KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 6.
Wskaż, które z poniższych twierdzeń dotyczących zasilacza w układach sterujących w górnictwie podziemnym jest prawdziwe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasilacz jest elementem odpowiedzialnym za dostarczanie energii elektrycznej do pozostałych części układu sterowania (np. sterownika, czujników, modułów). Opisy typu "odczytuje", "przetwarza informacje" lub "wykonuje działania" dotyczą odpowiednio czujników, sterownika albo elementów wykonawczych, a nie zasilacza.

Pełne wyjaśnienie:

Zasilacz w układzie sterowania pełni funkcję źródła energii: dostarcza odpowiednie napięcie/prąd (często po przetworzeniu parametrów z sieci lub innego źródła) tak, aby pozostałe bloki układu mogły pracować. Dlatego stwierdzenie "Zasilacz dostarcza energię do układu." jest zgodne z podstawową definicją i praktyką eksploatacyjną.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne role w typowym łańcuchu sterowania:

  • "Zasilacz przetwarza informacje o stanie układu na sygnały sterujące." – to zadanie kojarzy się ze sterownikiem (np. układem logicznym, PLC), który na podstawie informacji wejściowych generuje sygnały sterujące. Zasilacz nie "przetwarza informacji" o stanie układu w sensie automatyki; jego rolą jest zasilanie.
  • "Zasilacz odczytuje i przekazuje informacje o stanie układu." – "odczyt" i "przekaz" informacji realizują zwykle czujniki, przetworniki pomiarowe oraz tory komunikacyjne. Zasilacz może mieć sygnalizację awarii, ale nie jest elementem przeznaczonym do pomiaru stanu procesu.
  • "Zasilacz wykonuje działania na podstawie sygnałów sterujących." – to charakterystyka elementu wykonawczego (np. stycznika, zaworu, napędu), który zmienia stan obiektu na podstawie sygnału sterującego. Zasilacz sam z siebie nie realizuje "działań" w obiekcie; co najwyżej zasila urządzenia, które te działania wykonują.

W kontekście eksploatacji podziemnej taka wiedza pomaga szybko diagnozować usterki: gdy "układ nie działa", trzeba odróżnić brak zasilania (problem w torze energii) od problemu w torze informacji (czujnik/komunikacja) lub w torze wykonawczym (aktuator). Na egzaminie warto zapamiętać prosty podział: zasilacz = energia, czujnik = informacja o stanie, sterownik = decyzja/sygnał sterujący, wykonawczy = działanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasilacz dostarcza energię elektryczną do pracy pozostałych elementów układu (np. sterownika, modułów wejść/wyjść, czujników). Jego zadaniem jest zapewnienie właściwych parametrów zasilania (np. napięcia), a nie przetwarzanie informacji o procesie.
Element wykonawczy realizuje fizyczne działanie w obiekcie (np. załącza napęd, otwiera zawór) na podstawie sygnału sterującego. Zasilacz natomiast tylko zapewnia energię dla elementów, które dopiero wykonują te działania, więc nie pełni roli "wykonawczej".
Stan procesu odczytują czujniki i przetworniki (np. temperatury, ciśnienia, położenia) oraz układy pomiarowe. To one zamieniają wielkość fizyczną na sygnał elektryczny/informację dla sterownika. Zasilacz nie jest przeznaczony do pomiaru stanu procesu.
Zasilacz odpowiada za energię (czy urządzenia mają czym pracować), a sterownik za informację i decyzję (jakie sygnały sterujące wysłać na wyjścia). W skrócie: zasilacz "karmi" układ, sterownik "myśli" i steruje.
Zasilacz może mieć sygnalizację (np. diody, wyjścia alarmowe) informującą o własnym stanie, ale to funkcja pomocnicza. W typowym opisie blokowym układu sterowania "przekazywanie informacji o stanie procesu" należy do czujników i toru sygnałowego, nie do zasilacza.
Najczęstsze błędy to przypisywanie zasilaczowi funkcji czujnika ("odczytuje"), sterownika ("przetwarza informacje") albo elementu wykonawczego ("wykonuje działania"). Pomaga zapamiętać prostą zasadę: zasilacz dotyczy energii, a nie informacji o procesie.
Stabilne zasilanie jest warunkiem poprawnej pracy sterowników, czujników i urządzeń wykonawczych. Spadki napięcia lub zaniki zasilania mogą powodować reset sterownika, błędne wskazania czujników lub nieprawidłowe działanie wykonawcze. W praktyce diagnoza często zaczyna się od sprawdzenia zasilania.
Gdy cały układ nie uruchamia się, nie świecą wskaźniki zasilania, sterownik się restartuje lub wiele urządzeń naraz przestaje odpowiadać, jednym z pierwszych podejrzeń jest zasilacz lub tor zasilania. Wtedy sprawdza się obecność napięcia i podstawowe sygnały diagnostyczne.
Typowo wyróżnia się: czujniki (wejścia), sterownik/regulator (logika i decyzja), elementy wykonawcze (wyjścia) oraz tor zasilania. Taki podział pomaga w rozwiązywaniu testów: czasowniki "odczytuje" pasują do czujnika, "steruje" do sterownika, "działa" do wykonawczego.
Ćwicz rozpoznawanie funkcji po słowach-kluczach: energia (zasilacz), pomiar/odczyt (czujnik), przetwarzanie decyzji (sterownik), wykonanie ruchu/załączenie (wykonawczy). Warto też rysować prosty schemat blokowy i dopasowywać do niego opisy z zadań testowych.
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Zasilacz jest elementem odpowiedzialnym za dostarczanie energii elektrycznej do pozostałych części układu sterowania (np. sterownika, czujników, modułów)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Power supply" (opis funkcji zasilacza jako źródła energii dla obciążenia), https://en.wikipedia.org/wiki/Power_supply - accessed 2026-02-27
  • Paul Horowitz, Winfield Hill, "The Art of Electronics", 3rd edition, rozdziały dotyczące zasilania i regulacji napięcia (power supplies), Cambridge University Press, 2015
  • Allan R. Hambley, "Electronics", (rozdziały o zasilaczach i źródłach zasilania układów), Pearson – wydanie zależne od rynku

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: źródła napięcia, prąd, moc
  • Podstawy automatyki: struktura układu sterowania (czujnik–sterownik–wykonawczy–zasilanie)
  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe dotyczące obsługi układów sterowania i zasilania (jeśli dostępne w szkole/zakładzie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego