KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 3.
Wskaż na podstawie przedstawionych w tabeli sum opadu oraz sum parowania z półrocza letniego region, w którym zasoby wodne uległy powiększeniu.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi opadów i parowania w czterech regionach w półroczu letnim.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasoby wodne rosną tam, gdzie w półroczu letnim występuje nadwyżka opadu nad parowaniem.
Porównuje się więc dla każdego regionu sumę opadu z sumą parowania: jeśli opad jest większy, bilans jest dodatni i można mówić o powiększeniu zasobów wodnych. W tabeli warunek ten spełnia Region II.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównuje się sumę opadu i sumę parowania w półroczu letnim. W ujęciu uproszczonym (na potrzeby takiego testu) można przyjąć, że o kierunku zmian zasobów wodnych decyduje znak różnicy: opad − parowanie.

Zasoby wodne uległy powiększeniu, gdy suma opadu jest większa niż suma parowania. Oznacza to, że po "pokryciu" strat na parowanie pozostaje nadwyżka wody, która może zasilać glebę, wody powierzchniowe lub podziemne (retencję).

Dlatego poprawne rozumowanie jest następujące:

  • dla każdego regionu odczytaj z tabeli dwie wartości (opad i parowanie) dotyczące półrocza letniego,
  • porównaj je: jeżeli opad > parowanie, region ma dodatni bilans,
  • wybierz region, w którym warunek dodatniego bilansu jest spełniony.

Odpowiedź "Region II" jest poprawna, ponieważ w danych z tabeli dla tego regionu suma opadu przewyższa sumę parowania, co wskazuje na nadwyżkę wodną.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odpowiadają sytuacjom, w których: (1) parowanie jest co najmniej równe opadowi, co oznacza brak przyrostu zasobów, albo (2) parowanie przewyższa opad, czyli występuje deficyt wody i zasoby ulegają zmniejszeniu. Częstym błędem jest wybór regionu z największym opadem bez sprawdzenia parowania lub odwrócenie nierówności podczas porównywania kolumn tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bilans wodny to porównanie dopływów i odpływów wody w obszarze (np. regionie). W prostych zadaniach tabelarycznych najczęściej zestawia się opad i parowanie. Jeśli opad jest większy niż parowanie, bilans jest dodatni i zasoby wody mogą rosnąć.
Sprawdź, gdzie występuje nadwyżka, czyli gdzie suma opadu > suma parowania w podanym okresie (tu: półrocze letnie). Wtedy po uwzględnieniu strat na parowanie zostaje więcej wody do retencji i zasilania wód.
Latem zwykle rośnie temperatura i nasłonecznienie, więc parowanie (oraz ewapotranspiracja) jest większe. To zwiększa straty wody i może powodować deficyt nawet wtedy, gdy opady nie są bardzo niskie. Dlatego porównanie opadu z parowaniem jest kluczowe.
Typowe pomyłki to: wybór regionu z największym opadem bez sprawdzenia parowania, odwrócenie znaku nierówności (uznanie parowania za "zysk"), nieuwzględnienie, że chodzi o półrocze letnie, oraz przeoczenie jednostek lub wiersza/kolumny w tabeli.
Nie zawsze. Dodatnia różnica opad–parowanie sugeruje nadwyżkę, ale w praktyce znaczenie mają też m.in. spływ powierzchniowy, infiltracja, retencja glebowa, zasilanie wód podziemnych i warunki lokalne. W zadaniach egzaminacyjnych często stosuje się jednak to uproszczenie.
Deficyt wodny występuje, gdy parowanie przewyższa opad w danym okresie. Oznacza to, że atmosfera "zabiera" więcej wody niż dostarczają opady, więc zasoby w glebie i w wodach mogą się zmniejszać, co zwiększa ryzyko suszy.
Dane o opadach i parowaniu pomagają ocenić, czy teren ma tendencję do nadmiaru czy niedoboru wody. Na tej podstawie planuje się m.in. urządzenia odwadniające, działania retencyjne, regulację stosunków wodnych oraz zabiegi ograniczające skutki suszy na obszarze inwestycji.
Nadwyżka wodna pojawia się, gdy opad jest większy od parowania. Wtedy rośnie szansa na zasilanie cieków i zbiorników, podniesienie wilgotności gleby oraz zasilanie wód podziemnych. Przy dużych nadwyżkach może też wzrosnąć ryzyko podtopień, zależnie od retencji terenu.
Najpierw upewnij się, że wybierasz wartości dla półrocza letniego. Następnie dla każdego regionu odczytaj parę liczb: opad i parowanie. Dopiero potem porównuj je w obrębie tego samego regionu. Pomaga robienie krótkiej notatki "opad minus parowanie".
Zwykle wystarczy porównanie, czy opad jest większy od parowania. Czasem jednak wygodnie jest policzyć różnicę (opad − parowanie), aby szybko zobaczyć znak wyniku i wybrać region z dodatnią wartością. Na egzaminie liczy się poprawny wniosek z danych tabeli.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W tabeli warunek ten spełnia Region II."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Bilans wodny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Bilans_wodny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Parowanie" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Parowanie (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Opad atmosferyczny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Opad_atmosferyczny (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrologii: bilans wodny, opad, parowanie
  • Materiały dydaktyczne z melioracji i gospodarki wodnej (retencja, deficyt wodny)
  • Ćwiczenia rachunkowe z interpretacji tabel i wykresów hydrologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego