Pytanie odwołuje się do idei czynnika ograniczającego (prawo minimum Liebiga): rozwój i przeżycie organizmów są hamowane przez ten zasób lub warunek środowiska, który jest najbardziej deficytowy w stosunku do zapotrzebowania.
W środowiskach lądowych najczęściej silnie ograniczają życie:
- Woda – jest niezbędna dla wszystkich organizmów. Jej niedobór szybko prowadzi do stresu fizjologicznego, ograniczenia aktywności i w skrajności do śmierci. W strefach suchych (np. obszary stepowe, pustynne) to właśnie dostępność wody bywa kluczową barierą zasiedlenia.
- Temperatura – każdy gatunek ma określony zakres tolerancji; zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura może ograniczać tempo procesów życiowych, rozród i przeżywalność. Ekstrema termiczne działają ograniczająco w wielu strefach klimatycznych.
- Typ gleby – wpływa m.in. na retencję wody, dostępność składników pokarmowych, odczyn i warunki tlenowe. Dlatego szczególnie rośliny i organizmy glebowe mogą być silnie limitowane właściwościami podłoża.
Na tym tle światło zwykle ma najmniejszy wpływ ograniczający dla organizmów lądowych, bo w większości siedlisk jest powszechnie dostępne w ciągu dnia. Jest krytyczne dla fotosyntezy roślin, ale to nie oznacza automatycznie, że najczęściej występuje w niedoborze. Dodatkowo wiele organizmów (np. grzyby, bakterie, liczne zwierzęta nocne) nie jest bezpośrednio limitowanych dostępem światła.
Warto pamiętać o wyjątkach: w jaskiniach, w głębokich warstwach gleby czy w silnie zacienionym podszycie lasu światło może stać się istotną barierą. Jednak w ujęciu ogólnym dla ekosystemów lądowych częściej ograniczają woda, temperatura i warunki glebowe niż samo natężenie światła.
