KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 29.
Z 1 kg wołowiny, 80 g tłuszczu i soli wykonano 6 porcji pieczeni wołowej po angielsku. Z 6500 g wołowiny kucharz przygotuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skalujemy recepturę proporcjonalnie do ilości wołowiny.
Skoro z 1000 g wołowiny powstaje 6 porcji, to 6500 g to 6,5 razy więcej. Liczba porcji rośnie tyle samo razy: 6 × 6,5 = 39 porcji. Kluczowe: 6500 g dotyczy tylko wołowiny, nie masy całej porcji.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza typową w gastronomii umiejętność skalowania receptury, czyli przeliczenia ilości potrawy (liczby porcji) po zwiększeniu ilości surowca bazowego. W treści podano zależność: z 1 kg (1000 g) wołowiny oraz dodatku tłuszczu i soli uzyskano 6 porcji. To oznacza, że punktem odniesienia dla porcji jest receptura "na 1000 g wołowiny".

Jeśli kucharz ma 6500 g wołowiny, to jest to:

6500 g ÷ 1000 g = 6,5 razy więcej wołowiny niż w recepturze bazowej.

Przy proporcji prostej (stałe proporcje składników w recepturze) tyle samo razy zwiększy się liczba porcji:

6 porcji × 6,5 = 39 porcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "36 porcji." to typowy skutek pomylenia masy samej wołowiny z masą całkowitą porcji i wykonywania błędnego dzielenia "6500 przez masę porcji". W zadaniu 6500 g odnosi się wyłącznie do wołowiny, więc porównujemy ją z 1000 g wołowiny, a nie z masą gotowej porcji.
  • "65 porcji." odpowiadałoby błędnemu założeniu, że z 1000 g powstaje 10 porcji lub że 6500 g to 10 razy więcej niż 650 g. To błąd skali i złe ustawienie proporcji.
  • "108 porcji." jest wynikiem przypadkowych działań na liczbach z treści (np. mnożenia 6 przez 18 lub podobnych), bez poprawnego wyznaczenia współczynnika 6,5.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal, czego dotyczy podana masa (tu: wyłącznie wołowiny), a dopiero potem wyznacz współczynnik skalowania i przemnóż liczbę porcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik skali: podziel nową ilość surowca bazowego przez ilość z receptury. Następnie pomnóż liczbę porcji z receptury przez ten współczynnik. To proporcja prosta stosowana w kuchni przy przygotowaniu większej lub mniejszej partii potrawy.
Ponieważ w pytaniu podano 6500 g wołowiny, czyli ilość składnika bazowego, od którego zależy skala całej receptury. Masa całej porcji (łącznie z tłuszczem i solą) nie jest tu dana jako punkt odniesienia dla 6500 g, więc nie wolno jej używać do dzielenia.
To sytuacja, w której wraz ze wzrostem ilości jednego składnika (np. mięsa) rośnie w tym samym stosunku liczba porcji oraz ilości pozostałych składników, jeśli zachowujemy tę samą recepturę. W praktyce oznacza to mnożenie wszystkiego przez ten sam współczynnik skali.
Najczęściej myli się: (1) masę składnika bazowego z masą wszystkich składników, (2) gramy z kilogramami, (3) mnożenie z dzieleniem przy skali > 1. Częsty jest też odruch dzielenia przez "masę porcji", mimo że nie dotyczy ona podanej w zadaniu wielkości.
6500 g = 6,5 kg (dzielimy przez 1000). W kuchni często myśli się w kilogramach przy zamówieniach i magazynie, a w gramach przy recepturach. Przeliczenie ułatwia zauważenie skali: 6,5 kg to 6,5 raza więcej niż 1 kg.
Tak, jeśli trzymasz się tej samej receptury, to dodatki skalujesz tym samym współczynnikiem co składnik bazowy. Dzięki temu zachowujesz smak i technologiczną powtarzalność potrawy. Wyjątkiem mogą być receptury, gdzie przyprawy koryguje się "do smaku", ale w zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się proporcję.
Bo 6500 g to nie jest "o 5500 g więcej", tylko 6,5 razy więcej niż 1000 g. Gdy skala jest wielokrotnością, liczba porcji rośnie przez mnożenie. Dodawanie nie zachowuje proporcji receptury i zwykle prowadzi do wyników bez sensu technologicznego.
Porównaj skale: 6500 g to 6,5 raza więcej niż 1000 g, więc wynik musi być 6,5 raza większy niż 6 porcji. 6 porcji × 6,5 daje liczbę około 40. Wyniki typu 108 są za duże, a 36 jest zbyt blisko 39, ale nie wynika z poprawnej proporcji.
Codziennie: przy planowaniu produkcji na serwis, bankiet, catering, a także przy kalkulacji zapotrzebowania magazynu. Przeliczasz receptury na liczbę gości i dostępne ilości surowców, aby przygotować właściwą liczbę porcji i nie marnować żywności.
Zapisz relację tylko dla tej samej wielkości: "1000 g wołowiny → 6 porcji" oraz "6500 g wołowiny → x porcji". Następnie x = 6500/1000 × 6. Taki zapis chroni przed podstawieniem masy porcji lub masy wszystkich składników w niewłaściwe miejsce.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Skalujemy recepturę proporcjonalnie do ilości wołowiny.Skoro z 1000 g wołowiny powstaje 6 porcji, to 6500 g to 6,5 razy więcej."

Materiały:

  • Podręczniki z technologii gastronomicznej omawiające normowanie i porcjowanie
  • Zadania rachunkowe z proporcji prostej w kontekście receptur
  • Materiały szkolne z kalkulacji gastronomicznej (wydajność, straty, porcjowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego