KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 40.
Które z działań antropogenicznych nie przyczynia się do technicznego niszczenia gleb?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Techniczne niszczenie gleb" dotyczy przede wszystkim fizycznego przekształcania terenu (zabudowa, składowiska, odkrywki), które prowadzi do zdjęcia warstw gleby, jej uszczelnienia lub trwałej utraty funkcji.
Stosowanie nawozów naturalnych jest działaniem rolniczym i samo w sobie nie stanowi technicznej degradacji gleby.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy działań antropogenicznych, które nie przyczyniają się do technicznego (mechanicznego) niszczenia gleb. W takim ujęciu kluczowe jest słowo "techniczne": chodzi o przekształcenia fizyczne, inżynieryjne lub budowlane, które prowadzą do trwałej utraty lub silnego ograniczenia funkcji gleby (np. produkcyjnej, retencyjnej, siedliskowej).

Odpowiedź "Stosowanie nawozów naturalnych." jest poprawna, ponieważ nawożenie naturalne (organiczne) to typowa praktyka rolnicza służąca utrzymaniu lub poprawie żyzności, struktury i zasobności gleby. Może oczywiście wpływać na parametry chemiczne, ale nie jest przykładem technicznego niszczenia rozumianego jako mechaniczne przekształcenie terenu.

Pozostałe działania są przykładami presji, które zwykle wiążą się z bezpośrednim, fizycznym naruszeniem pokrywy glebowej:

  • "Budowa składowisk odpadów." wymaga robót ziemnych, zmiany rzeźby terenu i często uszczelniania oraz wykonywania warstw izolacyjnych. To typowy przykład trwałego przekształcenia gruntu i gleby.
  • "Eksploatacja odkrywkowa węgla." wiąże się ze zdejmowaniem nadkładu, zdegradowaniem profilu glebowego i powstawaniem wyrobisk oraz zwałowisk. Skutkiem jest silna degradacja mechaniczna oraz konieczność rekultywacji.
  • "Budownictwo mieszkaniowe." prowadzi do zajęcia terenu pod zabudowę i infrastrukturę, a więc do uszczelnienia powierzchni, zdejmowania warstwy próchnicznej i fragmentacji gleb. To także przykład technicznego niszczenia gleb.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się przymiotnik "techniczne", szukaj odpowiedzi związanych z robotami ziemnymi, uszczelnianiem, zabudową lub górnictwem, a nie z typowymi zabiegami agrotechnicznymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To fizyczne przekształcanie lub niszczenie pokrywy glebowej przez działalność człowieka, np. zdjęcie warstw gleby, uszczelnienie terenu, zasypanie lub trwałe zmiany rzeźby. Typowe przykłady to zabudowa, składowiska i wyrobiska górnicze.
Najczęściej są to roboty budowlane i ziemne: budownictwo, drogi, place, składowiska, a także górnictwo odkrywkowe. Wspólną cechą jest trwałe naruszenie profilu glebowego lub uszczelnienie powierzchni, przez co gleba traci swoje funkcje.
Bo zwykle wiąże się ze zdejmowaniem warstwy próchnicznej, niwelacją terenu i wykonywaniem fundamentów oraz infrastruktury. Powoduje też uszczelnienie (beton, asfalt, kostka), co ogranicza infiltrację wody i aktywność biologiczną gleby.
W odkrywkach usuwa się nadkład i warstwy glebowe, tworząc wyrobisko i zwałowiska. Profil glebowy zostaje przerwany lub całkowicie zniszczony, a przywrócenie funkcji terenu wymaga rekultywacji i długiego czasu odbudowy właściwości gleb.
Może pogarszać stan gleby tylko w przypadku niewłaściwego stosowania (np. nadmierne dawki, zły termin), ale nie jest typowym przykładem technicznego, mechanicznego niszczenia. Zasadniczo nawozy naturalne są praktyką rolniczą wspierającą żyzność i zawartość materii organicznej.
Degradacja techniczna dotyczy zmian fizycznych terenu (zabudowa, uszczelnienie, zdjęcie warstw). Degradacja chemiczna dotyczy składu (np. zasolenie, zakwaszenie, skażenie metalami). Słowo "techniczne" w pytaniu zwykle kieruje na przekształcenia budowlano-inżynieryjne.
Uszczelnienie to pokrycie powierzchni materiałami nieprzepuszczalnymi (asfalt, beton, zabudowa). Ogranicza wsiąkanie wody, wymianę gazową i rozwój organizmów glebowych. Skutkuje spadkiem retencji, zwiększeniem spływu powierzchniowego i utratą funkcji produkcyjnych gleby.
Najczęściej obejmują przekształcenie rzeźby terenu, wymianę lub przykrycie warstw glebowych oraz uszczelnianie i wykonywanie warstw technicznych. Gleba na takim terenie traci naturalny profil i funkcje, a ponowne wykorzystanie zwykle wymaga rekultywacji.
Rekultywację stosuje się po zakończeniu działalności powodującej silne przekształcenia terenu, np. po górnictwie odkrywkowym, składowiskach czy dużych inwestycjach. Celem jest przywrócenie funkcji użytkowych i przyrodniczych: ukształtowanie terenu, odtworzenie warstwy glebowej i roślinności.
Często ignorują przymiotnik "techniczne" i wybierają odpowiedź kojarzącą się ogólnie z "szkodą" (np. nawozy). Inny błąd to mylenie presji chemicznej z mechaniczną. Warto najpierw nazwać typ degradacji, a dopiero potem dopasować do niej przykłady działań.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z gleboznawstwa i ochrony gleb (działy o degradacji i rekultywacji)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu antropopresji i przekształceń powierzchni terenu
  • Opracowania instytucji środowiskowych o uszczelnianiu gleb (soil sealing) i rekultywacji terenów pogórniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego