KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 27.
Wszystkie trafiające do laboratorium i poddawane badaniom próbki muszą być ewidencjonowane w książce analiz. Które, między innymi, informacje muszą być tam odnotowane?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Książka analiz służy do zapewnienia identyfikowalności i rozliczalności badań.
Dlatego zapisuje się m.in. wynik analizy przypisany do próbki oraz dane osoby wykonującej (nazwisko), aby można było odtworzyć, kto uzyskał dany wynik i kiedy został on wprowadzony do dokumentacji.

Pełne wyjaśnienie:

Książka analiz (rejestr analiz) jest elementem dokumentacji laboratoryjnej, która ma umożliwiać identyfikowalność – czyli powiązanie: próbki, wykonanego badania, uzyskanego wyniku oraz osoby odpowiedzialnej za wykonanie i zapis.

Informacje typu "wyniki analizy każdej próbki oraz nazwiska wykonawców" spełniają ten cel: wynik jest kluczowym produktem pracy laboratorium, a nazwisko wykonawcy pozwala jednoznacznie wskazać odpowiedzialność i ułatwia wyjaśnianie niezgodności, reklamacji lub rozbieżności w seriach pomiarowych.

Dlaczego pozostałe propozycje są słabsze w kontekście książki analiz:

  • "Czas wykonywania każdej analizy oraz nazwiska wykonawców" – czas trwania może być użyteczną informacją organizacyjną, ale nie zastępuje zapisu wyniku. Rejestr bez wyniku nie realizuje podstawowej funkcji ewidencji analiz.
  • "Odczynniki używane do analizy oraz szacunkowy błąd pomiaru" – takie dane mogą występować w metodzie, karcie pracy, protokole lub zapisie walidacji/niepewności, ale same w sobie nie identyfikują wyniku dla konkretnej próbki ani nie zastępują kluczowego zapisu: co wyszło i kto wykonał.
  • "Wyniki analizy każdej próbki oraz czas ich pobierania" – czas pobrania próbki jest istotny dla śledzenia próbek, jednak w książce analiz częściej kluczowe jest przypisanie wyniku do analizy i wykonawcy. Brak danych wykonawcy ogranicza rozliczalność i utrudnia wyjaśnianie błędów.

W praktyce laboratoria często zapisują więcej danych (np. identyfikator próbki, datę przyjęcia, metodę), jednak w tym pytaniu chodzi o wskazanie przykładowych informacji, które są fundamentalne dla ewidencji analiz: wynik i osoba wykonująca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Książka analiz to rejestr, w którym zapisuje się informacje o wykonanych badaniach próbek. Jej celem jest identyfikowalność: aby dało się powiązać próbkę z analizą, wynikiem i osobą odpowiedzialną za wykonanie oraz zapis.
Ewidencja zapobiega pomyłkom i umożliwia odtworzenie historii próbki. Gdy pojawi się reklamacja, wynik odstający lub niezgodność, rejestr pozwala szybko sprawdzić, co badano, jaki wynik uzyskano i kto wykonał analizę.
Kluczowe są dane, które łączą próbkę z wynikiem i odpowiedzialnością: identyfikacja próbki, wynik analizy oraz osoba wykonująca (np. nazwisko). Często dochodzą też daty i metoda, ale rdzeń to wynik + wykonawca.
Zależy od procedur laboratorium. Czas trwania może być użyteczny organizacyjnie, ale zwykle nie jest ważniejszy od zapisu wyniku i danych wykonawcy. W pytaniach egzaminacyjnych nacisk bywa na informacje niezbędne do rozliczalności.
Najczęściej szczegółowe odczynniki zapisuje się w karcie pracy, protokole lub dokumentacji metody, a nie jako podstawową pozycję w książce analiz. W rejestrze najważniejsze jest, by wynik był przypisany do próbki i wykonawcy.
To informacja, kto fizycznie wykonał analizę lub zatwierdził zapis. Jest potrzebna do rozliczalności, nadzoru i wyjaśniania błędów. Pozwala też ocenić kompetencje i przypisać działania korygujące w razie niezgodności.
Wynik zapisuje się po wykonaniu oznaczenia i weryfikacji zgodnie z procedurą (np. sprawdzeniu obliczeń, kontroli jakości). Ważne jest, by zapis był trwały, czytelny i jednoznacznie przypisany do próbki.
Częsty błąd to wybieranie informacji "pobocznych" (czas trwania, odczynniki), które brzmią fachowo, ale nie spełniają celu rejestru analiz. Drugi błąd to pominięcie osoby wykonującej, co osłabia rozliczalność wyniku.
Książka analiz dotyczy głównie wykonanych badań i ich rezultatów. Czas pobrania jest ważny dla śledzenia próbki, ale bez danych o wykonawcy i samego wyniku rejestr nie spełnia podstawowej funkcji dokumentowania analiz.
Ucz się celów zapisów: identyfikowalność, rozliczalność, możliwość audytu. Zapamiętaj "minimum" danych: próbka + wynik + wykonawca (często też data/metoda). Ćwicz rozpoznawanie odpowiedzi, które brzmią technicznie, ale nie są kluczowe.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02, "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących" (dokument normatywny – wymagania dotyczące zapisów i identyfikowalności)
  • OECD, "Principles of Good Laboratory Practice (GLP)" oraz "Guidance for the Conduct of GLP Inspections" (materiały dot. dokumentacji, zapisów i rozliczalności badań)

Materiały:

  • Procedury wewnętrzne laboratorium (SOP) dotyczące rejestracji próbek i wyników
  • Materiały dydaktyczne z dokumentacji laboratoryjnej i systemów jakości
  • Podręczniki z analityki chemicznej obejmujące praktykę laboratoryjną i zapisy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego