Profilaktyka pierwotna (I-rzędowa) w stomatologii to działania podejmowane przed wystąpieniem choroby lub jej pierwszych objawów, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania. W praktyce dotyczy to głównie zapobiegania próchnicy i chorobom przyzębia poprzez higienę jamy ustnej, edukację zdrowotną, modyfikację diety oraz stosowanie środków wzmacniających szkliwo.
Odpowiedź "Fluoryzacja zębów" jest poprawna, ponieważ fluor (stosowany miejscowo lub systemowo, zależnie od metody) zwiększa odporność szkliwa na demineralizację i sprzyja remineralizacji. Dzięki temu jest to typowy przykład działania, które ma nie dopuścić do powstania ubytków próchnicowych, czyli odpowiada profilaktyce pierwotnej.
Pozostałe propozycje odnoszą się do etapu, w którym choroba lub jej następstwa już wystąpiły:
- "Leczenie próchnicy" oznacza interwencję terapeutyczną po rozpoznaniu procesu chorobowego (to nie jest zapobieganie, tylko terapia).
- "Wypełnianie ubytków" jest typowym elementem leczenia zachowawczego – naprawia skutek choroby (ubytek), a nie działa na etapie przedchorobowym.
- "Ekstrakcja zębów" to zabieg chirurgiczny wykonywany zwykle z powodu nieodwracalnych zmian; bywa konieczny, ale jest leczeniem, a nie profilaktyką pierwotną.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się naprawa/usunięcie istniejącej zmiany (ubytek, ząb do usunięcia), to najczęściej jest to leczenie. Profilaktyka pierwotna to działania "zanim pojawi się problem", np. fluor, lakowanie, instruktaż higieny i kontrola czynników ryzyka.
