Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2009



PYTANIE NR 31.
Wskaż naturalny środek spełniający warunki : doskonale absorbuje wodę, stanowi podstawę maści i kremów zawierających leki rozpuszczalne w wodzie, wraz z wazeliną tworzy podłoże do maści, topi się w temperaturze 40 stopni C na ciecz przezroczystą i ciemnożółtą.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lanolinum anhydricum to naturalny surowiec o charakterze podłoża absorpcyjnego: bardzo dobrze wiąże/absorbuje wodę i ułatwia wprowadzanie roztworów wodnych do podłoża. Stosuje się ją jako składnik podłoży maści i kremów, a w mieszaninie z wazeliną tworzy klasyczne podłoże maściowe.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: Lanolinum anhydricum.

Lanolina bezwodna jest naturalnym surowcem pochodzenia zwierzęcego, wykorzystywanym jako podłoże absorpcyjne. Jej kluczową cechą jest zdolność wchłaniania (absorpcji) wody i tworzenia układów emulsyjnych, co pozwala wprowadzać do podłoża składniki hydrofilowe lub roztwory wodne. Z tego powodu lanolina jest wykorzystywana jako składnik podłoży do maści i kremów, zwłaszcza gdy w recepturze pojawiają się substancje lub roztwory rozpuszczalne w wodzie. W praktyce recepturowej często miesza się ją z wazeliną, uzyskując podłoże o lepszych właściwościach użytkowych i większej zdolności przyjmowania wody niż sama wazelina.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Cera flava (wosk żółty) jest woskiem o charakterze lipofilowym. Może wpływać na konsystencję i twardość podłoża, ale nie jest typowym podłożem absorpcyjnym "doskonale" wiążącym wodę, jak lanolina.
  • Cera alba (wosk biały) to również wosk; podobnie jak wosk żółty jest surowcem głównie strukturotwórczym, a nie podstawowym podłożem do wprowadzania fazy wodnej.
  • Butyrum cacao (masło kakaowe) jest tłuszczem stałym używanym przede wszystkim jako podłoże do czopków. Ma własne, charakterystyczne właściwości topnienia, ale nie pełni roli typowego podłoża absorpcyjnego do maści i kremów z lekami rozpuszczalnymi w wodzie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się jednocześnie "wchłania wodę" oraz "podłoże maści/kremu" i dodatkowo "mieszane z wazeliną", to najczęściej chodzi o lanolinę bezwodną (podłoże absorpcyjne). Woski rozpoznawaj raczej jako składniki modyfikujące konsystencję, a masło kakaowe kojarz z czopkami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest lanolina bezwodna i do czego służy w recepturze?
Lanolina bezwodna to surowiec o charakterze podłoża absorpcyjnego. Wchłania wodę i ułatwia wprowadzanie składników hydrofilowych do podłoża lipofilowego. W recepturze bywa składnikiem maści i kremów oraz mieszanin z wazeliną, gdy trzeba poprawić przyjmowanie fazy wodnej.
Dlaczego lanolina lepiej "wiąże" wodę niż woski (cera alba, cera flava)?
Lanolina ma właściwości amfifilowe, dlatego może przyjmować znaczną ilość wody i tworzyć układy emulsyjne. Woski (białe i żółte) są głównie lipofilowe i służą raczej do nadawania konsystencji oraz twardości, a nie do efektywnego wchłaniania wody.
Jakie podłoże wybrać do maści, gdy lek jest rozpuszczalny w wodzie?
Gdy substancja jest rozpuszczalna w wodzie, zwykle potrzebujesz podłoża, które pozwoli wprowadzić roztwór wodny i utrzymać go w masie maści. W praktyce często wybiera się podłoża absorpcyjne lub emulsyjne, np. z udziałem lanoliny, zamiast wyłącznie podłoży silnie lipofilowych.
Co oznacza w praktyce, że podłoże "absorbuje wodę"?
Oznacza to zdolność podłoża do przyjęcia i utrzymania określonej ilości wody bez rozwarstwienia. Dla receptury jest to ważne, gdy do maści trzeba dodać roztwory wodne, wyciągi lub substancje wymagające fazy wodnej. Podłoże absorpcyjne poprawia stabilność i jednorodność preparatu.
Czy cera alba albo cera flava mogą być podstawą maści i kremów?
Woski mogą występować w recepturze maści i kremów, ale zwykle jako składniki pomocnicze: zagęszczające, usztywniające lub poprawiające film na skórze. Nie są typowym wyborem, gdy kluczowym wymaganiem jest bardzo dobra zdolność wchłaniania wody i tworzenie podłoża umożliwiającego wprowadzenie składników hydrofilowych.
Dlaczego masło kakaowe nie pasuje do opisu podłoża do maści z wodą?
Masło kakaowe kojarzy się przede wszystkim z podłożem do czopków, a nie z podłożami absorpcyjnymi do maści i kremów. Jest tłuszczem stałym o określonym zachowaniu przy topnieniu, ale nie pełni typowej roli "doskonałego" wiązania wody. Dlatego przy kryterium absorpcji wody zwykle odpada.
Jakie są typowe zastosowania mieszaniny lanoliny z wazeliną?
Mieszanina lanoliny z wazeliną daje podłoże maściowe, które zachowuje właściwości natłuszczające wazeliny, a jednocześnie lepiej przyjmuje wodę dzięki lanolinie. Stosuje się ją, gdy trzeba przygotować maść o charakterze bardziej emulsyjnym/absorpcjyjnym, np. z dodatkiem roztworów wodnych lub składników hydrofilowych.
Jak odróżnić w pytaniach egzaminacyjnych lanolinę od wosków?
Szukaj słów-kluczy: absorbuje wodę, "umożliwia wprowadzenie fazy wodnej", "podłoże emulsyjne/absorpcjyjne", "mieszana z wazeliną". To silne wskazówki na lanolinę. Jeśli opis dotyczy głównie twardości, połysku, usztywniania i "wosku", to częściej chodzi o cera alba/flava.
Czy nazwy łacińskie surowców są wymagane na egzaminie technika farmaceutycznego?
W praktyce zadań testowych bardzo często pojawiają się nazwy łacińskie surowców i podłoży, bo funkcjonują w recepturze i opisie asortymentu. Warto ćwiczyć mapowanie: nazwa łacińska ↔ nazwa polska ↔ zastosowanie. Ułatwia to szybkie rozpoznanie właściwego podłoża w pytaniach opisowych.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy doborze podłoża maściowego?
Najczęstsze są: wybór podłoża tylko na podstawie barwy/stałego stanu skupienia, mylenie wosków z podłożami absorpcyjnymi oraz ignorowanie rozpuszczalności substancji czynnej (hydrofilowa vs lipofilowa). Pomaga schemat: sprawdź rozpuszczalność leku, potem dobierz typ podłoża (lipofilowe/absorpcjyjne/hydrofilowe).
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Lanolinum anhydricum to naturalny surowiec o charakterze podłoża absorpcyjnego: bardzo dobrze wiąże/absorbuje wodę i ułatwia wprowadzanie roztworów wodnych do podłoża."

Materiały:

  • Podręczniki z receptury aptecznej (działy: podłoża maściowe, kremy, emulsje)
  • Materiały dydaktyczne z towaroznawstwa farmaceutycznego (surowce pomocnicze)
  • Farmakopealne lub kompendialne opisy surowców (monografie lanoliny, wosków, tłuszczów)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego