KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 11

PYTANIE NR 26.
Wskaż, które z poniższych urządzeń jest wykorzystywane do zmiany wartości napięcia w obwodach elektrycznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Transformator jest urządzeniem przeznaczonym do zmiany wartości napięcia (najczęściej przemiennego) poprzez indukcję elektromagnetyczną między uzwojeniami. Rezystor jedynie powoduje spadek napięcia, kondensator magazynuje ładunek, a dioda przewodzi głównie w jednym kierunku – nie służą do transformacji napięcia.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: Transformator.

Transformator to urządzenie elektryczne, którego podstawowym zadaniem jest zmiana wartości napięcia (podwyższanie lub obniżanie) w obwodach prądu przemiennego. Działa dzięki indukcji elektromagnetycznej: prąd w uzwojeniu pierwotnym wytwarza zmienne pole magnetyczne, które indukuje napięcie w uzwojeniu wtórnym. Stosunek napięć jest związany z przekładnią, czyli stosunkiem liczby zwojów uzwojeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Rezystor – element bierny służący głównie do ograniczania prądu i realizacji spadku napięcia zgodnie z prawem Ohma. Spadek napięcia na rezystorze jest skutkiem przepływu prądu, ale rezystor nie jest urządzeniem przeznaczonym do "zmiany wartości napięcia" w sensie transformacji poziomu zasilania.
  • Kondensator – element bierny, który magazynuje energię w polu elektrycznym. W obwodach AC może wpływać na kształt przebiegów i przesunięcie fazowe, jednak nie pełni roli urządzenia transformującego napięcie jak transformator.
  • Dioda – element półprzewodnikowy przewodzący prąd zasadniczo w jednym kierunku (prostownik). Używa się jej do prostowania, zabezpieczeń przed odwrotną polaryzacją czy separacji sygnałów, ale sama w sobie nie służy do zmiany poziomu napięcia zasilania metodą transformacji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie brzmi o urządzenie do zmiany wartości napięcia, najczęściej chodzi o transformator. Gdyby chodziło o zmianę napięcia w układach energoelektronicznych (np. przetwornice), w odpowiedziach pojawiłyby się nazwy typu "przetwornica" lub "zasilacz impulsowy".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transformator to urządzenie wykorzystujące indukcję elektromagnetyczną do zmiany wartości napięcia prądu przemiennego (podwyższania lub obniżania). Stosuje się go m.in. do dopasowania poziomów zasilania oraz do separacji galwanicznej między obwodami.
Uzwojenie pierwotne jest zasilane prądem przemiennym, co wytwarza zmienne pole magnetyczne w rdzeniu. To pole indukuje napięcie w uzwojeniu wtórnym. Wartość napięcia wtórnego zależy od liczby zwojów uzwojeń (przekładni).
Rezystor powoduje spadek napięcia tylko jako skutek przepływu prądu i swoich parametrów (prawo Ohma). Nie "przekształca" napięcia źródła na inny poziom jak transformator, tylko rozprasza energię w postaci ciepła.
Kondensator może wpływać na przebiegi napięcia (np. filtrowanie, opóźnienie, przesunięcie fazy w AC), ale nie jest urządzeniem przeznaczonym do transformacji napięcia z jednego poziomu na drugi. Do tego służą transformatory lub przetwornice.
Dioda przewodzi prąd głównie w jednym kierunku, więc używa się jej np. do prostowania (AC na pulsujące DC) i zabezpieczeń. Nie realizuje jednak zmiany poziomu napięcia przez przekładnię jak transformator, więc nie spełnia funkcji z pytania.
Transformatory obniżające spotyka się tam, gdzie potrzebne jest bezpieczniejsze lub wymagane technicznie niższe napięcie, np. w obwodach sterowania, automatyce i zasilaniu urządzeń pomocniczych. Ułatwia to dobór elementów i ogranicza ryzyko porażenia.
Na schematach transformator zwykle ma symbol dwóch cewek (uzwojeń) oddzielonych rdzeniem lub liniami, czasem z oznaczeniem przekładni. Rezystor to zygzak/prostokąt, kondensator to dwie okładki, a dioda ma symbol przewodzenia w jednym kierunku.
Typowy transformator nie działa prawidłowo przy prądzie stałym, ponieważ do indukowania napięcia potrzebne jest zmienne pole magnetyczne. Dlatego do zmiany napięcia DC stosuje się zwykle przetwornice (układy energoelektroniczne), a nie klasyczne transformatory.
Najczęstszy błąd to wybór rezystora, bo "na nim spada napięcie", albo diody, bo "zmienia prąd". W takich pytaniach chodzi o urządzenie zaprojektowane do zmiany poziomu napięcia, czyli transformator (dla AC) lub przetwornicę (dla DC).
Warto opanować podstawy: napięcie, prąd, moc, elementy bierne i półprzewodnikowe oraz rozpoznawanie symboli na schematach. Pomaga też ćwiczenie prostych zadań: wskazanie funkcji elementu w obwodzie sterowania lub zasilania urządzeń współpracujących z instalacją.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Transformator jest urządzeniem przeznaczonym do zmiany wartości napięcia (najczęściej przemiennego) poprzez indukcję elektromagnetyczną między uzwojeniami."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Transformator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia (PL): "Rezystor" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia (PL): "Kondensator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Kondensator (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki (działy: transformator, elementy bierne, elementy półprzewodnikowe)
  • Karty katalogowe transformatorów i przykładowe schematy zasilaczy/układów sterowania
  • Ćwiczenia: identyfikacja elementów na schematach i przypisywanie im funkcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego