KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 20.
Wykres przedstawia dopuszczalny czas utrzymywania siły w zależności od MVC (Maximum Voluntary Contraction), czyli wartości siły maksymalnej. Przy zastosowaniu 10% MVC siła będzie utrzymywała się 20 sekund. Odczytaj z wykresu ile wynosi maksymalny czas utrzymania siły, przy poziomie siły MVC wynoszącym 15%.
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który obrazuje zależność między poziomem siły wyrażonym w procentach MVC (Maximum
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z wykresu należy odczytać wartość na osi Y dla poziomu siły 15% MVC na osi X.
W punkcie odpowiadającym 15% MVC krzywa wskazuje maksymalny czas utrzymania siły równy 10 s. To zgodne z ogólną zasadą ergonomii: im większy %MVC, tym krótszy dopuszczalny czas wysiłku statycznego.

Pełne wyjaśnienie:

Wskaźnik MVC (Maximum Voluntary Contraction) oznacza maksymalną siłę, jaką człowiek może wytworzyć w dowolnym skurczu mięśnia. Na wykresie oś pozioma przedstawia poziom siły w %MVC, a oś pionowa maksymalny czas utrzymywania siły w sekundach.

Aby odpowiedzieć na pytanie, wykonuje się typowy odczyt z wykresu:

  • na osi X znajdujemy wartość 15% MVC,
  • prowadzimy wzrok do krzywej/punktu danych,
  • z osi Y odczytujemy odpowiadający czas.

Dla 15% MVC wykres wskazuje 10 sekund, co jest spójne z informacją kontrolną w treści (dla 10% MVC jest 20 s) oraz z fizjologią wysiłku statycznego: wraz ze wzrostem napięcia mięśni rośnie ucisk naczyń krwionośnych, pogarsza się ukrwienie i szybciej narasta zmęczenie metaboliczne. Dlatego krzywa jest malejąca (zależność odwrotna), często o charakterze zbliżonym do wykładniczego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do wykresu? "5 sekund" odpowiada wyższemu obciążeniu (na wykresie okolice 20% MVC). "15 sekund" byłoby wartością pośrednią między 10% (20 s) a 15% (10 s), ale krzywa nie przebiega w tym miejscu tak wysoko. "20 sekund" to wartość przypisana w treści do 10% MVC, a nie do 15% MVC, więc jej wybór wynika zwykle z przeniesienia przykładu kontrolnego bez sprawdzenia osi X.

W praktyce BHP i ergonomii taki odczyt służy do oceny, czy zadanie nie wymusza zbyt długiej pracy statycznej przy zbyt dużym obciążeniu, oraz do planowania przerw, rotacji i rozwiązań odciążających (zmniejszających %MVC).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
MVC (Maximum Voluntary Contraction) to maksymalna siła, jaką osoba może wytworzyć dowolnie danym mięśniem. Podawanie obciążenia jako %MVC pozwala porównywać wysiłek między osobami i zadaniami: 15% MVC oznacza 15% indywidualnej "siły maksymalnej", a nie konkretną liczbę niutonów.
Najpierw znajdź na osi X wartość 15% MVC, następnie poprowadź linię wzrokiem do krzywej (lub zaznaczonego punktu), a potem odczytaj z osi Y odpowiadającą wartość czasu w sekundach. Kluczowe jest, aby nie pomylić osi i zwrócić uwagę na podziałkę.
Przy większym napięciu mięśniowym wzrasta ucisk na naczynia krwionośne, co ogranicza dopływ tlenu i usuwanie produktów przemiany materii. To przyspiesza zmęczenie mięśnia i skraca czas, przez który da się bezpiecznie utrzymać skurcz statyczny. Stąd malejąca krzywa na wykresie.
Do wskazania odpowiedzi zwykle wystarcza poprawne odczytanie punktu z wykresu. Znajomość fizjologii pomaga jednak unikać pomyłek: gdy %MVC rośnie, czas powinien spadać. Jeśli z odczytu wychodzi wynik sprzeczny z tym trendem, warto sprawdzić, czy nie doszło do pomylenia osi lub skali.
Najczęstsze błędy to: zamiana osi (czas odczytany z X zamiast z Y), nieuwzględnienie podziałki (np. co 5 s), zakotwiczenie na przykładzie kontrolnym (np. 10%→20 s) i przeniesienie tej wartości na inne %MVC, a także zaokrąglanie "na oko" bez sprawdzenia punktu.
W ergonomii 15% MVC traktuje się jako poziom, przy którym czas możliwego utrzymania siły szybko się skraca w porównaniu z niższymi wartościami (np. 10% MVC). W praktyce BHP jest to sygnał, że długotrwałe utrzymywanie pozycji/siły może wymagać przerw, rotacji lub odciążenia narzędziem.
Takie wykresy wspierają ocenę ryzyka przeciążeń (MSD) na stanowisku pracy, zwłaszcza gdy występuje praca statyczna: utrzymywanie narzędzia, docisk, praca z rękami uniesionymi. Pomagają uzasadniać limity czasu wykonywania czynności, organizację przerw oraz dobór rozwiązań technicznych.
Sprawdź trend: przy wyższym %MVC czas powinien być krótszy. Możesz też porównać z punktem kontrolnym, jeśli jest podany (np. 10% MVC → 20 s). Jeśli dla 15% MVC wychodzi czas dłuższy niż dla 10% MVC, to najpewniej zaszła pomyłka osi, skali lub odczytu punktu.
Wykres jest uproszczeniem i pokazuje typową zależność, ale rzeczywisty czas zależy m.in. od grupy mięśni, wytrenowania, temperatury, przerw i techniki pracy. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest jednak to, co przedstawia konkretny wykres: odpowiedź wynika z odczytu jego punktów.
Ćwicz odczyt wykresów i tabel (osie, jednostki, skale), zapamiętaj podstawowe pojęcia (MVC, praca statyczna, zmęczenie), oraz trenuj "kontrolę sensu" wyniku: większe obciążenie → krótszy czas. Warto też robić krótkie notatki z typowych zależności i przykładów stanowisk pracy.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z wykresu należy odczytać wartość na osi Y dla poziomu siły 15% MVC na osi X.W punkcie odpowiadającym 15% MVC krzywa wskazuje maksymalny czas utrzymania siły równy 10 s.

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręcznik/wytyczne do krzywych wytrzymałości statycznej mięśni) powiązanych z użytym w zadaniu wykresem.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ergonomii i fizjologii pracy (zmęczenie mięśniowe, praca statyczna)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące oceny obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego
  • Ćwiczenia z interpretacji wykresów i tabel w ergonomii (odczyt punktów, interpolacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego