KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 6.
Wskaż zmianowanie, które spełnia przedstawione założenia:
- kompleks glebowy - pszenny dobry,
- 20% okopowych,
- 20% strączkowych na nasiona,
- 60% zbóż.
Ilustracja przedstawia tabelę z planem zmianowania roślin na przestrzeni pięciu lat.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W 5-letnim zmianowaniu każdy rok odpowiada 20% udziału. Aby spełnić założenia, trzeba wskazać układ z 1 rokiem okopowych, 1 rokiem strączkowych na nasiona i 3 latami zbóż. Wariant A ma ziemniaki (okopowe), groch (strączkowe na nasiona) oraz pszenicę, owies i jęczmień (zboża), więc daje 20/20/60%.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu analizujesz 5-letnie zmianowanie, więc udział każdej uprawy (każdego "roku" w tabeli) wynosi 20%. Warunki mówią o strukturze: 20% okopowych, 20% strączkowych na nasiona i 60% zbóż, czyli w praktyce: 1 rok okopowych, 1 rok strączkowych na nasiona i 3 lata zbóż.

Wariant A spełnia te wymagania, bo zawiera:

  • okopowe: ziemniaki (1 rok = 20%),
  • strączkowe na nasiona: groch (1 rok = 20%),
  • zboża: pszenica ozima, owies, jęczmień ozimy (łącznie 3 lata = 60%).

Dlatego poprawną odpowiedzią jest A.

Dlaczego pozostałe warianty nie spełniają założeń?

  • B: mimo że ma ziemniaki i groch, w ostatnim roku występuje rzepak ozimy, który nie jest zbożem. To zmienia strukturę grup upraw i nie daje układu "3 lata zbóż".
  • C: pojawia się koniczyna czerwona (motylkowate drobnonasienne/pastewne), której nie zalicza się do "strączkowych na nasiona" w rozumieniu zadania (jak groch, bobik, łubin). To częsty punkt pomyłek.
  • D: również zawiera koniczynę czerwoną, więc zamiast strączkowych na nasiona występują motylkowate pastewne, a struktura grup nie odpowiada wymaganym 20/20/60%.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw policz lata w cyklu, a dopiero potem przypisz je do grup roślin. Przy 5 latach "1 rok = 20%" pozwala szybko zweryfikować spełnienie warunków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zmianowanie (płodozmian) to planowana kolejność uprawy różnych roślin na tym samym polu w kolejnych latach. Celem jest m.in. ograniczenie chorób i chwastów, lepsze wykorzystanie składników pokarmowych oraz poprawa żyzności gleby.
W 5-letnim cyklu jeden rok uprawy to 1/5 całego cyklu, czyli 20%. Zliczasz, ile lat w tabeli przypada na daną grupę roślin (np. zboża), a potem mnożysz liczbę lat przez 20%.
Do okopowych zwykle zalicza się m.in. ziemniaki i buraki (np. cukrowe). To rośliny wymagające intensywniejszej uprawy gleby i często traktowane jako ważny "przerywnik" w płodozmianie z dużym udziałem zbóż.
Strączkowe na nasiona to np. groch, bobik czy łubin. Są ważne w płodozmianie, bo wzbogacają stanowisko w azot (wiążą azot z powietrza), poprawiają strukturę gleby i zmniejszają udział zbóż w kolejnych latach.
Koniczyna jest rośliną motylkowatą, ale w zadaniach o strukturze "strączkowe na nasiona" chodzi zwykle o gatunki uprawiane na ziarno (np. groch). Koniczyna bywa traktowana jako motylkowata pastewna, więc nie zastępuje strączkowych na nasiona.
Nie. Rzepak jest rośliną oleistą, a nie zbożem. W zadaniach, gdzie wymaga się określonego udziału zbóż (np. 60%), obecność rzepaku zmniejsza udział zbóż w strukturze, nawet jeśli jest to roślina często uprawiana w podobnych rejonach.
Najpierw ustal długość cyklu (tu 5 lat). Potem policz lata dla każdej grupy: okopowe, strączkowe na nasiona, zboża. Na końcu porównaj z wymaganiami: 1 rok okopowych = 20%, 3 lata zbóż = 60%. Zawsze licz w latach, nie "na oko".
Płodozmiany z przewagą zbóż spotyka się w gospodarstwach z produkcją zbożową, ale nawet wtedy trzeba wprowadzać "przerywniki" (okopowe i strączkowe), by ograniczyć zmęczenie gleby, choroby podsuszkowe i spadek plonów w monokulturze.
Kompleks pszenny dobry oznacza gleby dobrej jakości, odpowiednie dla bardziej wymagających upraw, zwłaszcza pszenicy. Ułatwia to budowę płodozmianu z udziałem zbóż wysokowartościowych, ale nadal trzeba zachować prawidłową strukturę i rotację grup roślin.
Najczęstsze błędy to: złe liczenie udziałów (np. pomylenie 4- i 5-letniego cyklu), mylenie grup roślin (koniczyna vs strączkowe na nasiona) oraz nieuwzględnianie, że niektóre uprawy (np. oleiste) nie są zbożami.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W 5-letnim zmianowaniu każdy rok odpowiada 20% udziału."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agronomii dotyczące płodozmianu i zmianowania
  • Materiały dydaktyczne ODR dotyczące planowania struktury zasiewów i płodozmianów
  • Atlas roślin uprawnych z podziałem na grupy użytkowe (okopowe, zboża, strączkowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego