KWALIFIKACJA CHM6 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 19.
Woda stosowana do kotłów parowych jest najpierw uzdatniana, a potem poddawana procesom zmiękczania, demineralizacji i odgazowywania. Jakiej wartości pH wody powinien wymagać kontroler?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Woda po zmiękczaniu, demineralizacji i odgazowywaniu powinna być możliwie "czysta" jonowo i gazowo, a jej odczyn zbliżony do obojętnego.
Wartość pH 7 odpowiada odczynowi obojętnemu, co jest typowym punktem odniesienia kontroli jakości tak przygotowanej wody przed dalszym prowadzeniem gospodarki wodno-parowej.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu opisano wodę przeznaczoną do pracy kotłów parowych, która została kolejno: uzdatniona, zmiękczona, zdemineralizowana i odgazowana. Taki ciąg operacji ma ograniczyć czynniki powodujące problemy eksploatacyjne: twardość (kamień/osady), sole (przewodność, osady, pienienie) oraz gazy rozpuszczone (korozja tlenowa i CO2).

W tym ujęciu kontrola pH dotyczy odczynu wody po procesach oczyszczania, czyli parametru, który powinien być zbliżony do obojętnego. Dlatego poprawna jest odpowiedź "7", bo pH=7 oznacza odczyn obojętny w temperaturze odniesienia.

  • Odpowiedź "6" oznacza odczyn kwaśny. Woda o zbyt niskim pH zwiększa skłonność do korozji elementów instalacji, szczególnie gdy w układzie pojawiają się agresywne składniki (np. pochodzące z CO2).
  • Odpowiedź "5" jest jeszcze bardziej kwaśna, więc ryzyko korozji i degradacji powierzchni metalowych rośnie. Taki poziom pH zwykle sygnalizuje istotną nieprawidłowość w przygotowaniu/utrzymaniu jakości medium.
  • Odpowiedź "8" oznacza odczyn lekko zasadowy. W praktyce zasadowość może występować w wybranych etapach gospodarki wodno-parowej, jednak w tym pytaniu punktem kontrolnym jest woda po demineralizacji i odgazowaniu opisana jako przygotowana do kotła, więc punktem odniesienia jest odczyn obojętny.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpoznaj, jakiej wody dotyczy pytanie (zasilająca, kotłowa, kondensat) i na jakim etapie mierzony jest parametr. Różne miejsca pomiaru w układzie mogą mieć inne wymagania jakościowe, mimo że wszystkie dotyczą "instalacji kotłowej".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
pH opisuje kwasowość lub zasadowość roztworu. W gospodarce wodno-parowej jest ważne, bo odczyn wpływa na korozję metali, rozpuszczalność związków oraz skłonność do tworzenia osadów. Regularny pomiar pH pomaga wcześnie wykryć odchylenia jakości wody.
Zmiękczanie usuwa jony powodujące twardość (głównie wapń i magnez). Bez tego w podwyższonej temperaturze łatwo tworzą się osady (kamień), które pogarszają wymianę ciepła, zwiększają zużycie paliwa i mogą prowadzić do przegrzewania elementów kotła.
Demineralizacja ogranicza ilość rozpuszczonych soli (jonów). Mniej soli to mniejsze ryzyko pienienia, przenoszenia zanieczyszczeń z parą oraz odkładania osadów. W praktyce ułatwia utrzymanie stabilnych parametrów pracy i jakości pary, co ma znaczenie procesowe i eksploatacyjne.
Odgazowywanie usuwa gazy rozpuszczone, szczególnie tlen i dwutlenek węgla. To ogranicza korozję w instalacji (kocioł, rurociągi, wymienniki, kondensat). Dzięki temu zmniejsza się liczba awarii i wydłuża się żywotność elementów układu parowo-kondensacyjnego.
Nie zawsze. Wymagana wartość pH zależy od tego, gdzie mierzysz (woda po uzdatnianiu, woda w kotle, kondensat) i od technologii oraz zaleceń producenta. Na egzaminie kluczowe jest odczytanie, że pytanie dotyczy wody po oczyszczaniu i odgazowaniu, czyli odczynu odniesionego do obojętnego.
Zbyt niskie pH oznacza środowisko bardziej kwaśne, co zwykle zwiększa szybkość korozji. W praktyce może to prowadzić do ubytków materiału, nieszczelności, zanieczyszczenia układu produktami korozji oraz pogorszenia jakości pary. Dlatego pH jest parametrem kontrolnym.
Zbyt wysokie pH wskazuje na nadmierną zasadowość, co może świadczyć o nieprawidłowym dozowaniu środków lub zaburzeniach w uzdatnianiu. W zależności od miejsca pomiaru może to zmieniać równowagi chemiczne w układzie i wpływać na stabilność pracy. Zawsze oceniaj to wraz z innymi parametrami jakości.
Najczęściej stosuje się pH-metr z elektrodą, który wymaga kalibracji na buforach i kontroli stanu elektrody. Ważne są: odpowiednia temperatura próbki (lub kompensacja), czystość naczynia oraz stała procedura poboru prób. Błędy w poborze często dają większe odchylenia niż sam przyrząd.
Wartości 5 i 6 oznaczają odczyn kwaśny. Przy wodzie przeznaczonej do układów kotłowych taki odczyn kojarzy się z większym ryzykiem korozji i problemów eksploatacyjnych. W treści pytania podkreślono przygotowanie wody (demineralizacja i odgazowanie), więc oczekuje się odczynu bliższego obojętnemu.
Ucz się "łańcucha" operacji: zmiękczanie → demineralizacja → odgazowywanie oraz tego, jaki problem usuwa każdy etap (twardość, sole, gazy). Ćwicz też interpretację parametrów kontrolnych (pH, przewodność, twardość). Na egzaminie zwracaj uwagę na etap procesu wskazany w treści.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Spirax Sarco, "Boiler Feedwater Treatment" (dział: boiler water treatment / feedwater), https://www.spiraxsarco.com/learn-about-steam/boiler-efficiency-and-combustion/boiler-feedwater-treatment - accessed 2026-03-02
  • Veolia Water Technologies, materiał informacyjny "Boiler Feed Water Treatment" (opracowanie dot. celów zmiękczania/demineralizacji/odgazowywania), https://www.veoliawatertechnologies.com/sites/g/files/dvc4206/files/document/2016/06/boiler-feed-water-treatment.pdf - accessed 2026-03-02
  • Engineering ToolBox, "pH of Water", https://www.engineeringtoolbox.com/water-ph-d_1344.html - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do technologii wody oraz gospodarki wodno-parowej w zakładach chemicznych
  • Instrukcje stanowiskowe i procedury kontroli jakości wody w kotłowni (zakładowe)
  • Materiały producentów urządzeń do uzdatniania wody (stacje zmiękczania, demineralizacji, odgazowywacze)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego