KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 37.
Właściwy montaż małego łożyska na wał pokazano na
Właściwy montaż małego łożyska na wał
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowy montaż małego łożyska na wał wymaga przykładania siły montażowej do pierścienia wewnętrznego (tego, który jest wciskany na wał) i zachowania osiowości.
Rysunek IV przedstawia docisk w sposób ograniczający ryzyko przekoszenia i przenoszenia obciążenia przez elementy toczne, co mogłoby uszkodzić bieżnie.

Pełne wyjaśnienie:

Przy montażu łożyska na wał kluczowa zasada brzmi: siłę wciskania przykłada się do tego pierścienia, który jest osadzany z pasowaniem ciasnym. W typowej sytuacji "łożysko na wał" oznacza, że ciasno pasowany jest pierścień wewnętrzny, więc docisk powinien działać właśnie na niego. Dzięki temu obciążenie montażowe nie przechodzi przez elementy toczne (kulki/wałeczki) i nie powoduje mikrouszkodzeń bieżni.

Odpowiedź "rysunku IV." jest właściwa, ponieważ pokazuje montaż, w którym narzędzie dociskowe jest ustawione osiowo i przenosi siłę w sposób zgodny z zasadą docisku właściwego pierścienia. Taki sposób ogranicza ryzyko:

  • przekoszenia łożyska podczas wciskania,
  • wgnieceń i zatarć na bieżniach wskutek przenoszenia siły przez elementy toczne,
  • skrócenia trwałości łożyska (hałas, grzanie, przedwczesne luzy po montażu).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo przedstawiają typowe błędy montażowe: docisk w niewłaściwym miejscu, brak osiowości lub takie ustawienie narzędzia, które zwiększa prawdopodobieństwo przekazania obciążenia przez elementy toczne. W praktyce warsztatowej (także w serwisie maszyn rolniczych) skutkiem bywa uszkodzenie łożyska jeszcze przed rozpoczęciem pracy maszyny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz rysunki montażu, najpierw odpowiedz sobie na pytanie: "Który pierścień jest wciskany?" Następnie wybierz wariant, w którym narzędzie naciska właśnie na ten pierścień i jest prowadzone prosto, bez przekoszenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawidłowy montaż łożyska na wał oznacza osadzanie go osiowo, bez przekoszenia, oraz przykładanie siły montażowej do pierścienia wewnętrznego, jeśli to on jest wciskany na wał. Dzięki temu nie uszkadza się bieżni i elementów tocznych.
Bo siła przechodząca przez elementy toczne może zrobić mikrowgniecenia na bieżniach (tzw. uszkodzenia montażowe). Skutkiem są hałas, grzanie, szybsze zużycie i przedwczesna awaria łożyska, nawet jeśli po montażu "kręci się" pozornie dobrze.
Spójrz, gdzie opiera się tuleja/narzędzie dociskowe: przy montażu na wał powinno naciskać na część współpracującą z wałem, czyli na pierścień wewnętrzny. Jeśli nacisk jest na pierścień zewnętrzny, obciążenie zwykle idzie przez elementy toczne.
Gdy łożysko jest wciskane do oprawy/gniazda z pasowaniem ciasnym, wtedy ciasno pasowany bywa pierścień zewnętrzny i to na niego należy działać siłą. Zasada jest zawsze ta sama: dociskasz ten pierścień, który jest osadzany ciasno.
Najczęstsze objawy to: nietypowy szum lub chrobotanie, wyczuwalne opory obrotu, nagrzewanie się węzła łożyskowego, szybkie pojawienie się luzu oraz wycieki z uszczelnień. Często problem ujawnia się po krótkiej pracy maszyny.
W praktyce należy tego unikać, bo łatwo o przekoszenie i udarowe przeciążenie bieżni. Jeśli już stosuje się uderzenia, to wyłącznie przez odpowiednią tuleję i delikatnie, ale zalecane są prasa lub narzędzia montażowe zapewniające osiowy nacisk.
Najlepsze są narzędzia zapewniające osiowy, równomierny nacisk: mała prasa, ściągacz/montażownik z tuleją, zestawy tulei montażowych dobranych średnicą do pierścienia. Ważne, aby powierzchnia docisku była prosta i oparta na właściwym pierścieniu.
Przekoszenie powoduje nierównomierne rozłożenie nacisku i lokalne przeciążenia. Może doprowadzić do zarysowań, wgnieceń i trwałych odkształceń bieżni. Nawet jeśli łożysko da się "dobić", jego trwałość zwykle spada znacząco.
Ucz się zasady "dociskaj ciasno pasowany pierścień" i ćwicz rozpoznawanie jej na schematach. Przejrzyj typowe błędy: docisk przez niewłaściwy pierścień, przekoszenie, udary. Pomaga też obejrzenie krótkich instrukcji montażu producentów łożysk.
Najczęściej wybiera się rysunek "ładny i symetryczny", zamiast analizować tor siły. Drugi błąd to przenoszenie zasady z oprawy na wał (mylenie, który pierścień dociskać). Trzeci to ignorowanie drobnego przekosu narzędzia na rysunku.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • SKF — "Bearing mounting and dismounting" (poradnik/sekcja o zasadzie przykładania siły do właściwego pierścienia), https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings/principles-of-rolling-bearing-selection/bearing-mounting-and-dismounting (dostęp: 2026-02-27)
  • Schaeffler (FAG/INA) — "Mounting of rolling bearings" (materiały techniczne: zasady montażu, unikanie obciążeń przez elementy toczne), https://medias.schaeffler.com/ (wyszukaj dokument: "Mounting of rolling bearings") (dostęp: 2026-02-27)
  • NSK — "Bearing handling and mounting precautions" (zalecenia montażowe i typowe błędy), https://www.nsk.com/ (wyszukaj: "mounting bearings precautions") (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje producentów łożysk dotyczące montażu i demontażu (poradniki techniczne)
  • Materiały dydaktyczne z przedmiotu podstawy konstrukcji maszyn (dział: łożyska)
  • Filmy instruktażowe producentów dotyczące wciskania łożysk z użyciem tulei i prasy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego