Pytanie dotyczy rozumienia prawa osoby z niepełnosprawnością do pracy. W ujęciu praw człowieka i równego traktowania istotne są dwa elementy: prawo do zatrudnienia oraz autonomia i swoboda wyboru. Dlatego prawidłowe jest stwierdzenie, że osoba niepełnosprawna ma prawo do pracy, ale praca powinna być swobodnie przez nią wybrana lub przyjęta. Ten fragment podkreśla, że wsparcie (np. asystenckie, rehabilitacyjne czy organizacyjne) ma pomagać w realizacji decyzji osoby, a nie zastępować jej w decydowaniu.
Odpowiedź mówiąca, że praca jest możliwa "tylko na stanowiskach specjalnie dla niej przeznaczonych", jest nieprawidłowa, bo sugeruje segregację i zawężenie rynku pracy do wyodrębnionych miejsc. W praktyce osoba może pracować na wielu stanowiskach, jeśli są usunięte bariery i zapewnione potrzebne usprawnienia.
Stwierdzenie, że praca "musi być dostosowana do stopnia niepełnosprawności", miesza dwa porządki: prawo do pracy z organizacją warunków pracy. Dostosowanie może być potrzebne, ale nie jest definicją samego prawa ani nie powinno być rozumiane jako sztywne przypisanie pracy do "stopnia". Kluczowe są realne potrzeby i możliwości w konkretnym środowisku pracy oraz preferencje osoby.
Odpowiedź ograniczająca prawo do pracy do stanowisk "dostępnych dla osób pełnosprawnych" jest błędna, bo zakłada, że standardowe warunki są jedyną miarą dostępności. Właśnie po to stosuje się rozwiązania dostępnościowe i usprawnienia, aby umożliwić pracę także tam, gdzie bez wsparcia występowałyby bariery.
Dla asystenta osoby niepełnosprawnej praktyczna wskazówka egzaminacyjna brzmi: zawsze szukaj w odpowiedzi akcentu na podmiotowość (decyzyjność, wybór) i równe traktowanie, a uważaj na sformułowania "tylko", które zwykle wprowadzają nieuprawnione ograniczenia praw.
