zaciskowego mocowania w osprzęcie, który obejmuje gładki walcowy trzpień i unieruchamia go przez docisk. W typowej wiertarce (ręcznej lub stołowej) takim elementem jest uchwyt wiertarski, potocznie "uchwyt do wierteł". Uchwyt wiertarski umożliwia centryczne zamocowanie narzędzia i przeniesienie momentu obrotowego na wiertło.

Odpowiedź "uchwytu wiertarskiego" jest więc właściwa, bo odpowiada standardowemu rozwiązaniu do chwytów walcowych. Pozostałe propozycje odnoszą się do innych zastosowań albo innych systemów mocowania:

  • "Imak narzędziowy" służy do mocowania noży i oprawek (np. na tokarce) i nie jest elementem typowego układu mocowania wiertła we wrzecionie wiertarki. Wybór tej opcji zwykle wynika z przenoszenia skojarzeń z innych obrabiarek.
  • "Tuleja zaciskowa" jest elementem systemów tulejowych (collet), które spotyka się np. w niektórych wrzecionach, oprawkach lub narzędziach specjalnych. To nie jest jednak podstawowy, najbardziej typowy sposób mocowania klasycznych wierteł z chwytem walcowym w standardowej wiertarce.
  • "Uchwyt trzyszczękowy" bywa kojarzony z tokarką (uchwyt tokarski do przedmiotów obrabianych). W praktyce niektórzy używają tej nazwy także na określenie konstrukcji uchwytu wiertarskiego (trzy szczęki), co może wprowadzać niepewność. Na egzaminie zwykle rozróżnia się te pojęcia: dla wierteł oczekuje się wskazania nazwy funkcjonalnej, czyli uchwytu wiertarskiego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj typ chwytu narzędzia (walcowy vs stożkowy), a dopiero potem dobierz osprzęt. Chwyt walcowy → zacisk w uchwycie wiertarskim; chwyt stożkowy (np. Morse’a) → mocowanie stożkowe w gnieździe lub przez tuleje redukcyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chwyt walcowy to gładka, cylindryczna część wiertła przeznaczona do zaciskowego zamocowania w uchwycie. Nie ma stożka samohamownego, więc trzymanie opiera się na docisku szczęk (lub tulei) oraz tarciu, a nie na dopasowaniu stożkowym.
Uchwyt wiertarski zaciska chwyt narzędzia szczękami, ustawiając wiertło możliwie osiowo względem wrzeciona. Dzięki dociskowi szczęk przenosi moment obrotowy i zapobiega wysunięciu się wiertła. Kluczowe jest równomierne dociągnięcie, aby ograniczyć bicie.
Imak narzędziowy służy do mocowania narzędzi tokarskich lub oprawek na suportach, a nie do pracy we wrzecionie wiertarki. Mechanizm imaka nie centruje wiertła w osi obrotu wrzeciona, więc nie zapewni poprawnego wiercenia i może pogorszyć bezpieczeństwo pracy.
Tuleje zaciskowe stosuje się wtedy, gdy maszyna lub oprawka jest do tego przystosowana i potrzebujesz stabilnego, precyzyjnego mocowania trzpieni o konkretnych średnicach. W typowej wiertarce szkolno-warsztatowej standardem jest jednak uchwyt wiertarski, bo jest uniwersalny dla wielu średnic.
W języku potocznym bywa to mylone, bo wiele uchwytów wiertarskich ma trzy szczęki. Na egzaminie zwykle rozróżnia się pojęcia: uchwyt wiertarski dotyczy mocowania wierteł w wiertarce, a "uchwyt trzyszczękowy" kojarzy się z tokarką i mocowaniem przedmiotu obrabianego.
Na stożku Morse’a mocuje się wiertła (i inne narzędzia) z chwytem stożkowym. Taki chwyt sam się centruje i klinuje w gnieździe stożkowym wrzeciona lub tulei redukcyjnej. To inne rozwiązanie niż chwyt walcowy, który zwykle wymaga zacisku w uchwycie.
Wskazówką jest informacja "wiertła z chwytem walcowym" oraz kontekst wiertarki. Najbardziej typowym osprzętem do takiego chwytu jest uchwyt wiertarski (zacisk szczękowy). Jeśli w odpowiedziach pojawiają się elementy z tokarki (imak, uchwyt tokarski), zwykle są to dystraktory.
Najczęstsze błędy to: zbyt słabe dociągnięcie (wiertło ślizga się), nierównomierne dokręcenie (bicie), zacisk na zabrudzonym chwycie (spadek tarcia) oraz wystawienie zbyt długiego odcinka wiertła (drgania i ryzyko złamania). Warto też kontrolować stan szczęk uchwytu.
Nieprawidłowy zacisk zwiększa bicie i drgania, co pogarsza dokładność średnicy, współosiowość i chropowatość otworu. Może też przyspieszać zużycie wiertła i powodować jego złamanie. Stabilne, osiowe mocowanie w uchwycie wiertarskim pomaga utrzymać prawidłową geometrię skrawania.
Ucz się przez skojarzenie: chwyt walcowy → uchwyt wiertarski; chwyt stożkowy → stożek w gnieździe/tuleja redukcyjna. Przejrzyj DTR maszyn szkolnych i katalogi narzędzi, a na ćwiczeniach zwracaj uwagę na nazwy elementów oraz ich funkcję.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Wiertło z chwytem walcowym mocuje się w wiertarce najczęściej w uchwycie wiertarskim, który zaciska chwyt szczękami."

Źródła:

  • Sandvik Coromant – sekcja wiedzy: "Drilling – drill types and applications" (informacje o chwytach i mocowaniu wierteł), https://www.sandvik.coromant.com/ (nawigacja: Knowledge/Metal cutting knowledge/Drilling) - dostęp 2026-02-27
  • Seco Tools – artykuły techniczne o wierceniu i narzędziach wiertarskich (opisy chwytów i zastosowań), https://www.secotools.com/article/ - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Uchwyt wiertarski" (opis funkcji uchwytu do mocowania wierteł z chwytem walcowym), https://pl.wikipedia.org/wiki/Uchwyt_wiertarski - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) wiertarek stołowych i ręcznych – rozdziały o mocowaniu narzędzi
  • Katalogi osprzętu skrawającego i uchwytów wiertarskich (opisy typów chwytów i uchwytów)
  • Podręczniki do obróbki skrawaniem (część: narzędzia i oprzyrządowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego