KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 40.
Wskaż maksymalny czas trwania robót posadowienia uchwytu ściennego antenowego, jeżeli wiercenie
4 otworów w ścianie zajmuje 20 min ±15%, a zamocowanie uchwytu za pomocą 4 kołków rozporowych
12 min ±10%.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć maksymalny czas, do każdej wartości nominalnej dodaj górną tolerancję.
Wiercenie: 20 min + 15% = 20·1,15 = 23,0 min.
Mocowanie: 12 min + 10% = 12·1,10 = 13,2 min.
Suma: 23,0 + 13,2 = 36,2 min.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dwa etapy pracy wykonywane kolejno: wiercenie 4 otworów oraz zamocowanie uchwytu 4 kołkami. Każdy etap ma czas nominalny i tolerancję w zapisie ±. Pytanie dotyczy maksymalnego czasu trwania robót, więc dla każdego etapu przyjmujemy wariant "najdłuższy", czyli wartość nominalną powiększoną o górną odchyłkę.

1) Wiercenie
Nominalnie: 20 min, tolerancja: ±15%.
Maksimum: 20 · (1 + 0,15) = 20 · 1,15 = 23,0 min.

2) Zamocowanie uchwytu
Nominalnie: 12 min, tolerancja: ±10%.
Maksimum: 12 · (1 + 0,10) = 12 · 1,10 = 13,2 min.

3) Suma czasów
Ponieważ czynności składają się na całość robót, sumujemy maksima etapów:
23,0 min + 13,2 min = 36,2 min.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 35,0 min — to wynik zaniżony; zwykle powstaje po częściowym uwzględnieniu tolerancji albo po błędnym zaokrągleniu.
  • 33,2 min — odpowiada sytuacji, gdy do sumy 32 min dodaje się tylko 1,2 min (czyli 10% z 12 min), a pomija się wzrost 20 min o 15%.
  • 32,0 min — to sama suma wartości nominalnych (20 + 12), bez tolerancji; nie może być maksimum, bo maksimum musi być większe od wartości nominalnej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis "±x%" i pytanie o maksimum, przyjmuj mnożnik 1 + x, a dopiero potem sumuj czasy. To minimalizuje typowy błąd liczenia tolerancji "od całości" lub pomijania jednego z etapów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Maksymalny czas liczysz jako wartość nominalna · (1 + tolerancja). Czyli dla ±15% używasz mnożnika 1,15, a dla ±10% mnożnika 1,10. Gdy jest kilka etapów, liczysz maksimum dla każdego z nich i dopiero wtedy je sumujesz.
Zapis ± oznacza możliwe odchylenie w górę i w dół. Maksimum to wariant najdłuższy, więc wybierasz górną granicę: nominalnie + odchyłka. Odejmowanie tolerancji wyznaczałoby minimum (wariant najszybszy), a nie czas maksymalny.
Oznacza, że czas nominalny to 20 minut, ale realnie może się wahać o 15% w obie strony (np. zależnie od twardości ściany, dostępu do miejsca pracy, jakości wiertła). Maksimum wyznacza się jako 20·1,15, a minimum jako 20·0,85.
W tym typie zadania liczy się ją osobno dla każdego etapu, bo każdy ma inną tolerancję (15% i 10%). Liczenie "od sumy" byłoby niepoprawne, bo miesza różne odchyłki i może dać wynik zaniżony albo zawyżony.
Najczęściej: (1) pomijanie tolerancji i branie tylko nominalnych minut, (2) odjęcie tolerancji przy szukaniu maksimum, (3) policzenie tolerancji od całej sumy, (4) błędne zaokrąglenia w połowie obliczeń zamiast na końcu.
Porównaj z sumą nominalną. Tu nominalnie jest 20+12=32 min. Maksimum musi być większe od 32, bo oba czasy zwiększasz dodatnimi procentami. Jeśli wyjdzie 32 lub mniej, to znak, że tolerancję pominięto albo użyto złego znaku.
Jeśli odpowiedzi są podane z dokładnością do 0,1 min, zwykle utrzymuje się tę samą dokładność. Licz wartości dokładnie (np. 12·1,10=13,2) i dopiero na końcu dopasuj format do wariantów odpowiedzi. Nie zaokrąglaj "w trakcie".
Minimalny czas liczysz analogicznie, ale z dolną tolerancją: nominalnie · (1 − tolerancja). Dla 20 min ±15% byłoby 20·0,85, a dla 12 min ±10% byłoby 12·0,90. Potem sumujesz minima etapów.
Pomaga w realistycznym planowaniu zleceń: ile czasu zarezerwować na montaż uchwytu, kiedy przewidzieć bufor na trudniejsze wiercenie (beton, zbrojenie), oraz jak oszacować czas pracy zespołu. To ogranicza opóźnienia i poprawia organizację serwisu.
Wydłużenie czasu powoduje m.in. twardy materiał (żelbet), słabe lub zużyte wiertło, brak udaru w wiertarce, konieczność omijania instalacji, praca na wysokości i utrudniony dostęp. Właśnie dlatego w normowaniu często podaje się tolerancję procentową.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Procent — https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Błąd pomiaru (opis pojęcia odchyłki/niepewności) — https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C5%82%C4%85d_pomiaru (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy (PL): Procenty (materiał do obliczeń procentowych) — https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-percentages (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały do rachunku procentowego (procent, obniżka/podwyżka, tolerancje)
  • Zadania z obliczeń na tolerancjach ± w kontekście czasu i kosztu
  • Notatki z planowania prac montażowych (normy czasu, bufor, kolejność operacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego