KWALIFIKACJA CHM5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Wskaż punkty pomiarowe, w których zostały przekroczone dopuszczalne poziomy wszystkich badanych substancji w powietrzu atmosferycznym.
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami pomiarów substancji w powietrzu atmosferycznym, co jest związane z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać właściwe punkty, trzeba dla każdego punktu sprawdzić warunek łączny: czy jednocześnie Pb > 0,5 µg/m³, NOx > 30 µg/m³ i PM10 > 40 µg/m³ (rok kalendarzowy).
Spełniają go punkty 1 i 2, bo w obu przypadkach wszystkie trzy wartości są powyżej poziomów dopuszczalnych.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu sprawdzana jest umiejętność interpretacji danych z monitoringu jakości powietrza. Kluczowe jest sformułowanie "przekroczone dopuszczalne poziomy wszystkich badanych substancji", które oznacza warunek kumulatywny: w danym punkcie pomiarowym każda z analizowanych substancji musi przekraczać swoją wartość dopuszczalną dla wskazanego okresu uśredniania (tu: rok kalendarzowy).

Postępowanie krok po kroku:

  • Najpierw odczytaj z tabeli dopuszczalne poziomy (progi): Pb 0,5 µg/m³, NOx 30 µg/m³, PM10 40 µg/m³.
  • Następnie dla każdego punktu 1–4 porównaj trzy wyniki z odpowiednimi progami.
  • Wybierz tylko te punkty, w których wszystkie trzy porównania dają wynik "powyżej progu".

Odpowiedź "Punkty 1 i 2." jest poprawna, ponieważ:

  • W punkcie 1 wartości dla Pb, NOx oraz PM10 są wyższe niż ich dopuszczalne poziomy.
  • W punkcie 2 również wszystkie trzy substancje przekraczają poziomy dopuszczalne.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo zawierają co najmniej jeden punkt, w którym nie ma przekroczenia dla każdej substancji:

  • Wariant "Punkty 1 i 3." odpada, ponieważ w punkcie 3 ołów nie przekracza poziomu dopuszczalnego (mimo że inne substancje mogą być powyżej progu).
  • Wariant "Punkty 2 i 3." odpada z tego samego powodu: punkt 3 nie spełnia warunku łącznego.
  • Wariant "Punkty 3 i 4." jest błędny, bo punkt 4 nie ma przekroczenia dla NOx, a punkt 3 nie ma przekroczenia dla Pb, więc żaden z nich nie spełnia wymogu "wszystkich substancji".

Wskazówka egzaminacyjna: przy wartościach bliskich progom (np. 0,48 vs 0,5; 29,9 vs 30) warto świadomie wykonać porównanie "większe niż" i nie zaokrąglać w myślach. Dopiero po sprawdzeniu trzech substancji w jednym punkcie podejmuj decyzję, czy punkt spełnia warunek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to warunek łączny: w danym punkcie pomiarowym każda z badanych substancji (np. Pb, NOx, PM10) musi mieć wynik wyższy niż przypisany jej poziom dopuszczalny dla danego okresu uśredniania.
Najpierw odczytaj progi (poziomy dopuszczalne), a potem dla każdego punktu porównaj po kolei wyniki wszystkich substancji z progami. Punkt zaliczasz tylko wtedy, gdy wszystkie porównania dają "wynik > próg".
Pytanie dotyczy przekroczenia wszystkich badanych substancji, więc pojedyncze przekroczenie (np. tylko PM10) nie spełnia kryterium. To częsty błąd: wybór punktu "z największą liczbą" bez sprawdzenia pozostałych wierszy tabeli.
W praktyce monitoringu analizuje się m.in. pyły zawieszone (np. PM10), tlenki azotu (np. NOx) oraz metale, np. ołów (Pb). Dobór listy substancji zależy od programu pomiarowego i obowiązujących poziomów dopuszczalnych.
To informacja, że porównujesz wartości uśrednione dla całego roku z dopuszczalnym poziomem określonym dla takiego okresu. Nie miesza się progów z różnych okresów (np. dobowych z rocznymi), bo wtedy wniosek o przekroczeniu byłby błędny.
Wykonaj świadomie porównanie: czy wynik jest większy od progu, a nie "prawie równy". Nie zaokrąglaj w górę w pamięci. Dobrą metodą jest zaznaczenie w tabeli trzech porównań dla punktu i dopiero potem decyzja.
Z definicji "przekroczenie" oznacza, że wynik jest wyższy od wartości dopuszczalnej. Wynik równy progowi nie jest wyższy, więc zwykle nie traktuje się go jako przekroczenia. W zadaniach testowych kluczowe jest czytanie znaku ">".
Taki układ sprawdza praktyczną umiejętność pracy technika ochrony środowiska: szybkie odczytanie danych, porównanie z poziomami dopuszczalnymi i wyciągnięcie wniosku, gdzie występują przekroczenia. To symuluje analizę wyników monitoringu.
Najczęściej: (1) wybór punktu z przekroczeniem tylko jednej substancji, (2) pomylenie kolumn punktów, (3) błędne odczytanie przecinka dziesiętnego, (4) nieuwzględnienie, że trzeba sprawdzić wszystkie substancje w danym punkcie.
To sygnał, że w danym obszarze problem jakości powietrza jest wieloskładnikowy, co może wpływać na dobór działań naprawczych i priorytety w ochronie powietrza. Dla technika to także podstawa do dalszej analizy i raportowania wyników.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, tekst jednolity: Dz.U. 2021 poz. 845
  • Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy, EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32008L0050 (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia określającego poziomy dopuszczalne (tabele wartości i definicje okresów uśredniania)
  • Materiały o państwowym monitoringu środowiska i zasadach interpretacji wyników
  • Zestawy ćwiczeń z odczytu tabel i porównywania z wartościami dopuszczalnymi (Pb, NOx, PM10)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego