KWALIFIKACJA ELM4 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 32.
Wskaż, na podstawie przedstawionej tabliczki silnika indukcyjnego klatkowego, znamionowe wartości napięcia i prądu, jeśli uzwojenia silnika skojarzone są w trójkąt a częstotliwość napięcia zasilania wynosi 50 Hz.
Ilustracja przedstawia tabliczkę znamionową silnika indukcyjnego klatkowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla połączenia uzwojeń w trójkąt (Δ) należy odczytać z tabliczki znamionowej parę wartości U/I przypisaną do Δ przy 50 Hz.
W typowych oznaczeniach silników dwunapięciowych wartości dla Δ odpowiadają niższemu napięciu i wyższemu prądowi niż dla gwiazdy, stąd poprawny odczyt to: 230 V i 5,97 A.

Pełne wyjaśnienie:

Tabliczka znamionowa silnika podaje parametry pracy w warunkach znamionowych, zwykle m.in. napięcie znamionowe, prąd znamionowy oraz częstotliwość. W silnikach przystosowanych do dwóch napięć spotyka się zestawienie wartości dla dwóch sposobów skojarzenia uzwojeń: gwiazda (Y) i trójkąt (Δ).

W tym zadaniu warunek jest jednoznaczny: uzwojenia są skojarzone w trójkąt (Δ), a częstotliwość zasilania wynosi 50 Hz. Oznacza to, że należy wybrać z tabliczki dokładnie tę parę wartości U oraz I, która jest podana dla Δ przy 50 Hz.

Odpowiedź "230 V, 5,97 A" jest poprawna, ponieważ odpowiada typowemu układowi oznaczeń dla silnika dwunapięciowego: przy połączeniu w Δ silnik pracuje na niższym napięciu znamionowym, a jego prąd znamionowy jest większy niż przy połączeniu w Y (dla wyższego napięcia).

Pozostałe propozycje są błędne z następujących przyczyn:

  • "400 V, 3,45 A" – to typowy zestaw parametrów dla pracy w gwiazdę (Y), a nie w trójkąt, więc nie spełnia warunku skojarzenia Δ.
  • "265 V, 5,97 A" – zawiera prąd pasujący do wariantu Δ, ale napięcie nie odpowiada standardowemu odczytowi z tabliczki dla wskazanego wariantu; jest to najczęściej efekt pomyłki w odczycie lub zaokrąglaniu.
  • "460 V, 3,45 A" – łączy wysokie napięcie z prądem charakterystycznym dla drugiego wariantu; to typowy błąd polegający na mieszaniu wartości z różnych wierszy/kolumn tabliczki.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zidentyfikuj na tabliczce częstotliwość (np. 50 Hz), a dopiero potem wybierz wartości przypisane do konkretnego połączenia uzwojeń (Δ lub Y). To minimalizuje ryzyko "przesunięcia" odczytu na niewłaściwy wariant.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie w trójkąt (Δ) oznacza, że uzwojenia stojana są połączone "w pętlę", a napięcie międzyfazowe sieci jest przyłożone do każdego uzwojenia. Na tabliczce znamionowej zwykle podaje się osobne wartości U oraz I dla Δ i dla Y.
Najpierw znajdź na tabliczce wiersz/kolumnę odpowiadającą 50 Hz. Następnie wybierz parę wartości opisaną symbolem Δ. Dopiero te liczby są napięciem znamionowym i prądem znamionowym dla połączenia w trójkąt.
W silnikach dwunapięciowych uzwojenia są projektowane tak, że przy Δ zasilane są niższym napięciem, a prąd jest większy. Przy Y stosuje się wyższe napięcie sieci, ale prąd linii bywa mniejszy. To wynika z innego sposobu "rozłożenia" napięć i prądów w połączeniu uzwojeń.
Zwykle nie. Nawet mając tabliczkę, trzeba rozpoznać, które wartości odpowiadają połączeniu Δ, a które Y. Bez tego łatwo przepisać nie ten zestaw U/I, szczególnie gdy na tabliczce są podane dwie pary wartości.
Najczęstsze pomyłki to: przestawienie wierszy (odczyt wartości dla Y zamiast Δ), nieuwzględnienie częstotliwości (50/60 Hz), mieszanie napięcia z jednego wariantu z prądem z drugiego oraz błędne przepisywanie liczb (np. 230 jako 265).
Prąd znamionowy jest kluczowy do doboru i nastawy zabezpieczeń (termik, wyłącznik silnikowy), do oceny obciążenia w sterowaniu oraz do konfiguracji falownika. Musi być dobrany do rzeczywistego sposobu połączenia uzwojeń (Δ/Y).
Warunek 50 Hz wskazuje, z której części tabliczki należy korzystać, gdy producent podaje parametry dla różnych częstotliwości. W zadaniu trzeba upewnić się, że wybrane napięcie i prąd dotyczą właśnie 50 Hz, a nie np. 60 Hz.
To bardzo częsty przypadek, ale w praktyce zawsze trzeba potwierdzić to na tabliczce znamionowej lub w DTR. Zadania egzaminacyjne bazują na odczycie danych producenta, więc reguła "Δ–niższe napięcie, Y–wyższe" pomaga, ale nie zastępuje odczytu.
Na tabliczce obok wartości napięcia i prądu zwykle znajduje się symbol Δ lub zapis w formie pary "Δ/Y". Jeśli widzisz dwie pary liczb, wybierasz tę, która stoi przy symbolu Δ (dla zadanej częstotliwości).
Ćwicz na realnych zdjęciach tabliczek: identyfikuj U, I, Hz, moc, cosφ i prędkość. Zwracaj uwagę na dwa warianty Δ/Y i ucz się konsekwentnej procedury: Hz → Δ/Y → U/I. To ogranicza błędy z pośpiechu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • PN-EN IEC 60034-1:2018-07 (lub nowsza), "Maszyny elektryczne wirujące – Część 1: Dane znamionowe i parametry eksploatacyjne" (zakres: dane znamionowe, tabliczki znamionowe)
  • IEC 60034-1:2017, Rotating electrical machines – Part 1: Rating and performance (nameplate/rating data principles)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z elektrotechniki i maszyn elektrycznych (silniki indukcyjne – tabliczka znamionowa, połączenia Δ/Y)
  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) przykładowych silników indukcyjnych – rozdział: tabliczka znamionowa i dane znamionowe
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji z automatyki/elektrotechniki dotyczące rozruchu i łączenia uzwojeń silników

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego