W programowaniu CNC zapis ruchu narzędzia powinien odpowiadać geometrii konturu z rysunku: najpierw odcinek prosty, a potem łuk. Ruch liniowy realizuje się kodem G1, natomiast ruch po łuku zgodnie z ruchem wskazówek zegara realizuje się kodem G2.
Odcinek od punktu 1 do punktu 2 jest pionowy: z X20 Y0 do X20 Y45. To oznacza, że w poprawnym wariancie w kolejnych blokach programu współrzędna X pozostaje równa 20, a zmienia się tylko Y do 45. Następnie przejście z punktu 2 do punktu 3 prowadzi po łuku do X40 Y65, więc końcowe współrzędne łuku muszą być właśnie takie.
W zapisie łuku z użyciem I i J kluczowa jest interpretacja: I i J opisują przesunięcie środka okręgu względem punktu początkowego łuku (tu: punkt 2). Jeżeli start łuku to (20,45), to przy I=20 i J=0 środek łuku wypada w (20+20, 45+0) = (40,45). To daje promień 20, spójny z geometrią przejścia do punktu (40,65) (różnica w osi Y wynosi 20).
Istotna jest też kompensacja promienia narzędzia. G41 oznacza prowadzenie narzędzia po lewej stronie konturu patrząc w kierunku ruchu. Na rysunku frez jest pokazany po lewej stronie toru (względem strzałki kierunku), więc wybór G41 jest logicznie zgodny z przedstawioną obróbką.
Dlaczego pozostałe zapisy są błędne?
- Warianty z innymi współrzędnymi (np. inne wartości X lub Y) nie prowadzą przez punkty 1–2–3 wskazane na konturze.
- Warianty z G42 zmieniają stronę kompensacji na prawą, co przy tej geometrii i kierunku ruchu przesuwa tor na niewłaściwą stronę.
- Niepoprawne I/J wyznaczają inny środek łuku, a więc inny promień i inną geometrię przejścia, co skutkuje łukiem "niepasującym" do konturu.
W praktyce na egzaminie warto zawsze zrobić szybki test: policzyć środek łuku jako (Xstart+I, Ystart+J) i sprawdzić, czy z tego środka promień do startu i do końca łuku jest zgodny. To często natychmiast eliminuje błędne odpowiedzi.
