KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 5.
Z jaką dokładnością można wykonać pomiar używając suwmiarki przedstawionej na rysunku?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, narzędzie pomiarowe używane do precyzyjnego mierzenia długości, głębokości i średnicy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność (rozdzielczość) suwmiarki wynika z podziałki noniusza.
Jeżeli noniusz ma taką konstrukcję, że najmniejszy krok odczytu odpowiada 0,05 mm, to właśnie z taką dokładnością można wykonywać pomiary. Pozostałe wartości dotyczą innych typów noniuszy lub mikrometru.

Pełne wyjaśnienie:

W suwmiarce o odczycie noniuszowym "dokładność" w sensie egzaminacyjnym oznacza zwykle rozdzielczość odczytu (najmniejszą różnicę długości, jaką można odczytać ze skali). Nie jest to to samo co błąd pomiaru czy tolerancja wykonania przyrządu.

Rozdzielczość zależy od tego, jak zbudowany jest noniusz na suwaku. W praktyce spotyka się m.in. noniusze o działce 0,10 mm, 0,05 mm oraz 0,02 mm. Na rysunku suwmiarki należy zwrócić uwagę na liczbę działek noniusza i/lub oznaczenie informujące o jego wartości (często spotyka się zapis typu 1/10, 1/20, 1/50 lub bezpośrednio 0,05 mm). Dla noniusza dającego krok 0,05 mm najmniejszy możliwy przyrost odczytu wynosi 0,05 mm, więc z taką dokładnością można podawać wynik pomiaru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • 0,01 mm jest typowe dla mikrometru lub niektórych suwmierek cyfrowych, ale nie dla klasycznego noniusza, który na rysunkach egzaminacyjnych najczęściej ma większy krok.
  • 0,02 mm odpowiada innemu typowi noniusza (drobniejsza podziałka), więc byłaby poprawna tylko wtedy, gdy rysunek przedstawiał właśnie taki noniusz.
  • 0,10 mm to z kolei wartość dla prostszych suwmierek (grubsza podziałka noniusza); byłaby poprawna, gdyby rysunek wskazywał taki typ.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze interpretuj "dokładność suwmiarki" jako wartość działki elementarnej noniusza i sprawdź ją bezpośrednio na podziałce/oznaczeniu, zamiast zgadywać na podstawie samego wyglądu przyrządu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to rozdzielczość odczytu: najmniejszy krok, jaki da się wiarygodnie odczytać ze skali, wynosi 0,05 mm. W praktyce wynik pomiaru zapisuje się w wielokrotnościach 0,05 mm (np. 12,35 mm), bo mniejszych zmian skala nie rozróżnia.
Sprawdź liczbę działek noniusza i ewentualne oznaczenie na suwaku (np. 1/10, 1/20, 0,02 mm). Z tego wynika najmniejsza działka odczytu. Na egzaminach często wystarczy odczytać wartość nadrukowaną obok noniusza, jeśli jest pokazana na rysunku.
0,01 mm jest charakterystyczne dla mikrometrów i części suwmierek cyfrowych, ale typowy noniusz suwmiarki warsztatowej ma większy krok (np. 0,05 mm lub 0,02 mm). Bez wskazania na rysunku bardzo drobnego noniusza wybór 0,01 mm bywa efektem mylenia przyrządów.
Najczęściej spotyka się suwmiarki o rozdzielczości 0,10 mm, 0,05 mm oraz 0,02 mm (noniuszowe) i często 0,01 mm (cyfrowe – zależnie od modelu). Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie wartości do tego, co widać na skali, a nie do "najpopularniejszej" odpowiedzi.
Nie. Dokładność w pytaniach szkolnych zwykle oznacza rozdzielczość odczytu (najmniejszą działkę), a błąd pomiaru zależy dodatkowo od techniki pomiaru, docisku, ustawienia szczęk, temperatury i stanu przyrządu. Możesz odczytywać co 0,05 mm, ale błąd całkowity może być większy.
Gdy wymagana jest większa rozdzielczość i pewność pomiaru, np. przy ciasnych tolerancjach lub kontroli średnic wałków/pierścieni w zakresie setnych milimetra. Jeśli suwmiarka ma 0,05 mm, a tolerancja detalu jest porównywalna lub mniejsza, mikrometr może być właściwszym wyborem.
Najczęstsze to: pomylenie, która kreska noniusza "zgrała się" ze skalą główną, odczyt złej strony skali, nieuwzględnienie zera noniusza oraz mylenie wartości działki (np. przyjęcie 0,02 mm zamiast 0,05 mm). Pomaga ćwiczenie na kilku przykładach rysunkowych.
Tak, jeśli użyjesz szczęk do pomiarów wewnętrznych i zachowasz prawidłowe ustawienie w otworze. Trzeba jednak pamiętać, że pomiar wewnętrzny jest bardziej wrażliwy na przekoszenie i niewłaściwy docisk. Rozdzielczość 0,05 mm mówi o odczycie, nie o gwarantowanej niepewności.
Zapisuj wynik w mm w krokach 0,05 mm, czyli z dwiema cyframi po przecinku, ale tylko takimi, które odpowiadają wielokrotności 0,05 (np. 10,10; 10,15; 10,20). Nie dopisuj "na siłę" trzeciej cyfry po przecinku, bo byłaby zgadywaniem poza możliwościami odczytu.
Ćwicz rozpoznawanie rodzaju noniusza (0,10/0,05/0,02) oraz odczyt przykładowych wymiarów z rysunków. Warto zrobić krótką checklistę: skala główna → zgranie kreski noniusza → dopisanie ułamka mm. W praktyce powtarzalność daje najwięcej punktów.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe wartości dotyczą innych typów noniuszy lub mikrometru."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Suwmiarka" – opis przyrządu i pojęć związanych z odczytem, https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 02.03.2026)
  • Mitutoyo, "What is resolution/readability?" (materiały dot. przyrządów pomiarowych i rozdzielczości), https://www.mitutoyo.com/ (sekcja wiedzy/encyklopedia pomiarów – dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z metrologii warsztatowej (suwmiarka, noniusz, odczyt skali)
  • Instrukcje producentów suwmierek (opis "readability/resolution" i typowe wartości)
  • Ćwiczenia praktyczne: odczyt różnych noniuszy (0,1; 0,05; 0,02 mm) na rysunkach i na realnych przyrządach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego