KWALIFIKACJA SPL5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 13.
Z jaką średnią prędkością poruszał się pociąg, który pokonał odległość 525 km w czasie 5 godzin?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć prędkość średnią, dzielimy drogę przez czas: v = s/t.
Tu: 525 km / 5 h = 105 km/h.
Odpowiedzi typu 100 lub 102 km/h wynikają zwykle z niedokładnego dzielenia, a 85 km/h z błędnego podstawienia danych.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość średnia w ruchu jednostajnym (a w zadaniach egzaminacyjnych często traktowana jako uśredniona dla całej trasy) jest definiowana jako iloraz przebytej drogi i czasu jej pokonania:

v = s / t

W tym zadaniu:

  • s = 525 km
  • t = 5 godzin

Wykonujemy dzielenie:

v = 525 / 5 = 105 km/h

Dlatego poprawna jest odpowiedź "105 km/h".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "100 km/h" może wynikać z zaokrąglania "na oko" (np. mylnego założenia, że 525 jest bliskie 500) zamiast policzenia dokładnego ilorazu.
  • "102 km/h" wskazuje na błąd rachunkowy w dzieleniu lub próbę "korygowania" wyniku bez podstaw (np. odejmowanie/ dodawanie kilku kilometrów lub minut, których w treści nie ma).
  • "85 km/h" często pojawia się, gdy ktoś pomyli dane albo nieświadomie zastosuje niewłaściwą operację (np. podzieli w innej kolejności, użyje błędnego czasu lub wprowadzi nieuzasadnione przeliczenia).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy jednostki są spójne. Jeśli droga jest w kilometrach, a czas w godzinach, to wynik naturalnie wychodzi w km/h. Dodatkowo oceń "realność" wyniku: 105 km/h jako średnia prędkość pociągu na dłuższym odcinku jest logiczna, ale nie zastępuje to obliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się wzór v = s/t, czyli prędkość to droga podzielona przez czas. Jeśli s jest w kilometrach, a t w godzinach, wynik otrzymasz w km/h. Na egzaminie najpierw sprawdź jednostki, a dopiero potem wykonaj dzielenie.
Prędkość średnia to uśredniona szybkość przejazdu na całej trasie: całkowita droga podzielona przez całkowity czas. Nie musi równać się prędkości chwilowej. W planowaniu transportu pomaga szybko ocenić, czy harmonogram przejazdu jest realistyczny.
Ponieważ prędkość średnia jest ilorazem drogi i czasu. Gdy znamy, ile kilometrów pokonano i ile godzin to trwało, jedyną poprawną operacją jest dzielenie. Mnożenie lub odwrócenie ułamka prowadzi do wyniku w złych jednostkach albo do wartości nielogicznych.
Jednostka zależy od jednostek danych. Jeśli droga jest w km, a czas w h, to wynik ma jednostkę km/h. Gdy czas byłby w minutach, najpierw trzeba przeliczyć go na godziny. Na egzaminie zwróć uwagę, czy w treści nie ma mieszanych jednostek.
W praktyce i tak wykonujesz to samo działanie: "ile kilometrów na godzinę". Wzór v = s/t porządkuje zapis i zmniejsza ryzyko pomyłki (np. odwrócenia działań). Przy zadaniach egzaminacyjnych zapisanie wzoru to najprostsza kontrola poprawności.
Zrób szybkie oszacowanie: 525 km w 5 h to trochę ponad 500/5 = 100 km/h, więc wynik około 100 km/h jest logiczny. Jeśli wyszłoby np. 10 km/h albo 1000 km/h, to sygnał błędu w dzieleniu lub w jednostkach. Oszacowanie nie zastępuje obliczeń, ale pomaga wykryć pomyłki.
Najczęstsze to: pomylenie jednostek (minuty zamiast godzin), odwrócenie wzoru (t/s zamiast s/t), zaokrąglanie "na oko" bez rachunku oraz nieuwzględnianie, że pytanie dotyczy prędkości średniej. Pomaga zapis danych i kontrola wyniku oszacowaniem.
Przy planowaniu terminów dostaw i porównywaniu wariantów przewozu. Prędkość średnia pozwala szybko oszacować czas przejazdu, zaplanować przeładunki oraz ocenić, czy deklarowany termin jest możliwy. W praktyce uwzględnia się też postoje i ograniczenia, ale baza obliczeń jest taka sama.
Przekształć zależność do postaci t = s/v. Dzielisz drogę przez prędkość i otrzymujesz czas. Uważaj na jednostki (np. km i km/h daje godziny). To częsty typ zadania w logistyce: wyliczenie czasu na potrzeby harmonogramu lub okna dostawy.
Nie zawsze. Prędkość rozkładowa/handlowa może uwzględniać postoje i ograniczenia, a prędkość techniczna dotyczy jazdy między stacjami. W prostych zadaniach egzaminacyjnych zwykle liczy się prędkość średnią z całej trasy jako s/t, dokładnie z danych podanych w treści.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 78% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Prędkość średnia" (definicja v = s/t): https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87_%C5%9Brednia - dostęp 2026-03-01
  • Khan Academy (PL) – "Prędkość (droga, czas i prędkość)" (zależność s = v·t oraz v = s/t): https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide/arith-review-rate-word-problems/a/rate-problems - dostęp 2026-03-01
  • Matemaks (lekcje online) – materiały "Droga, prędkość, czas" (wzory i przykłady): https://www.matemaks.pl/droga-predkosc-czas.html - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z podstaw matematyki stosowanej w logistyce/ transporcie (dział: prędkość, droga, czas)
  • Materiały dydaktyczne z organizacji transportu kolejowego (planowanie czasu przejazdu, harmonogram)
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych z obliczeń w transporcie (v=s/t)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego