KWALIFIKACJA GIW7 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 13.
Wykorzystując schemat, można obliczyć
Ilustracja przedstawia schemat geometryczny używany w kontekście górnictwa odkrywkowego, prawdopodobnie do obliczania strat
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Schemat skarpy/wyrobiska pozwala wyznaczać wielkości geometryczne związane z pozostawieniem części złoża poza obszarem wybierania.
Dlatego na podstawie takiego rysunku można obliczyć straty pozaeksploatacyjne w skarpie, a nie wydajność urabiania ani parametry robót strzałowych.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach dla górnictwa odkrywkowego "schemat" bardzo często przedstawia geometrię wyrobiska: przebieg skarpy, nachylenia, półki, granice wybierania i fragmenty złoża, które pozostają niewydobyte ze względów technicznych lub bezpieczeństwa. Z takiego rysunku można wyznaczać pola/przekroje oraz zależności geometryczne, a następnie przeliczać je na miary strat.

Odpowiedź "straty pozaeksploatacyjne w skarpie" jest poprawna, ponieważ straty pozaeksploatacyjne wynikają m.in. z konieczności pozostawienia części złoża w skarpach (np. przez przyjęte nachylenie skarp, szerokości półek, granice wyrobiska). Jeśli schemat pokazuje przekrój skarpy z granicą eksploatacji i zaleganiem kopaliny, to umożliwia oszacowanie ilości złoża, którego nie da się urabiać w danym układzie geometrycznym.

Odpowiedź "wysokość eksploatowanej ściany" bywa liczona z rysunków, ale nie jest to typowy cel schematu służącego do obliczania strat w skarpie. Wysokość ściany zależy od przyjętej technologii i organizacji robót na poziomie, natomiast "straty w skarpie" odnoszą się do pozostawionego złoża na granicy wyrobiska.

Odpowiedź "wydajność ściany zabierkowej" wymaga danych technologicznych (czas cyklu, urabianie, transport, parametry maszyn), a nie samej geometrii skarpy. Sam schemat przekroju zwykle nie daje podstaw do obliczenia wydajności.

Odpowiedź "parametry strzelania długimi otworami" dotyczy robót strzałowych (siatka otworów, ładunki, odstępy, opóźnienia). Do tego potrzebne są dane o skałach i założenia projektowe strzelania, a nie wyłącznie schemat skarpy używany do bilansowania ubytków/strat.

Na egzaminie warto zapamiętać: schemat geometrii wyrobiska najczęściej prowadzi do pytań o nachylenia, wysokości, szerokości oraz straty złoża, a nie o wydajność maszyn lub projekt strzelania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To część zasobów kopaliny, której nie da się wydobyć w danym układzie technicznym i geometrycznym wyrobiska (np. przez skarpy, wymagane nachylenia, półki, strefy ochronne). Nie są to straty wynikające z błędów urabiania, tylko z ograniczeń projektowych i bezpieczeństwa.
Bo skarpa musi spełniać warunki stateczności i bezpieczeństwa. Przyjęte nachylenie skarp, szerokości półek i granice wyrobiska powodują, że nie można "dociąć" eksploatacji idealnie do kontaktu złoża. W efekcie część kopaliny pozostaje w skarpie jako strata.
Zwykle odczytuje się elementy geometrii: kąty nachylenia skarp, wysokości i szerokości, przebieg granicy eksploatacji oraz położenie złoża w przekroju. Na tej podstawie wyznacza się pole/objętość części złoża pozostającej poza obszarem wybierania i przelicza na wielkość strat.
Najczęściej nie. Wydajność zależy od organizacji robót i parametrów technologicznych (czas cyklu, urabianie, transport, maszyny, dostępność). Sam schemat geometryczny nie zawiera danych o czasie pracy ani o strumieniu urobku, więc nie wystarcza do wiarygodnego wyznaczenia wydajności.
Jeśli w treści pojawiają się skarpy, przekroje, kąty, półki, granice eksploatacji lub "straty" – to zwykle geometria i bilans złoża. Roboty strzałowe rozpoznasz po hasłach: otwory strzałowe, siatka, ładunek, odstępy, opóźnienia, średnica otworów i rodzaj materiału wybuchowego.
To informacja, że pewna ilość kopaliny nie będzie dostępna do urabiania bez naruszenia geometrii i bezpieczeństwa skarp. W planowaniu oznacza to konieczność uwzględnienia mniejszego uzysku złoża, korekty harmonogramów i często weryfikacji opłacalności lub parametrów końcowych wyrobiska.
Typowe pomyłki to: mylenie skarpy z frontem urabiania (ścianą), ignorowanie ograniczeń stateczności, odczytywanie niewłaściwych wymiarów (np. wysokości zamiast szerokości półki) oraz skupienie na "wydajności" mimo braku danych technologicznych. Pomaga sprawdzenie, czy pytanie dotyczy geometrii czy procesu.
Najczęściej na etapie projektowania granic wyrobiska i parametrów skarp oraz przy aktualizacjach projektu w trakcie eksploatacji. Obliczenia strat służą do bilansu zasobów i oceny uzysku, a także do porównania wariantów geometrii wyrobiska (np. inne nachylenia skarp lub układ półek).
Przydatne są: skarpa robocza i końcowa, półka robocza/bezpieczeństwa, nachylenie skarpy, stateczność, granica eksploatacji, bilans zasobów, uzysk, straty eksploatacyjne i pozaeksploatacyjne. Warto też ćwiczyć czytanie przekrojów i przeliczanie pól na objętość.
Nie zawsze. Schemat może dotyczyć skarpy końcowej albo przekroju geologicznego i wtedy "ściana eksploatowana" nie jest jednoznacznie pokazana. Wysokość ściany zależy też od przyjętej organizacji urabiania na poziomie. Dlatego trzeba rozpoznać, co dokładnie przedstawia rysunek.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Notatki z geometrii wyrobisk odkrywkowych i pojęć strat złożowych
  • Zestawy zadań z interpretacji rysunków/schematów górniczych (skarpy, poziomy, półki)
  • Materiały szkolne z podstaw projektowania odkrywki (definicje: skarpa, półka, nachylenie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego