KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 3.
Z którego materiału należy wykonać przedmiot przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia metalowy element konstrukcyjny, który może być częścią większej maszyny lub urządzenia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na rysunku widać element złożony z płyty oraz dospawanych tulei i trzpienia; obecne są wyraźne ślady spoin. To wskazuje na konstrukcję spawaną z półfabrykatów, typowo wykonywaną ze stali konstrukcyjnej spawalnej (St4S/S275). Żeliwo i staliwo są głównie odlewami, a mosiądz ma inną barwę i zastosowania.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze materiału kluczowe jest rozpoznanie technologii wykonania elementu. Na ilustracji widać płytę z otworami oraz dospawane elementy (tuleje/rurki i pionowy trzpień). W miejscach łączenia są wyraźne spoiny spawalnicze, co oznacza, że przedmiot wykonano jako konstrukcję spawaną z kilku części, a nie jako jednolity odlew.

Dla takich konstrukcji standardowo stosuje się stal konstrukcyjną spawalną, ponieważ zapewnia dobrą spawalność i typowe własności wytrzymałościowe wymagane w elementach montażowych. Odpowiedź "Ze stali stopowej konstrukcyjnej ogólnego przeznaczenia St4S/S275" jest zgodna z tą logiką: S275 (dawne oznaczenia spotykane jako St4S) jest powszechnie używana do elementów spawanych z blach, rur i prętów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Żeliwo szare EN-GJL-150 to materiał typowo odlewniczy (grafit płatkowy). W praktyce wykonuje się z niego odlewy korpusów i obudów. Spawanie żeliwa jest trudne i zwykle nie jest typowym wyborem dla prostych konstrukcji z dospawanymi tulejami.
  • Staliwo węglowe 200-400 również jest materiałem odlewniczym. Choć staliwo można spawać w określonych warunkach, to w pokazanej formie (płyta + dospawane elementy z półfabrykatów) bardziej racjonalna i typowa jest stal konstrukcyjna na konstrukcje spawane.
  • Mosiądz MM58 (stop miedzi z cynkiem) ma charakterystyczną żółtawą barwę i jest dobierany do innych zastosowań (np. elementy armatury, części o wymaganej odporności korozyjnej). Ilustracja pokazuje surowy szary metal i typową konstrukcję stalową, więc mosiądz nie pasuje technologicznie ani wizualnie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz spoiny i element złożony z kilku prostych części (blacha, rurka, pręt), w pierwszej kolejności rozważ stal konstrukcyjną spawalną, a materiały odlewnicze traktuj jako opcje dla elementów monolitycznych (korpusów/obudów).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najmocniejszą wskazówką są spoiny w miejscach łączenia części (np. tulei z płytą). Konstrukcja spawana zwykle składa się z kilku prostych półfabrykatów (blacha, rurka, pręt) połączonych spawaniem. Odlew częściej jest monolityczny i nie ma śladów spoin.
S275 to typowa stal konstrukcyjna ogólnego przeznaczenia, często wybierana na elementy z blach i profili. W praktyce warsztatowej jest postrzegana jako stal spawalna, więc dobrze pasuje do elementów, gdzie łączy się części metodami spawania (np. MAG/MMA).
To zwykle pułapka na osoby, które kojarzą "korpusy maszyn" z żeliwem. EN-GJL-150 jest materiałem typowo odlewniczym, a pokazany element ma cechy konstrukcji złożonej i spawanej. W takim przypadku żeliwo jest mało prawdopodobnym wyborem materiału.
Żeliwo szare często stosuje się na odlane elementy, takie jak korpusy, obudowy, podstawy, łoża maszyn. Wynika to z dobrej lejności i tłumienia drgań. Nie jest to natomiast standardowy materiał na proste wsporniki z dospawanymi tulejami.
Staliwo to stal przeznaczona do wykonywania odlewów, czyli elementów powstających w formie odlewniczej jako jedna bryła. W konstrukcjach, gdzie wyraźnie widać łączenie kilku części spoinami, bardziej typowy jest dobór stali konstrukcyjnej z półfabrykatów niż projektowanie odlewu.
Mosiądz bywa łączony, ale wymaga odpowiedniego podejścia technologicznego i zwykle dobiera się go z innych powodów (np. odporność korozyjna, właściwości ślizgowe). Na ilustracji widać szary metal i typową konstrukcję stalową, więc mosiądz (żółtawy) jest mało prawdopodobny.
Mosiądz ma zwykle barwę żółto-złotą, a stal konstrukcyjna jest szara/srebrzysta. W zadaniach egzaminacyjnych to prosta, ale użyteczna wskazówka. Dodatkowo konstrukcje spawane z blach i rurek najczęściej wykonuje się ze stali, nie z mosiądzu.
Najczęstsze to: ignorowanie śladów spoin, mylenie "stali" ze "staliwem" (podobne nazwy), oraz automatyczny wybór żeliwa, bo "często jest w maszynach". Pomaga zasada: spoiny + kilka części = konstrukcja spawana = stal konstrukcyjna spawalna.
Gdy kształt jest złożony, korzystna jest technologia odlewania (jedna bryła), a konstrukcja nie wymaga typowego łączenia wielu części spoinami. Odlewy często dotyczą korpusów i obudów. Jeśli element składa się z prostych półfabrykatów, zwykle wygrywa stal i spawanie.
Ćwicz rozpoznawanie: spoin, śladów obróbki (toczenie/frezowanie), typowych kształtów odlewów oraz barwy metali nieżelaznych. Ucz się też typowych par: konstrukcja spawana → stal; korpus/łoże → żeliwo; armatura/kolor żółty → mosiądz.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Na rysunku widać element złożony z płyty oraz dospawanych tulei i trzpienia; obecne są wyraźne ślady spoin."

Źródła:

  • PN-EN 10025-2: Wyroby walcowane na gorąco ze stali konstrukcyjnych — Część 2: Warunki techniczne dostawy stali niestopowych konstrukcyjnych (odniesienie do gatunku S275)
  • Wikipedia (PL): "Żeliwo" – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBeliwo (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Mosiądz" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mosi%C4%85dz (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki do materiałoznawstwa technicznego (stal/żeliwo/staliwa/metale nieżelazne)
  • Materiały szkoleniowe ze spawalnictwa: rozpoznawanie spoin i typowe stale spawalne
  • Karty materiałowe (datasheet) dla S275 oraz EN-GJL-150

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego