KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 15.
Wykonawca (lat 35) podpisał z przedsiębiorstwem umowę o dzieło z przeniesieniem praw autorskich i wynagrodzeniem w wysokości 3 000,00 zł brutto. W rachunku do umowy kwota do wypłaty wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeniesienie praw autorskich oznacza zastosowanie 50% kosztów uzyskania przychodu: 3000 zł × 50% = 1500 zł. Podstawa opodatkowania to 3000 − 1500 = 1500 zł, zaliczka PIT 12% wynosi 180 zł. Do wypłaty: 3000 − 180 = 2820 zł. Umowa o dzieło nie obejmuje składek ZUS.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest rozpoznanie, że umowa o dzieło została zawarta z przeniesieniem praw autorskich. Taki zapis oznacza, że wynagrodzenie dotyczy rozporządzania prawami autorskimi, a więc można zastosować 50% koszty uzyskania przychodu (z uwzględnieniem ustawowego limitu rocznego, który w tym pojedynczym rachunku nie jest przekroczony).

Krok 1: ustalenie przychodu
Przychód brutto z rachunku: 3 000 zł.

Krok 2: obliczenie kosztów uzyskania przychodu
50% KUP: 3 000 zł × 50% = 1 500 zł.

Krok 3: podstawa opodatkowania
Podstawa do zaliczki PIT: 3 000 zł − 1 500 zł = 1 500 zł.

Krok 4: zaliczka na PIT
Stawka 12%: 1 500 zł × 12% = 180 zł.

Krok 5: kwota do wypłaty
Kwota netto (do wypłaty) = 3 000 zł − 180 zł = 2 820 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wyniki niższe od 2 820 zł zwykle biorą się z zastosowania 20% KUP zamiast 50% albo z błędnego doliczenia składek ZUS. W umowie o dzieło co do zasady nie nalicza się składek ZUS, a w treści wprost wskazano przeniesienie praw autorskich, więc 50% KUP jest właściwe.
  • Innym częstym błędem jest liczenie 12% podatku od całego 3 000 zł. Podatek liczy się od podstawy po odjęciu kosztów, czyli od 1 500 zł.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "prawa autorskie" lub "przeniesienie praw", w pierwszej kolejności sprawdź, czy należy przejść na 50% KUP. To zwykle decyduje o właściwym wariancie wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że wykonawca rozporządza prawami autorskimi do stworzonego dzieła (np. projektu, tekstu). W rozliczeniu podatkowym zwykle pozwala to zastosować 50% koszty uzyskania przychodu, co obniża podstawę opodatkowania i zwiększa kwotę do wypłaty.
Stosuje się 50% koszty uzyskania przychodu od uzyskanego przychodu, o ile wynagrodzenie dotyczy korzystania z praw autorskich lub rozporządzania nimi. W praktyce dział płac powinien to rozpoznać po zapisie o przeniesieniu praw w umowie/rachunku.
W zwykłej umowie o dzieło (bez praw autorskich) standardowo przyjmuje się 20% KUP. Gdy jednak umowa przewiduje przeniesienie praw autorskich, ustawodawca dopuszcza preferencję 50% KUP, bo jest to wynagrodzenie twórcze związane z prawami autorskimi.
Co do zasady nie – sama umowa o dzieło nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego jak umowa zlecenia. Dlatego w typowych zadaniach kadrowo-płacowych z dziełem oblicza się głównie zaliczkę na PIT, bez potrąceń składek.
Najpierw liczysz KUP: 3000 × 50% = 1500 zł. Podstawa PIT: 3000 − 1500 = 1500 zł. Zaliczka PIT 12%: 1500 × 0,12 = 180 zł. Kwota do wypłaty: 3000 − 180 = 2820 zł.
Najczęściej myli się stawki KUP i stosuje 20% zamiast 50%. Drugi błąd to doliczanie składek ZUS jak przy zleceniu. Trzeci: liczenie podatku od całego brutto, a nie od podstawy po odjęciu kosztów uzyskania.
Limit 120 000 zł dotyczy rocznej sumy 50% kosztów uzyskania przychodu. W pojedynczym, niewielkim rachunku (np. 3000 zł) zwykle nie wpływa na wynik. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba jednak pilnować limitu, gdy twórca ma wiele wypłat w roku.
Gdy wynagrodzenie nie dotyczy praw autorskich (brak elementu twórczego lub brak rozporządzenia prawami) albo gdy przekroczono limit roczny. W zadaniach egzaminacyjnych wskazówką jest sformułowanie "przeniesienie praw autorskich" – wtedy zwykle 50% KUP jest właściwe.
Szukaj słów: "prawa autorskie", "przeniesienie praw", "twórca", "utwór". To sygnał, że koszty uzyskania przychodu mogą wynosić 50%. Jeśli takich sformułowań brak, najczęściej stosuje się standardowe 20% KUP dla umowy o dzieło.
Ćwicz schemat: przychód → KUP → podstawa PIT → zaliczka → kwota do wypłaty. Rozróżniaj umowę o dzieło od zlecenia (ZUS) i pamiętaj o wariantach KUP: 20% vs 50% przy prawach autorskich. Najlepiej rozwiązać serię zadań na liczbach.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Portal Podatkowy (Ministerstwo Finansów) – informacje ogólne o podatku PIT i zaliczkach: https://www.podatki.gov.pl/pit/ (dostęp 2026-02-27)
  • ZUS – wyjaśnienia ogólne dotyczące umów cywilnoprawnych (informacje o ubezpieczeniach): https://www.zus.pl/baza-wiedzy/ubezpieczenia-spoleczne/ (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Tekst ustawy o PIT (fragment dotyczący 50% kosztów uzyskania przychodu)
  • Komentarze/opracowania dydaktyczne do rozliczeń umów cywilnoprawnych w kadrach i płacach
  • Przykładowe arkusze kalkulacyjne do rachunków: dzieło 20% KUP vs dzieło z prawami autorskimi 50% KUP

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego