KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 10.
Wynik 6 punktów w skali Katza zapisany w dokumentacji podopiecznego domu pomocy społecznej dla osób starszych oznacza, że
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Katza służy do oceny samodzielności w podstawowych czynnościach życia codziennego (ADL).
W praktyce wynik maksymalny (np. 6 punktów) oznacza niezależność w ocenianych obszarach, czyli sprawność w zakresie podstawowych czynności życiowych. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych problemów klinicznych, których ta skala nie ocenia.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Katza (Katz ADL) jest narzędziem oceny samodzielności w podstawowych czynnościach życia codziennego (ADL). Obejmuje typowo takie obszary jak: kąpiel/mycie, ubieranie, korzystanie z toalety, przemieszczanie, kontynencja oraz jedzenie. Wynik zapisywany w dokumentacji ma szybko pokazać, czy osoba wymaga pomocy przy czynnościach podstawowych, czy wykonuje je samodzielnie.

Interpretacja wyniku 6 punktów (w wersji punktowej) odpowiada sytuacji, w której podopieczny jest samodzielny we wszystkich ocenianych obszarach. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "podopieczny jest sprawny w zakresie podstawowych czynności życiowych".

Odpowiedź "podopieczny jest znacznie niesprawny w zakresie podstawowych czynności życiowych" jest nieprawidłowa, ponieważ opisuje stan przeciwny do maksymalnej samodzielności. Taki wniosek byłby zgodny raczej z niską punktacją lub z informacją o zależności w wielu ADL.

Odpowiedź "u podopiecznego istnieje wysokie ryzyko upadków w trakcie samodzielnego przemieszczania się" jest nieprawidłowa, bo skala Katza nie jest skalą ryzyka upadków. Ryzyko upadku ocenia się innymi narzędziami (np. dedykowanymi skalami upadków) oraz wywiadem i obserwacją, a nie samą punktacją ADL.

Odpowiedź "podopieczny cierpi na rozległe odleżyny" również jest nieprawidłowa, ponieważ skala Katza nie ocenia stanu skóry ani odleżyn. Odleżyny wymagają osobnej oceny (oględziny skóry, klasyfikacja zmian, analiza czynników ryzyka).

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: skale ADL/IADL mówią o samodzielności, a nie o konkretnych powikłaniach (odleżyny) czy ryzykach (upadki). Gdy w pytaniu pojawia się skala Katza, kluczowe jest skojarzenie jej z oceną niezależności w czynnościach podstawowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Katza ocenia samodzielność w podstawowych czynnościach życia codziennego (ADL), czyli m.in. mycie, ubieranie, toaleta, przemieszczanie, kontynencja i jedzenie. Wynik pomaga ustalić, w jakim zakresie podopieczny wymaga pomocy opiekuna.
W wersji punktowej skali Katza 6 punktów oznacza zwykle wynik maksymalny, czyli pełną samodzielność w ocenianych czynnościach ADL. Taka osoba wykonuje podstawowe czynności życiowe bez pomocy lub z minimalnym wsparciem.
Skala Katza opisuje poziom niezależności w ADL, a nie ocenia ryzyka zdarzeń. Ryzyko upadku zależy m.in. od równowagi, leków, widzenia i środowiska. Do tego służą inne narzędzia oraz obserwacja funkcjonowania i analiza czynników ryzyka.
Nie. Skala Katza nie ocenia stanu skóry ani obecności odleżyn. Odleżyny rozpoznaje się w badaniu skóry i dokumentuje osobno. ADL może pośrednio wskazywać na potrzebę pomocy w zmianie pozycji, ale nie jest diagnozą odleżyn.
Najczęściej są to: kąpiel/mycie, ubieranie, korzystanie z toalety, przemieszczanie, kontynencja oraz jedzenie. Są to podstawowe czynności, bez których trudno funkcjonować na co dzień w sposób niezależny.
ADL to podstawowe czynności samoobsługi (np. mycie, jedzenie). IADL to czynności bardziej złożone, potrzebne do samodzielnego życia (np. zakupy, gotowanie, gospodarowanie lekami i finansami). Terapia zajęciowa często pracuje nad obiema grupami.
Skalę Katza stosuje się przy przyjęciu podopiecznego, przy okresowej ocenie funkcjonowania oraz gdy widać zmianę stanu (pogorszenie lub poprawę). Wynik pomaga zaplanować cele terapii zajęciowej i ustalić poziom potrzebnej pomocy w samoobsłudze.
Częsty błąd to mylenie skali Katza z oceną ryzyka upadków lub odleżyn. Inny błąd to odczytanie punktów "na odwrót" (że większa liczba oznacza większą niesprawność). Warto pamiętać: skala dotyczy ADL i opisuje poziom niezależności.
Nie zawsze. Pełna samodzielność w ADL oznacza radzenie sobie z podstawową samoobsługą, ale podopieczny może nadal potrzebować wsparcia w IADL, w organizacji dnia, aktywizacji, kontaktach społecznych czy monitorowaniu zdrowia. To osobne obszary oceny i pracy.
Wniosek powinien być prosty i funkcjonalny, np.: "Podopieczny samodzielny w czynnościach ADL" albo "Wymaga pomocy przy ubieraniu i toalecie". Dobrze łączyć wynik skali z krótką obserwacją, bo to ułatwia planowanie opieki i terapii.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe odpowiedzi dotyczą innych problemów klinicznych, których ta skala nie ocenia.

Źródła:

  • Katz S., Ford A.B., Moskowitz R.W., Jackson B.A., Jaffe M.W., "Studies of Illness in the Aged. The Index of ADL: A Standardized Measure of Biological and Psychosocial Function", JAMA, 1963
  • Hartford Institute for Geriatric Nursing (HIGN), "Katz Index of Independence in Activities of Daily Living (ADL)", https://hign.org/consultgeri/try-this-series/katz-index-independence-activities-daily-living-adl (dostęp: 2026-02-27)
  • Merck Manual Professional Version, "Functional Assessment" (sekcja dotycząca ADL i skali Katza), https://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/assessment-of-the-older-patient/functional-assessment (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geriatrii i opieki długoterminowej dotyczące ADL/IADL
  • Instrukcje stosowania i interpretacji skali Katza używane w placówkach opieki
  • Publikacje edukacyjne dla pielęgniarstwa geriatrycznego omawiające narzędzia oceny funkcjonalnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego