KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 14.
Z diety dziecka chorego na fenyloketonurię należy bezwzględnie wykluczyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Fenyloketonuria wymaga diety z istotnym ograniczeniem fenyloalaniny, która znajduje się głównie w produktach wysokobiałkowych. Mięso ma wysoką zawartość białka, więc w praktyce jest eliminowane lub bardzo ściśle limitowane. Miód, masło i herbata nie są typowymi głównymi źródłami białka.

Pełne wyjaśnienie:

Fenyloketonuria (PKU) jest wrodzonym zaburzeniem metabolizmu aminokwasów, w którym kluczowe znaczenie ma kontrola podaży fenyloalaniny. Ponieważ fenyloalanina jest składnikiem białek, podstawową zasadą żywienia w PKU jest ograniczenie produktów wysokobiałkowych oraz stosowanie odpowiednio dobranej diety (często z użyciem specjalnych preparatów/produktów niskobiałkowych zaleconych indywidualnie).

Odpowiedź "mięso." jest poprawna, ponieważ mięso należy do produktów o dużej zawartości białka, a więc dostarcza dużo fenyloalaniny. W praktyce żywieniowej dziecka z PKU taki produkt jest typowo wykluczany z codziennego jadłospisu lub dopuszczany jedynie w ściśle wyliczonych, wyjątkowo małych ilościach według zaleceń medycznych.

Pozostałe propozycje nie pasują do klucza dietetycznego tego pytania:

  • "miód." to głównie węglowodany; nie jest istotnym źródłem białka, więc nie stanowi typowego produktu "bezwzględnie zakazanego" w PKU z powodu fenyloalaniny (choć ilość cukrów może być ograniczana z innych powodów żywieniowych).
  • "masło." to przede wszystkim tłuszcz; zawartość białka jest w nim znikoma, dlatego nie jest klasycznym produktem eliminowanym w PKU ze względu na fenyloalaninę.
  • "herbatę." napar herbaciany nie jest źródłem białka; ograniczenia mogą dotyczyć np. kofeiny u dzieci, ale nie wynika to z mechanizmu PKU.

W kontekście pracy opiekunki dziecięcej ważne jest, aby pamiętać o dwóch rzeczach: (1) dieta w PKU jest zwykle indywidualnie wyliczana i wymaga ścisłej współpracy z rodzicami/opiekunami oraz zaleceniami poradni; (2) największe ryzyko błędu to podanie dziecku "zwykłych" produktów białkowych (mięso, nabiał, jaja, rośliny strączkowe), dlatego kontrola składu i porcji jest kluczowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Fenyloketonuria (PKU) to wrodzone zaburzenie metabolizmu, w którym organizm ma trudność z prawidłowym przetwarzaniem aminokwasu fenyloalaniny. Bez leczenia może dochodzić do jej gromadzenia i uszkodzeń układu nerwowego. Podstawą postępowania jest odpowiednio dobrana dieta.
Fenyloalanina jest składnikiem białek, więc produkty bogate w białko zwykle dostarczają jej dużo. W PKU konieczne jest ograniczanie podaży fenyloalaniny, aby utrzymać ją na bezpiecznym poziomie. Dlatego w diecie redukuje się m.in. mięso, a stosuje produkty niskobiałkowe.
Najczęściej ogranicza się lub eliminuje produkty o wysokiej zawartości białka, takie jak mięso, ryby, jaja, wiele nabiałów oraz rośliny strączkowe. Dokładny zakres zależy od indywidualnych zaleceń i tolerancji fenyloalaniny. Opiekun powinien zawsze kierować się planem diety dziecka.
Miód nie jest typowym źródłem białka, więc z punktu widzenia fenyloalaniny zwykle nie jest głównym problemem w PKU. Może jednak wymagać ograniczeń ze względu na cukry lub wiek dziecka (ogólne zasady żywienia). Ostatecznie decydują zalecenia rodziców i dietetyka prowadzącego.
Masło to przede wszystkim tłuszcz i zawiera bardzo mało białka, dlatego zwykle nie jest kluczowym produktem do eliminacji w PKU z powodu fenyloalaniny. W praktyce liczy się jednak całodzienny bilans i konkretne zalecenia dla dziecka. Opiekun powinien stosować się do jadłospisu i porcji.
Mięso ma wysoką zawartość białka, a więc dostarcza dużo fenyloalaniny. W PKU konieczne jest utrzymywanie podaży fenyloalaniny na kontrolowanym poziomie, dlatego mięso najczęściej jest wykluczane lub dopuszczane tylko w ściśle wyliczonych ilościach. To jeden z najważniejszych "zakazanych" produktów w praktyce.
Najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń rodzica/opiekuna prawnego i planu żywieniowego przygotowanego przez specjalistę. Należy unikać zamian "na oko", kontrolować skład posiłków i ryzyko pomyłek (np. podania mięsa). Warto też ustalić zasady porcjowania i oznaczania posiłków dziecka.
Częsty błąd to ocenianie produktów jako "zdrowe/niezdrowe" zamiast sprawdzania zawartości białka i fenyloalaniny. Inny błąd to niekontrolowane podawanie produktów białkowych "w małej ilości" bez przeliczeń. Ryzykowne są też nieczytanie etykiet i nieuwzględnianie dodatków białkowych w produktach.
Herbata jako napar nie jest typowym źródłem białka, więc nie jest kluczowa w ograniczaniu fenyloalaniny. U dzieci znaczenie mogą mieć jednak inne kwestie (np. kofeina, dodatki cukru, nawodnienie). W praktyce ważniejsze jest pilnowanie produktów wysokobiałkowych niż samej herbaty.
Ucz się mechanizmu: w PKU problemem jest fenyloalanina, czyli składnik białek. Zapamiętaj grupy produktów wysokobiałkowych i ich typowe przykłady (np. mięso). Ćwicz analizę odpowiedzi pod kątem składu, a nie potocznej opinii o "zdrowości". Pomaga też praca na przykładowych jadłospisach.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że fenyloketonuria wymaga diety z istotnym ograniczeniem fenyloalaniny, która znajduje się głównie w produktach wysokobiałkowych.

Źródła:

  • Orphanet: Phenylketonuria (PKU) – opis choroby i leczenia dietetycznego, https://www.orpha.net/ (wyszukaj: Phenylketonuria) – dostęp 2026-02-27
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Phenylketonuria – informacje o diecie i ograniczaniu fenyloalaniny, https://medlineplus.gov/ency/article/001166.htm – dostęp 2026-02-27
  • NHS (UK): Phenylketonuria – dietary treatment, https://www.nhs.uk/conditions/phenylketonuria/ – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały edukacyjne poradni metabolicznych dotyczące żywienia w fenyloketonurii
  • Wiarygodne serwisy medyczne opisujące PKU i dietę niskofenyloalaninową
  • Podręczniki z dietetyki pediatrycznej i żywienia klinicznego (rozdziały o chorobach metabolicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego