W układach sterowania przekaźnikiem tranzystor często pracuje jako klucz: albo jest włączony (przewodzi i zasila cewkę), albo wyłączony (nie przewodzi i odcina prąd cewki). Wniosek ze wskazania woltomierza zależy od tego, na jakim elemencie odkłada się mierzone napięcie w pokazanym schemacie.
Jeżeli woltomierz wskazuje 24 V w punkcie pomiarowym odpowiadającym napięciu na tranzystorze (typowo między kolektorem a emiterem w kluczu "low-side"), to oznacza, że na tranzystorze odkłada się praktycznie całe napięcie zasilania. Taka sytuacja występuje, gdy tranzystor jest w stanie zatkania: prąd kolektora jest znikomy, a obciążenie (cewka) nie jest zasilane.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego odczytu?
- "tranzystor T jest w stanie nasycenia" – w nasyceniu tranzystor przewodzi "mocno", a napięcie na nim jest małe (spadek napięcia na kluczu), więc w pomiarze na tranzystorze nie oczekuje się wartości równej napięciu zasilania.
- "dioda D1 jest w stanie przewodzenia" – dioda równoległa do cewki przekaźnika (zabezpieczająca przed przepięciem) w stanie ustalonym przy poprawnym zasilaniu cewki jest zwykle spolaryzowana zaporowo. Przewodzi głównie w chwili wyłączania prądu cewki, gdy energia indukcyjna wymusza przepływ prądu.
- "przez cewkę przekaźnika płynie prąd sterowania" – gdy prąd cewki płynie, klucz jest włączony, a napięcie na tranzystorze (w typowym miejscu pomiaru) nie rośnie do pełnych 24 V, tylko spada do wartości małej.
Wskazówka egzaminacyjna: w kluczu tranzystorowym zapamiętaj regułę "wysokie napięcie na kluczu = klucz wyłączony", a "niskie napięcie na kluczu = klucz włączony". To przyspiesza analizę schematów i diagnostykę usterek.
