Mykotoksyny to toksyczne metabolity wtórne wytwarzane przez niektóre grzyby (m.in. pleśnie) rozwijające się na surowcach roślinnych. W praktyce przechowalniczej kluczowe jest to, że ich obecność w ziarnie wiąże się z rozwojem grzybów w sprzyjających warunkach środowiskowych.
Odpowiedź: "zawilgoceniem ziarna i wzrostem jego temperatury powyżej 25°C." jest trafna, ponieważ podwyższona wilgotność ziarna (lub lokalne zawilgocenia w pryzmie) oraz wzrost temperatury w masie ziarna ułatwiają intensywny rozwój pleśni. W pryzmie może dochodzić do pogorszenia przewiewności, "zagrzewania się" ziarna i tworzenia mikrośrodowisk o zwiększonej wilgotności, co podnosi ryzyko wytwarzania toksyn.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "uprawą odmian zbóż o wysokiej odporności na fuzariozę kłosów." – odporność odmian jest działaniem ograniczającym choroby w okresie wegetacji. Nie jest to czynnik, który powoduje powstawanie mykotoksyn w pryzmie przechowywanego ziarna. W magazynie kluczowe są parametry przechowywania, a nie cecha odmianowa.
- "stosowaniem w uprawie tradycyjnego płodozmianu." – płodozmian jest elementem dobrej praktyki rolniczej, zmniejsza presję patogenów w glebie i na resztkach pożniwnych, ale sam w sobie nie wywołuje pojawienia się mykotoksyn w pryzmie. To raczej metoda profilaktyki polowej, a pytanie dotyczy przyczyny zagrożenia w czasie składowania.
- "spadkiem wilgotności ziarna poniżej 15% i obniżeniem temperatury poniżej 10°C." – taka kombinacja parametrów jest typowo kojarzona z ograniczeniem aktywności biologicznej i spowolnieniem wzrostu pleśni, więc nie stanowi przyczyny zwiększonego ryzyka. Jest to opis warunków bardziej bezpiecznych dla przechowywania.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy zagrożeń w pryzmie lub magazynie, w pierwszej kolejności oceniaj wilgotność, temperaturę i wentylację – to one najczęściej determinują pleśnienie i ryzyko mykotoksyn.
